Cumhuriyet anayasacılığının doğuşu (1921 ve 1924 Anayasaları açısından karşılaştırmalı bir inceleme)
The emergence of Republican constitutionalism (A comparative study of the 1921 and 1924 Constitutions)
- Tez No: 960243
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OYA BOYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Anayasa 1921, Anayasa 1924, Constitution 1921, Constitution 1924
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı-Türk anayasal gelişmeleri zengin bir mirasa sahiptir. Anayasalcılık hareketleri içerisinde başta gelen taleplerden olan iktidarın sınırlandırılması, anayasal devlet, hürriyet, meclis ve milli egemenlik gibi kavramlar bu zenginlikten kalan tarihsel değerlerdir. Hiç kuşkusuz bu kavramların içeriği, evrensel düzeydeki benzer anayasalcılık hareketlerinden etkilenerek biçimlenmiştir; ancak Osmanlı-Türkiye'nin özgün siyasi, toplumsal ve düşünsel dinamikleri de bu içerik üzerinde azımsanmayacak bir rol oynamıştır. 1921 ve 1924 Anayasaları da bu mirasın zemini üzerinde yükselmiştir. Bununla birlikte 1921 ve 1924 Anayasaları kuruluş ve kurtuluş süreçlerinin iç içe geçtiği özgün bir tarihsel dönemde hayata geçmiştir. Her iki anayasa Anadolu topraklarının sömürgeleştirilmesi hedefine karşı isyanı örgütleyen bir ulusal kurtuluş mücadelesinin içerisinde vücut bulmuştur. Çok kısa sayılabilecek bir aralıkta kabul edilmelerine rağmen her iki anayasa da büyük siyasi çalkantıların ve gelecek tahayyüllerinin olduğu bir dönemde kabul edilmiş, bu dönemin dinamik yapısı her iki Anayasa'ya da yansımıştır. Üstelik bu dinamik yapı kısa süre içerisinde önemli değişikliklere uğrayabilmiş, 1921-1924 yılları arasındaki anayasal gerçeklikte yaşanan değişimler iki Anayasa'nın ayrıştığı kimi noktaların da zeminini oluşturmuştur. 1921 Anayasası'nda yapılan değişiklik ile kabul edilen cumhuriyet, 1924 Anayasası'nda da değiştirilmesi teklif edilemez bir sonsuzluk güvencesiyle korunarak kabul edilmiştir. Bu yönüyle her iki anayasa da öncesinin meşrutiyetçi anlayışından kopup, cumhuriyet anayasacılığı olarak adlandırdığımız yeni bir aşamayı imgeler. Her iki anayasa da yasamanın üstünlüğü ilkesini benimseyerek, yalnızca dönemin ihtiyaçlarına cevap vermekle kalmamış, aynı zamanda cumhuriyet anayasacılığının temelini belirleyen ve bu doğrultuda geleceğine yön veren sağlam bir kök oluşturmuştur. Bu sebeple her iki anayasa Osmanlı-Türk anayasal gelişmelerindeki konumlarını karşılıklı olarak güçlendiren simbiyotik bir ilişki içerisindedir.
Özet (Çeviri)
The Ottoman-Turkish constitutional developments possess a rich legacy. Key demands within constitutional movements—such as the limitation of power, constitutional state, liberty, parliament, and national sovereignty—are historical values that have endured from this wealth. Undoubtedly, the content of these concepts was shaped under the influence of similar constitutional movements at a universal level; however, the unique political, social, and intellectual dynamics of the Ottoman-Turkish context also played a significant role in shaping their content. The 1921 and 1924 Constitutions were built upon the foundation of this legacy. Moreover, the 1921 and 1924 Constitutions were enacted during a unique historical period in which the processes of establishment and liberation were intertwined. Both constitutions emerged within the framework of a national liberation struggle organizing resistance against the colonization of Anatolian lands. Although adopted within a very short interval, both constitutions were enacted during a period marked by intense political turmoil and competing visions of the future, and the dynamic nature of this era is reflected in both documents. Furthermore, this dynamic environment underwent significant changes in a short period, and the constitutional realities between 1921 and 1924 laid the groundwork for some of the divergences observed between the two constitutions. With the amendment made in the 1921 Constitution, the republic was established, and this was subsequently protected as an inviolable and perpetual guarantee in the 1924 Constitution. In this regard, both constitutions marked a break from the previous constitutional monarchy tradition and embodied a new phase that can be described as republican constitutionalism. Both constitutions adopted the principle of legislative supremacy, not only addressing the needs of their time but also laying a solid foundation that defined and guided the future of republican constitutionalism. Therefore, the two constitutions exist in a symbiotic relationship that mutually reinforces their positions within the broader context of Ottoman-Turkish constitutional development.
Benzer Tezler
- Buğday ekiminin mekanik esasları üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ADNAN DEĞİRMENCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ÖNAL
- Bazı buğday türlerinde poliploidi düzeyine bağımlı IAA ve ABA miktarlarının kantitatif belirlenmesi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEVGİ HEPAKSOY
- Cumhuriyet dönemi Türk eğitim sisteminde teftiş
Başlık çevirisi yok
RAŞİT GÖKTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜLKER AKKUTAY
- Gamma ışınlamasının buğday ve triticalenin bazı karakterleri üzerindeki etkisinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
SANİYE AKGÜNLÜ