Türk tarihçilerinin Osmanlı hukukuyla ilgili tartışmalı değerlendirmelerinin fıkhi tahlili
Fiqh analysis of Turkish historians controversial evaluations regarding Ottoman law
- Tez No: 961610
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YENİDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar devam eden ve son dönemdemedyada yer alan tarihî belgesel programlar ve dizilerle yeni bir ivme kazanantartışmalı konulardan biri, Osmanlı Devleti'nin şer'i hukuk ile yönetilipyönetilmediği meselesidir. Bu konuda yerli ve yabancı araştırmacılar tarafındanonlarca kitap ve makale kaleme alınmıştır. Söz konusu eserler genellikle şer'î–örfî hukuk ayrımı ile İslam hukukunun farklı hukuk sistemlerinden etkilenipetkilenmediği hususunu ele almaktadır. Bu çalışmamızda, Türkiye'debutartışmaların başlamasına fikirleriyle öncülük eden dört tarihçinin Osmanlı hukukuile ilgili tartışmalı gördüğümüz görüş ve değerlendirmelerini fıkhî açıdan incelemeyi amaçladık. Bu çerçevede önce Osmanlı hukukunun şer'î ve örfî yapısı ile kaynakları hakkında bilgiler aktardık. Ardından tartışmalı konulara kısaca temas ettiktensonraadı geçen tarihçilerin bu meselelere yaklaşım tarzlarını ve değerlendirmelerini inceledik. Daha sonra bu değerlendirmelerin fıkhî kriterlerle ne ölçüde örtüştüğünüortaya koymaya çalıştık. Çalışmamız, adı geçen dört tarihçi ile sınırlandırılmıştır. Butarihçilerin kitap, makale ve ansiklopedi maddeleri gibi eserlerinden tartışmalı gördüğümüz konuları derleyerek literatür taraması yaptık. Sonrasında her birtarihçinin hangi meseleyi nasıl değerlendirdiğini, İslam hukukuna dair hatalı veisabetli bulduğumuz yaklaşımlarını ortaya koymaya gayret ettik. Araştırmamızınamacı, Osmanlı hukuk sistemini daha iyi anlamak ve günümüzde hâlâ devamedenşer'î-örfî hukuk ikileminden kaynaklanan tartışmaların aydınlatılmasına katkıdabulunmaktır. Ayrıca, tarihçiler ile İslam hukukçularının aynı konuya dair farklı yaklaşımlarını ortaya koyarak bunları fıkhî kriterler çerçevesinde değerlendirmektir.
Özet (Çeviri)
One of the controversial issues that has continued fromthe early years of theRepublic to the present day, and which has recently gained new momentumthroughhistorical documentary programs and TV series in the media, is whether the OttomanEmpire was governed by Islamic law (Sharīʿa). On this subject, both domesticandforeign researchers have written numerous books and articles. These works generallyfocus on the distinction between Sharīʿa and customary (ʿurfī) law, as well asonwhether Islamic law was influenced by different legal systems. In this study, weaimto examine, from a juristic (fiqh-based) perspective, the views and evaluationsoffour historians whose ideas initiated these debates in Turkey and who subsequentlycarried them forward. Within this framework, we first provided an overviewof thestructure and sources of Sharīʿa and ʿurfī law in the Ottoman Empire. Wethenbriefly addressed the controversial issues before analyzing how the aforementionedhistorians approached and evaluated these matters. Afterwards, we sought todetermine the extent to which their evaluations aligned with fiqh-based criteria. Ourstudy is limited to the aforementioned four historians. We collected the controversial issues discussed in their works—such as books, articles, and encyclopedia entries—and conducted a literature review. Based on this, we attempted to identify howeachhistorian evaluated the issues, highlighting both the accurate and the mistakenapproaches in relation to Islamic law. The main objective of our research is tobetterunderstand the legal system of the Ottoman Empire and to contribute to clarifyingtheongoing debates stemming from the Sharīʿa–ʿurfī law dichotomy. Furthermore, bypresenting the differing perspectives of historians and Islamic jurists on thesameissues, the study aims to evaluate these approaches in light of fiqh-based criteria.
Benzer Tezler
- At the crossroads of accounting, finance and business history: The accounting books of Hafiz Rusdu and Saim Brothers Carpet Trading House (1928)
Muhasebe, maliye ve işletme tarihinin kesişim noktasında: Hafız Rüşdü ve Saim Biraderler Halı Ticarethanesi'nin muhasebe defterleri (1928)
TUFAN SEVİM
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Tarihİstanbul Bilgi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT DAĞLI
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- İbrahim Hakkı Erzurumi'nin Tertib-i ulum isimli eserindeki eğitimle ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiDin Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİS AYHAN