Cumhuriyet dönemi mimarlığının toplumsal bellek üzerinden kütahya'daki izleri (1931-1975)
Traces of republican era architecture in Kütahya through social memory (1931-1975)
- Tez No: 962464
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN ERKMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Dönemi, Republican Period
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bizans döneminde piskoposluk merkezi, Germiyanoğulları döneminde başkent, Osmanlı döneminde ise Anadolu Beylerbeyliği'nin merkezi durumundaki Kütahya, tarihin her döneminde önemli yere sahip bir şehir konumunda olmuştur. Medrese, kervansaray, kütüphane, imaret, kilise, cami ve külliyelerin yanında menzilhane ve mevlevihanesiyle farklı dönemlerin ilim, irfan ve medeniyet merkezlerinden biri olan Kütahya, 1922 Ağustos'unda başlayan Büyük Taarruz ile kazanılan zaferden sonra 08 Ekim 1923 tarihinde il olmuştur. Bu gelişmeler Cumhuriyetin kuruluşuna kadar geçen süreçte şehrin gelişiminde etkisini göstermişken Cumhuriyetin kuruluşundan sonra ise şehrin gelişiminde farklı faktörler devreye girmiştir. Tipik bir Anadolu şehri olarak merkez tarafından destek görmesi, sanayinin yurt geneline yayılması amacı gerçekleştirilirken bu fırsattan payına düşeni alması, yeni fabrikaların kurulması, sanayi hamleleri, fabrikalarla birlikte artan kent nüfusunun sağlık, eğitim, sosyal vb. ihtiyaçlarına yönelik yapılan çalışmalar bu faktörlere örnektir. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılması ve Cumhuriyet'in ilanı ile ulus devlete geçiş süreci, siyasi ve toplumsal yaşama dair kimlik arayışının yaşandığı dönemdir. Bu kimlik arayışı mimariye geleneksel-modern, ulusalcı-evrenselci, din merkezli-laik ikilileri aracılığıyla günümüze kadar yansımıştır. Balkan Savaşları'nı, I. Dünya Savaşı'nı ve Kurtuluş Savaşı'nı başarıyla atlatmış ancak pek çok şehit vermiş, şehirleri yakılıp yıkılmış ve dış baskılara karşı boyun eğmeyen Türk halkı, Mustafa Kemal Atatürk'ün modern bir ulus inşası için yaptığı yenilikleri desteklemiştir. Çalışma, giriş bölümünün ardından üç ana başlık üzerinde ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Cumhuriyet öncesi dönemlerde yaşanan gelişmeler, bu dönemleri yansıtan yapılar ve bulundukları konumlar ve Kurtuluş Savaşı ile başlayan Cumhuriyet'e geçiş süreci; üçüncü bölümünde Cumhuriyet döneminin ülke genelindeki sosyoekonomik arka planı ve bunun mimarlığa yansıması; dördüncü bölümde ise bu gelişmelerin Kütahya'nın sosyoekonomik yapısına ve kentsel gelişimine etkileri ve Cumhuriyet dönemine tarihlenen günümüze ulaşmış ve ulaşamamış yapılar ele alınmıştır. Bu çalışmada, o dönemde meydana gelen değişimlerin neler olduğu, kentsel gelişimdeki etkisi, mimarideki yansıması, inşa edilen yapıların mevcut durumu ile yıkılan yapıların neler olduğu, toplumsal ve kentsel hafızadaki yeri gibi verilerle Cumhuriyet'in modernleşme ideallerinin Kütahya'da mekân ölçeğinde geçirdiği dönüşümler yapılar üzerinden ele alınmıştır. Nitekim Kütahya'da da Cumhuriyet dönemi mimarlığının farklı evrelerine ait örnekler vardır. Fakat bu yapılarının önceki dönemdekiler gibi korunmaya değer bulunmadığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Kütahya, which served as a bishopric center during the Byzantine period, a capital during the Germiyanoğulları period, and the center of the Anatolian Beylerbeyliği during the Ottoman period, has always been a city of great historical significance throughout history. Along with its madrasas, caravanserais, libraries, soup kitchens, churches, mosques, and complexes, as well as its menzilhane and Mevlevi lodge, Kütahya was one of the centers of science, wisdom, and civilization in different periods. It became a province on October 8, 1923, after the victory achieved with the Great Offensive that began in August 1922. While these developments influenced the city's growth until the founding of the Republic, different factors came into play after the Republic was established. Examples of these factors include the city receiving support from the central government as a typical Anatolian city, benefiting from the spread of industry throughout the country, the establishment of new factories, industrial initiatives, and efforts to meet the health, education, social, and other needs of the city's growing population. The collapse of the Ottoman Empire and the proclamation of the Republic marked the transition to a nation-state, a period characterized by a search for identity in political and social life. This quest for identity has been reflected in architecture through the dichotomies of traditional-modern, nationalist-universalist, and religion-centered-secular, continuing to the present day. The Turkish people, who successfully weathered the Balkan Wars, World War I, and the War of Independence, yet suffered heavy casualties, saw their cities burned and destroyed, and refused to bow to external pressures, supported Mustafa Kemal Atatürk's innovations for the construction of a modern nation. The study is organized into three main sections following the introduction. The second section examines developments during the pre-Republican era, the structures reflecting these periods and their locations, and the transition to the Republic beginning with the War of Independence; the third section covers the socio-economic background of the Republic period across the country and its reflection in architecture; the fourth section examines the effects of these developments on Kütahya's socio-economic structure and urban development, as well as structures dating back to the Republic period that have survived to the present day and those that have not. This study examines the transformations that took place in Kütahya at the spatial level through the lens of architecture, using data such as what changes occurred during that period, their impact on urban development, their reflection in architecture, the current state of the structures that were built, what structures were demolished, and their place in social and urban memory.
Benzer Tezler
- Buğday ekiminin mekanik esasları üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ADNAN DEĞİRMENCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ÖNAL
- Bazı buğday türlerinde poliploidi düzeyine bağımlı IAA ve ABA miktarlarının kantitatif belirlenmesi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEVGİ HEPAKSOY
- Cumhuriyet dönemi Türk eğitim sisteminde teftiş
Başlık çevirisi yok
RAŞİT GÖKTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜLKER AKKUTAY
- Gamma ışınlamasının buğday ve triticalenin bazı karakterleri üzerindeki etkisinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
SANİYE AKGÜNLÜ