Bir kültürel bellek aktarıcısı olarak müzikli belgeseller: Anadolu'nun kayıp şarkıları örneği
Musical documentaries as a transmitter of cultural memory: The example of lost songs of Anatolia
- Tez No: 963284
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÖZDEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Anadolu'nun Kayıp Şarkıları, Nezih Ünen, Müzikli Belgesel, Kültürel Bellek, Kültürel Görecelilik, Etnik müzik, Yerel müzik, The Lost Songs of Anatolia, Nezih Ünen, Musical Documentary, Cultural Memory, Cultural Relativism, Ethnic music, Local music
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada,“Anadolu'nun Kayıp Şarkıları”adlı belgesel açısından bahis mevzusu olan türkü ve Anadolu'nun muhtelif kültürel coğrafyalarında, muhtelif dillerde icra edilen halk şarkılarının kültürel ve müzikal bağlamda bir dizi özelliğinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır.“Anadolu'nun Kayıp Şarkıları”, müziği doğrudan bir fenomen olarak konu edinen, doğaçlama bir stille meydana getirilmiş gözlemci bir müzikal biçeme haiz bir yapıt olmakla beraber, Anadolu'nun muhtelif kültürel coğrafyalarından birçok muhtelif tür, biçem ve formdaki sözlü ve enstrümantal ezgi, türkü ve halk şarkısını bahis mevzusu edinen bir belgesel olarak bilinmektedir. Bu araştırmanın aynı zamanda nesnesi olan ve belgeselde türkü ve halk şarkıları formunda yer alan eserler, doğal ortamlarında ve geleneksel icracıları tarafından icra edilmiştir. Bu durum; mevzubahis icracılar, türkülerin/halk şarkılarının icra edildiği diller, geleneksel icracılık yorumları vb. bir dizi müzikal bileşenin tahliline ve bu bileşenlerin eklemli olduğu kültürel coğrafyanın sosyokültürel ve sosyotarihsel özellikleri hakkında bir dizi izdüşümünün elde edilmesine vesile olmuştur.“Anadolu'nun Kayıp Şarkıları”belgeselinde toplam 43 eser (20'si sözlü) icra edilmiştir. Bu eserlerin eklemlendiği kültürel halka, geleneksel icracılık pratiği ve başvurulan dil açısından farklılık arz etmekte olduğu düşünülen 20 sözlü eser, maksimum çeşitlilik örneklemesi esas alınarak kültürel çeşitlilik, kültürel görecelilik ve kültürel bellek gibi kavramlar eşliğinde kültürel ve müzikal özellikleri bakımından analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularında, mevzubahis 20 eserin geleneksel icralarını gözeten analizlerin yanı sıra belgeselin yapımcısı ve müzisyen Nezih Ünen tarafından bu eserlerin aranje edilmiş biçimlerine de bulgusal anlamda yer tahsis edilmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın veri toplama sürecinde, literatür taraması ve doküman incelemesi tekniklerinden yararlanılmış, geleneksel icracıların performansları ve aranje edilmiş yeni formları betimsel analiz yöntemiyle düzenlenerek, bulgular bölümü tamamlanmıştır. Araştırmanın sonunda,“Anadolu'nun Kayıp Şarkıları”belgeselinde çeşitli etnik kimliklerden, inanç sistemlerinden ve coğrafi mekânlardan bir araya getirilen türkülerin/halk şarkılarının, zengin bir kültürel çeşitliliği yansıttığı belirlenmiştir. Anadolu'da karşılaşılan yapıların, Alevi-Bektaşi inancının, Karadeniz'in ritmik yapısının, Doğu'nun uzun hava geleneğinin ve çok dilli icra edilen diğer halk şarkılarının, farklı dil, inanç ve müzik tarzlarına sahip olduğu görülmektedir. Müzikle profesyonel olarak ilgilenmeyen icracılar tarafından seslendirilen bu türküler/halk şarkıları, halkın belleğinde saklı olan kültürel mirasın canlı tutulmasına yardımcı olmuştur. Belgeselde yer alan tüm eserlerin, modern çalgılar eklenerek yapılan düzenlemeleri, geleneksel yapı ve temalarını bozmadan, Nezih Ünen'in kendi müzikal tercihleri doğrultusunda biçimlendiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, it is aimed to analyze, in cultural and musical terms, a set of characteristics of the ballad and the folk songs performed in various languages across Anatolia's diverse cultural geographies, as addressed in the documentary titled“The Lost Songs of Anatolia”''The Lost Songs of Anatolia“ is known as a documentary that takes music directly as a phenomenon and possesses an observational musical idiom produced in an improvisatory style, while also addressing vocal and instrumental melodies, ballad, and folk songs of various genres, styles, and forms from Anatolia's diverse cultural geographies. The works that also constitute the object of this study and that appear in the documentary in the form of ballad and folk songs were performed in their natural settings by traditional performers. This circumstance made possible the analysis of a number of musical components such as the performers in question, the languages in which the ballad/folk songs are performed, and interpretations within traditional performance practice and enabled the obtaining of a series of projections regarding the sociocultural and sociohistorical characteristics of the cultural geography to which these components are articulated. In the documentary ”The Lost Songs of Anatolia“, a total of 43 works (20 of them vocal) were performed. The 20 vocal works that are considered to differ in terms of the cultural circle to which they are articulated, the practice of traditional performance, and the language employed were analyzed with respect to their cultural and musical characteristics on the basis of maximum variation sampling, together with concepts such as cultural diversity, cultural relativism, and cultural memory. In the findings of the study, in addition to analyses attentive to the traditional performances of the 20 works in question, the arranged versions of these works by the documentary's producer and musician, Nezih Ünen, were also included as part of the evidential material. In this context, during the data collection process, literature review and document analysis techniques were employed; the performances of the traditional performers and the newly arranged forms were organized by means of descriptive analysis, and the findings section was completed. At the conclusion of the study, it was determined that the ballad/folk songs brought together in the documentary ”The Lost Songs of Anatolia" from various ethnic identities, belief systems, and geographical locales reflect a rich cultural diversity. It is observed that the structures encountered in Anatolia, the Alevi–Bektashi belief, the rhythmic structure of the Black Sea region, the long weather tradition of the East, and other folk songs performed in multiple languages possess different languages, beliefs, and musical styles. These ballad/folk songs, voiced by performers not professionally engaged with music, have helped to keep alive the cultural heritage preserved in the people's memory. It is shown that the arrangements of all the works in the documentary, made by adding modern instruments, took shape in line with Nezih Ünen's own musical preferences without disrupting their traditional structures and themes.
Benzer Tezler
- Türk sinemasında klasik Türk müziğinin kullanımı: Tarihi ve estetikbir inceleme
The use of classical Turkish music in Turkish cinema: A historicaland aesthetic analysis
HATİCE GÜLSÜN ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MüzikNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK KURUBAŞ
- Kültürel bellek bağlamında imrozlu kimliği üzerine etnografik bir inceleme
An ethnographic research on imbrosian identity in the context of cultural memory
HASAN MÜNÜSOĞLU
Doktora
Türkçe
2017
Halk Bilimi (Folklor)Ankara ÜniversitesiHalk Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA MUHTAR KUTLU
- Bellek, kültürel temsil ve müzik: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin Kerbela temalı“Sevgide Buluşalım”etkinlikleri
Memory, cultural representation and music:“Let's Meet in Devotion”events with the theme of Karbala by Kocaeli Metropolitan Municipality
CİHAN CANPOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN EROL
- Toplumsal bellek ve sahte-belgesel
Collective memory and mock-documentary
FATİH SARAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü SanatlarıMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİHA ELİF DEMOĞLU
- “Hatırlarım bugün gibi”: Kolektif bellekte Barış Manço imgesi
“I remember it like today”: The image of Barış Manço in collective memory
KAZIM DEMİRER