Aile hekimliğine başvuran erişkin yaş gurubunda, gündüz uykululuk hali ve obstrüktif uyku apnesi farkındalığının değerlendirilmesi
Evaluation of daytime sleepiness and awareness of obstructive sleep apnea in adults presenting to primary care
- Tez No: 962209
- Danışmanlar: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Obstrüktif uyku apnesi, farkındalık, birinci basamak sağlık hizmeti, sosyodemografik özellikler, Aile hekimliği, Obstructive sleep apnea, awareness, primary healthcare, sociodemographic characteristics, Family practice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 18–65 yaş aralığındaki bireylerde Obstrüktif Uyku Apnesi (OUA) farkındalığının, gündüz aşırı uykululuk hali ile ilişkili semptomların ve sosyodemografik-etiyolojik faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca, Berlin Anketi, STOP-Bang ve Epworth Uykululuk Ölçeği gibi tarama testlerinin farkındalık düzeyi ile ilişkisi incelendi. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu araştırmaya Konya ili Ereğli ilçesi 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezine 01.01.2024–01.07.2024 tarihleri arasında başvuran, gönüllülük esasına göre katılmayı kabul eden 18–65 yaş arası 375 birey dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, OUA farkındalık anketi, Berlin Anketi, STOP-Bang ve Epworth Uykululuk Ölçeği uygulandı. Veriler SPSS 25.0 programında analiz edildi, kategorik değişkenler için ki-kare testi, sürekli değişkenler için t-testi ve ANOVA kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 43,12±11,0 yıl olup, %51,2'si erkekti. Berlin Anketi'ne göre bireylerin %21,6'sı yüksek risk grubundaydı. Yüksek risk grubunda yaş ortalaması daha yüksek, erkek cinsiyet oranı fazla, boyun çevresi, kilo ve VKİ değerleri belirgin şekilde daha yüksekti. STOP-Bang sonuçlarına göre katılımcıların %31,5'i orta ve yüksek risk grubundaydı; erkek cinsiyet, ileri yaş, obezite ve geniş boyun çevresi ile anlamlı ilişkiliydi. Epworth Uykululuk Ölçeği'ne göre bireylerin %16'sında aşırı gündüz uykululuğu saptandı, ancak bu durum Berlin ile ilişkili iken STOP-Bang ile anlamlı bulunmadı.Farkındalık açısından katılımcıların %67,5'i OUA'yı duymuştu, fakat tanı bilgisi olanların oranı %36, polisomnografi (PSG) bilgisine sahip olanların oranı %17, CPAP cihazı kullanan tanıdık bilgisine sahip olanların oranı ise %19 idi. Eğitim seviyesi yükseldikçe, sağlık çalışanı veya eğitimci olmak ve gelir düzeyinin artmasıyla farkındalık düzeyinin belirgin şekilde yükseldiği görüldü. OUA'yı bilenlerde kilo, VKİ ve bel çevresi gibi antropometrik ölçümlerin daha düşük olduğu saptandı. Klinik açıdan, hipertansiyon ve burun tıkanıklığı yüksek risk grubunda anlamlı şekilde daha sık bulundu; kardiyovasküler hastalıklar da bu grupta daha yaygındı. Sonuç: Çalışmamız, birinci basamak sağlık hizmetine başvuran bireylerde OUA farkındalığının sınırlı düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Eğitim, meslek ve gelir düzeyi farkındalığın en güçlü belirleyicileri arasında yer almaktadır. OUA riskini artıran obezite, hipertansiyon ve nazal tıkanıklık gibi faktörler farkındalığı ve tanı sürecini doğrudan etkilemektedir. Berlin ve STOP-Bang ölçeklerinin birbirleriyle güçlü uyum gösterdiği, Epworth Uykululuk Ölçeği'nin ise özellikle subjektif semptomlarla ilişkili olduğu bulunmuştur.Sonuç olarak, OUA farkındalığının artırılması, erken tanının sağlanması ve riskli bireylerin polisomnografi merkezlerine yönlendirilmesi için birinci basamak sağlık hizmetlerine önemli görevler düşmektedir. Halk sağlığı eğitim programlarının yaygınlaştırılması, özellikle düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip gruplarda farkındalığın artırılmasına katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the awareness of Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) and its major symptoms, including excessive daytime sleepiness, among adults admitted to the Ereğli No. 1 Family Health Center in Konya. The objective was to determine participants' level of knowledge about OSAS, explore the relationship between awareness and sociodemographic, anthropometric, and clinical factors, and identify the role of awareness in early detection and prevention within primary health care. Materials and Methods: A total of 375 volunteers aged 18–65 years who applied to the family health center between January and June 2025 were included in this cross-sectional study. Data were collected using a sociodemographic information form, the Berlin Questionnaire, the STOP-Bang Questionnaire, and the Epworth Sleepiness Scale, along with an awareness survey prepared by the researcher. After obtaining informed consent, participants' anthropometric measurements (height, weight, body mass index [BMI], waist circumference, waist-to-hip and waist-to-height ratios, and neck circumference) were recorded. The data were analyzed using SPSS 25.0 software. Results. Of the participants, 78.4% were classified in the low-risk group and 21.6% in the high-risk group according to the Berlin Questionnaire; while 68.5% were in the low-risk and 31.5% in the moderate-to-high risk group according to STOP-Bang. In the Epworth Sleepiness Scale, 16% of the participants had excessive daytime sleepiness. Male sex, older age, higher BMI, larger waist and neck circumferences, hypertension, and nasal obstruction were significantly associated with higher OSAS risk. Awareness of OSAS was found to be closely related to educational level, occupation, and income status, with health professionals and educators showing the highest awareness levels. Participants with greater awareness had lower BMI, waist circumference, and waist-to-height ratios. However, knowledge about diagnosis and polysomnography (PSG) was limited, despite relatively high rates of having“heard about OSAS.”Moreover, individuals with a family member or acquaintance using CPAP devices demonstrated higher awareness. No significant relationship was found between awareness and smoking, alcohol use, or psychiatric disorders. Strong correlations were identified between the Berlin Questionnaire and Epworth results, and between the Berlin and STOP-Bang questionnaires, whereas no significant relationship was found between STOP-Bang and Epworth scores. Conclusion: This study demonstrated that OSAS awareness is influenced not only by symptom presence but also by sociodemographic and socioeconomic factors, particularly education and professional background. Despite high rates of having heard about OSAS, detailed knowledge regarding diagnostic methods and treatment remained limited. The findings highlight the critical role of primary health care in raising awareness, identifying at-risk individuals, and guiding them to specialized centers for polysomnography and treatment. Increasing community-based awareness programs may contribute to earlier diagnosis, improved disease management, and the prevention of OSAS-related comorbidities.
Benzer Tezler
- Aile hekimliğine başvuran hipertansiyon tanılı hastaların bel çevresi ve beden kitle indeksinin kardiyovasküler skorla karşılaştırılması
Comparison of waist circumference and body mass index with cardiovascular score in patients with hypertension presenting to family medicine
ÇAĞLAYAN MUTLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
- 3. basamak bir hastanede Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda erişkin aşılanma oranları ve bilgi düzeyi değerlendirmesi: Van ili örneği
Evaluation of adult vaccination rates and knowledge levels among individuals aged 65 years and older admitted to a family medicine outpatient clinic in a tertiary care hospital: The case of Van province
MUHAMMED TURAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YAĞAN
- Erişkin bireylerde madde bağımlılığı farkındalığının ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of substance addiction awareness and related factors in adults
REMZİ ŞİMŞEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiMersin ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜCEL UYSAL
- Sigara kullanımının kan parametreleri üzerine etkileri
Effects of smoking on blood parameters
LEYLA ÇOBANOĞLU CİNGÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
- Sağlık çalışanları ve sağlık alanında okuyan öğrencilerde hepatit a, hepatit b, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve su çiçeğine karşı bağışıklama durumu ve ilişkili faktörler: bir epidemiyolojik çalışma
Immunization status and associated factors against Hepatitis A, Hepatitis B, measles, rubella, mumps and Chickenpox among healthcare workers and healthcare students: An epidemiological study
GÜRCAN ARSLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CÜNEYT ARDIÇ