Türkiye'de mekânsal planlama ve uygulama süreci: Kars örneği
Spatial planning and implementation process in Türkiye: Kars example
- Tez No: 956059
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEÇİL GÜL MEYDAN YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Mekan planlaması, Yerleşim planlaması, Şehir planlama, Space planning, Layout planning
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yozgat Bozok Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kentsel Koruma ve Yenileme Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Türkiye'de Mekânsal Planlama ve Uygulama Süreci: Kars Örneği”başlıklı bu çalışmada örnek alan olarak seçilen Kars kent merkezinin mekânsal gelişim süreci saha araştırması, imar planları ve hava görüntüleri üzerinden incelenmektedir. Mekânsal gelişim, yalnızca kentleşme süreciyle sınırlı olmayıp, kırsal kalkınma, bölgesel planlama ve sosyoekonomik dönüşüm gibi çok boyutlu süreçleri kapsamaktadır. Demografik değişimler, göç hareketleri, sanayileşme ve ekonomik yapılanmadaki dönüşümler mekânsal gelişim dinamiklerinin temel unsurlarıdır. Bu kapsamda, mekânsal gelişim kalkınma planları, sektörel politikalar ve sürdürülebilirlik gibi amaçlar doğrultusunda şekillenmektedir. Çalışmada Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze uzanan mekânsal planlama süreci i) 1923–1960 (Ankara'nın imarı ve modernleşme süreci), ii) 1960–1980 (planlı kalkınma dönemi), iii) 1980–2000 (modernleşme denemeleri ve piyasa yönelimli gelişme) ve iv) 2000 sonrası (afet uygulamaları ve rant yönelimli gelişme) olmak üzere dört dönemde incelenmiştir. Türkiye'deki mekânsal planlama sisteminin kurumsal yapısı, plan türleri, planlar arası ilişkiler, temel planlama ilkeleri (genellik, açıklık, kamu yararı, sürdürülebilir kalkınma, zorunluluk, kademeli birlik, esneklik, süreklilik, bütüncüllük, bilimsellik ve katılım) ve plan yapım süreci aşamaları irdelenmiştir. Örnek alan olarak seçilen Kars kentinin mekânsal gelişim süreci saha araştırmasıyla yerinde gözlem ve incelemeler yapılarak analiz edilmiştir. Bu süreçte Netcad, ArcMap ve Photoshop kullanılarak arazi kullanımındaki dönüşümler haritalama yöntemiyle sayısallaştırılmıştır. Kent makroformunun değişim ve dönüşüm süreci imar planları ve hava fotoğrafları üzerinden karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, planlama süreçlerinde temel ilkelere yeterince uyulmadığını; özellikle 2000 sonrası uygulamalar ile plan kararları arasında belirgin uyumsuzluklar olduğunu ortaya koymaktadır. Kars özelinde yapılan analizler, küçük ölçekli kentlerde planlama ilkelerinin sahaya yansımasında karşılaşılan yapısal sorunlara yönelik eleştirel bir değerlendirme sunmakta ve mekânsal dönüşüm dinamiklerini somut örneklerle gözler önüne sermektedir.
Özet (Çeviri)
In this study titled“Spatial Planning and Implementation Process in Turkey: The Case of Kars,”the spatial development process of the city center of Kars is analyzed through field research, zoning plans, and aerial images. Spatial development is not limited solely to urbanization but encompasses multidimensional processes such as rural development, regional planning, and socioeconomic transformation. Demographic changes, migration movements, industrialization, and transformations in economic structures constitute the core dynamics of spatial development. In this context, spatial development is shaped by development plans, sectoral policies, and sustainability objectives.The study examines Turkey's spatial planning process from the establishment of the Republic to the present in four distinct periods: i) 1923–1960 (urban planning and modernization of Ankara), ii) 1960–1980 (planned development), iii) 1980–2000 (modernization attempts and market- oriented growth), and iv) post-2000 period (disaster-related applications and rent-oriented development). The institutional structure of Turkey's spatial planning system, types of plans, interrelations between plans, fundamental planning principles (generality, clarity, public benefit, sustainable development, necessity, hierarchical consistency, flexibility, continuity, comprehensiveness, scientificity, and participation), and the phases of the planning process are thoroughly examined.The spatial development process of the selected case study area, Kars city, was analyzed through on-site observations and examinations using field research. Netcad, ArcMap, and Photoshop were employed to digitize transformations in land use through mapping techniques. Changes and transformations in the urban macroform were comparatively analyzed using zoning plans and aerial photographs. Findings indicate insufficient adherence to fundamental planning principles, highlighting significant discrepancies between implementation and plan decisions, particularly after 2000. The analyses specific to Kars provide a critical evaluation of structural problems encountered in applying planning principles in small-scale cities and illustrate spatial transformation dynamics with concrete examples.
Benzer Tezler
- Türkiye imalat sanayiinde çalışan esnaf ve sanatkarların sosyo ekonomik yapıdaki yeri ve başlıca sorunları ve Bursa'da tatbiki bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET TAŞTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İşletmeUludağ ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY