Türk yetişkinlerde web tabanlı besin tüketim sıklığı anketi ve diyet kalite skoru'nun geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Development of a web based food frequency questionnaire and diet quality score for Turkish adults: Validity and reliability
- Tez No: 954652
- Danışmanlar: DOÇ. DR. INDRANİ KALKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kardiyovasküler hastalıklar, obezite ve diyabet gibi beslenme ile ilişkili bulaşıcı olmayan hastalıklar, küresel hastalık yükünün başlıca nedenlerindendir. Bu hastalıklarla mücadelede beslenme durumunun doğru ve kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Geleneksel Besin Tüketim Sıklığı anketleri, bireysel beyanlardan kaynaklanan hatalara ve veri toplamadaki zorluklar nedeniyle sınırlılıklara sahiptir. Web tabanlı Besin Tüketim Sıklığı anketleri ise doğrudan veri depolama, otomatik besin öğesi hesaplamaları ve porsiyon fotoğraflarını içerebilme gibi avantajlar sunarak bu sınırlamaları aşmada etkili bir alternatif oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türk yetişkinlerine özel geliştirilmiş ilk web tabanlı Besin Tüketim Sıklığı anketini ve Türkiye Beslenme Rehberi 2022'ye dayalı bir Diyet Kalite Skoru oluşturmayı amaçlamaktadır. Web tabanlı Besin Tüketim Sıklığı anketinin geçerliliği, üç ardışık olmayan günde telefon ile alınan 24 saatlik besin tüketim kaydı ile karşılaştırılarak değerlendirilmiş (ICC: 0,276, Kw: 0,270) ve yeterli düzeyde geçerli; güvenilirliği ise 14 günlük test-tekrar test yöntemi ile yüksek düzeyde güvenilir (ICC: 0,702, Kw: 0,639) bulunmuştur. Geliştirilen Diyet Kalite Skoru, omega-3 yağ asitleri, diyet lifi ve protein alımları ile pozitif; serbest şeker ve doymuş yağ alımları ile negatif ilişkiler göstermiştir. Bununla birlikte, skorun metabolik sağlık parametreleri ile ilişkisi sınırlı kalmış, yalnızca hiperglisemi ile pozitif bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Ayrıca, Diyet Kalite Skoru ile cinsiyet arasında anlamlı bir etkileşim bulunmuş; kadınlarda daha yüksek Diyet Kalite Skorunun bel çevresi üzerinde daha belirgin etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgular, web tabanlı Besin Tüketim Sıklığı anketinin Türk yetişkinlerinde beslenme alışkanlıklarını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, skorun metabolik sağlık üzerindeki etkilerinin daha ileri araştırmalarla incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Nutrition-related non-communicable diseases, such as cardiovascular diseases, obesity, and diabetes, are among the leading causes of the global disease burden. Accurate and comprehensive assessment of dietary intake plays a critical role in combating these conditions. Traditional Food Frequency Questionnaires have several limitations due to recall bias and difficulties in data collection. In contrast, web-based Food Frequency Questionnaires offer a promising alternative by enabling direct data storage, automated nutrient analysis, and integration of portion size photographs. This study aimed to develop the first web-based Food Frequency Questionnaire specifically tailored for Turkish adults, alongside the creation of a Diet Quality Score based on the 2022 Turkey Dietary Guidelines. The validity of the web-based Food Frequency Questionnaire was evaluated by comparing it with three non-consecutive 24-hour dietary recalls collected via telephone interviews (ICC: 0.276, Kw: 0.270), demonstrating acceptable validity. Its reliability was assessed using a 14-day test–retest method, indicating high reliability (ICC: 0.702, Kw: 0.639). The developed Diet Quality Score showed positive associations with omega-3 fatty acid, dietary fiber, and protein intakes, and negative associations with free sugar and saturated fat intakes. However, its association with metabolic health parameters was limited, with a significant positive correlation observed only with hyperglycemia (p<0.05). Additionally, a significant interaction was found between diet quality and sex, indicating that higher Diet Quality Scores were associated with a more pronounced reduction in waist circumference among women. These findings suggest that the web-based Food Frequency Questionnaire is a valid and reliable tool for assessing dietary habits in Turkish adults. However, further research is needed to better understand the relationship between the Diet Quality Score and metabolic health outcomes.
Benzer Tezler
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- İbrahim Hakkı Erzurumi'nin Tertib-i ulum isimli eserindeki eğitimle ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiDin Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİS AYHAN