Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına (KOAH) Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin geliştirilmesi
Development of a Disease-Specific Health Literacy Scale for Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD)
- Tez No: 961381
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP ERDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Hastalıkları, Hemşirelik, Internal diseases, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına (KOAH) Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğini geliştirmek, geçerliği ve güvenirliğini test etmektir. Metodolojik tipte planlanan bu çalışma Temmuz 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı yataklı servisleri ve polikliniklerine başvuran KOAH tanılı 160 hasta ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında ''Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu'', ''KOAH'a Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'', ''KOAH Değerlendirme Testi'', ''Medikal Araştırma Kurulu Dispne Skalası'', ''Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (HLS-14)'' kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde sırasıyla literatür tarama, madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşüne sunulması ve kapsam geçerliği çalışması, ölçek taslağının uygulanması ve geçerlik-güvenirlik analizleri aşamaları izlendi. 35 maddeden oluşan“KOAH'a Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Taslak Formu”kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla 6 uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşü sonrasında taslak ölçeğin Kapsam Geçerlik Oranı 0,67 olarak belirlendi. 32 maddelik form ile 150 kişilik pilot çalışma uygulandı ve Açıklayıcı faktör analizi sonucunda bazı maddeler yapı dışına çıkartıldı. Son hali ile 16 madde ve 3 alt boyuttan oluşan bir ölçek ile 160 kişilik bir örnekleme asıl çalışma uygulandı. Asıl çalışma sonucunda Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/df: 1.228; GFI: 0.921; AGFI: 0.890; CFI: 0,985; RMSEA: 0.060; SRMR: 0.046; NFI: 0.924; TLI: 0.981; IFI: 0.985; RFI: 0.907 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) değerlendirilerek yanıtlar arası uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,813; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,91 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,73 ile 0,93 arasında değiştiği belirlendi. Bu çalışmada Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına (KOAH) Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop a health literacy scale specific to Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) and to evaluate its validity and reliability. This methodological study was conducted between July 2024 and May 2025 with 160 patients diagnosed with COPD who were admitted to the inpatient wards and outpatient clinics of the Department of Pulmonology at a university hospital. Data were collected using the“Patient Information Form,”the“COPD-Specific Health Literacy Scale,”the“COPD Assessment Test,”the“Medical Research Council Dyspnea Scale,”and the“Health Literacy Scale (HLS-14).”The scale development process included the following steps: literature review, item pool generation, expert consultation and content validity assessment, pilot testing of the draft scale, and subsequent validity and reliability analyses. The draft version of the“COPD-Specific Health Literacy Scale,”initially consisting of 35 items, was evaluated for content validity by six experts, yielding a Content Validity Ratio (CVR) of 0.67. A pilot study was then conducted with a 32-item version of the scale on 150 participants, after which items not aligning with the scale structure were removed based on exploratory factor analysis. The final version consisted of 16 items across 3 subscales and was applied to a sample of 160 patients for the main study. Confirmatory factor analysis indicated good model fit with the following indices: χ²/df: 1.228; GFI: 0.921; AGFI: 0.890; CFI: 0.985; RMSEA: 0.060; SRMR: 0.046; NFI: 0.924; TLI: 0.981; IFI: 0.985; RFI: 0.907. The test-retest reliability of the scale was assessed using the Intraclass Correlation Coefficient (ICC), indicating a high level of agreement between responses over time (ICC: 0.813; p<0.001). The Cronbach's alpha coefficient for the overall scale was 0.91, with subscale coefficients ranging from 0.73 to 0.93. This study concluded that the COPD-Specific Health Literacy Scale is a valid and reliable instrument.
Benzer Tezler
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığına sahip bireylerde tabanlık kullanımının erken dönem enerji tüketimine etkisi
The effect of use of insoles on early energy consumption in individuals with chronic obstructive pulmonary disease
DİLARA KAMİLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonMarmara ÜniversitesiKardiyopulmoner Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL YILDIZ
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan hastalarda beslenme durumu ve bazı biyokimyasal ölçümler
Nutritional status and some biochemical parameters in patients with chronic obstructive pulmonary disease
DAMLA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. TANJU BESLER
- Enhancing deep extreme learning machines: Novel multi-kernel autoencoders and implementation for detecting the chronic obstructive pulmonary disease
Derin aşırı öğrenme makinelerinin geliştirilmesi: Yeni çok çekirdekli autoencoderlar ve kronik obstruktif akciğer hastalığının belirlenmesinde uygulanması
GÖKHAN ALTAN
Doktora
İngilizce
2018
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolMustafa Kemal ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YAKUP KUTLU
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığında inspiratuar kas eğitiminin dispne nedeniyle hareket korkusuna etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of impact of inspiratory muscle training on fear of movement due to dyspnea in chronic obstructive pulmonary disease
SEDA SAKA
Doktora
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiKardiyopulmoner Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA NİLGÜN GÜRSES