2023 Kahramanmaraş depremlerini yaşayan üniversite öğrencilerinde travma sonrası psikolojik değişikliklerin ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of post-traumatic psychological changes and associated factors in university students who experienced the 2023 Kahramanmaraş earthquakes
- Tez No: 955119
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZMİYE YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Deprem, Depresyon, Travma sonrası değişim, Travma sonrası stres bozukluğu, Üniversite öğrencisi, Earthquake, Depression, Post-traumatic change, Post-traumatic stress disorder, University student
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 2023 Kahramanmaraş depremlerine maruz kalan üniversite öğrencilerinin depremden 6 ve 12 ay sonraki psikolojik değişimlerinin karşılaştırılması ve bu değişimleri etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı, ilişki arayıcı nicel tasarıma sahip bu çalışma, bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 178 öğrenciyle prospektif olarak yürütülmüştür. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Sermaye Algıları Ölçeği, DSM-5 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Kontrol Listesi, DSM-5 Depresyon Ölçeği (Erişkin) ve Travma Sonrası Değişim Ölçeği ile toplanmıştır. Analizler SPSS 27,0 paket programı kullanılarak Bağımlı ve Bağımsız İki Örnek t Testi, Wilcoxon Sıralı İşaret Testi, Mann Whitney U Testi ile yapılmıştır. Çalışma bulgularına göre, katılımcıların yaş ortalaması 22,30±3,03 (18-42) yıl olup, %60,1'i kadındır. Katılımcıların %26,4'ü eğitim fakültesine, %43,8'i ise 4. sınıfa kayıtlıdır. Deprem nedeniyle %60,7'sinin bir yakını vefat etmiştir. Travma Sonrası Değişim Ölçeği'nde 6.aya göre 12. ayda özgüven, kişilerarası katılım, farkındalık alt boyut ve toplam puan ortalamaları artmıştır (p<0,001). TSSB Kontrol Listesi'nde yeniden deneyimleme, kaçınma, aşırı uyarılmışlık alt boyut ve toplam puan ortalamaları 12. ayda 6.aya göre azalmıştır (p≤0,001). Ancak Depresyon Ölçeği'nde 12. ayda 6. aya göre artış (z=-8,837, p<0,001) ve psikolojik sermaye düzeylerinde fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Travma sonrası değişim ile psikolojik sermaye, aile bireylerinden veya yakın akrabalardan görülen destek ve üniversiteden görülen destek arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,05). TSSB'nin kadınlarda, deprem nedeniyle bir yakını vefat edenlerde yüksek olduğu, psikolojik sermaye ile negatif ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0,05). Depresyonun kadınlarda yüksek olduğu, psikolojik sermaye, hane geliri ve aile bireylerinden veya yakın akrabalardan görülen destek ile negatif ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinde depremden 12 ay sonra 6 ay öncesine göre psikolojik sermaye düzeyleri benzerken, travma sonrası değişim olumlu yönde artmış, TSSB belirtileri azalmış ancak depresyon düzeyleri artmıştır. Uzun vadeli psikososyal müdahaleler, psikolojik sermayeyi güçlendiren çalışmalar ve öğrencilerin deprem sonrası sosyal desteğe erişiminin artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to compare the psychological changes experienced by university students affected by the 2023 Kahramanmaraş earthquakes at 6 and 12 months after the event, and to examine the influencing factors. Using a descriptive, correlational quantitative design, the study was conducted prospectively with 178 students from a state university. Data were collected using a Personal Information Form, Psychological Capital Perception Scale, DSM-5 PTSD Checklist, DSM-5 Depression Scale (Adult), and the Post-Traumatic Growth Inventory. Analyses were performed using SPSS 27.0 with t-tests, the Wilcoxon Signed Rank Test, and the Mann-Whitney U Test. Participants had a mean age of 22.3±3.03 years; 60.1% were female. Due to the earthquake, 60.7% lost a relative. Compared to the 6th month, the 12th month showed significant increases in self-confidence, interpersonal engagement, and awareness (p<0.001), as measured by the Post-Traumatic Growth Inventory. PTSD symptoms—re-experiencing, avoidance, and hyperarousal—significantly decreased (p≤0.001). However, depression levels increased (z=-8.837, p<0.001), and psychological capital levels showed no significant change (p>0.05). Positive associations were found between post-traumatic growth and psychological capital, as well as support from family and university (p<0.05). PTSD was higher among females and those who lost a relative, and negatively correlated with psychological capital. Depression was also higher in females and negatively associated with psychological capital, household income, and family support (p<0.05). In conclusion, although psychological capital remained stable, post-traumatic growth increased and PTSD symptoms decreased after one year, while depression worsened. Strengthening long-term psychosocial support and enhancing access to social resources are recommended.
Benzer Tezler
- 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan üniversite öğrencilerinde Travma Sonrası Stres belirtileri ve Travma Sonrası Büyüme: Pozitif-negatif duygulanım ve ruminasyonların rolü
Posttraumatic Stress Symptoms and Posttraumatic Growth in university students who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes: The role of positive-negative affect and ruminations
HAKAN YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİNNAZ KIRAN
- Altı Şubat Kahramanmaraş depremlerinin Kahramanmaraş ili Onikişubat ilçesinde yaşayan depremzedeler üzerindeki psikolojik etkileri
The psychological effects of the February 6 Kahramanmaraş earthquakes on earthquake victims living in the Onikişubat district of Kahramanmaraş province
SEMANUR TEMİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Doç. Dr. BAHADIR TAŞLIDERE
- Afet okuryazarlık düzeyleri: Deprem bölgesindeki spor bilimleri fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma
Disaster literacy levels: A study on sports sciences faculty students in earthquake zone
ÖMER FARUK KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporFırat ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET FATİH KARAHÜSEYİNOĞLU
- Deprem felaketini yaşamış olan 60-72 aylık çocuklarda kaygı ve sosyal-duygusal uyumun incelenmesi
Examination of anxiety and social-emotional adjustment in 60-72 month old children who experienced an earthquake disaster
ESRA AĞYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
- Devlet kurumlarının kriz dönemlerinde dezenformasyonla mücadele örneği: Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın deprem bültenleri
An example of state institutions combating disinformation in times of crisis: Analysis of earthquake bulletins of the Presidental Directorate of Communications
AYŞE İREM SUNGAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
GazetecilikMarmara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN BARIŞ DOSTER