Çalışanların karanlık dörtlü kişilik örüntülerine göre iş doyumu ve tükenmişliğin algılanan mobbinge etkisi
The effect of job satisfaction and burnout on perceived mobbing according to employees' dark tetrad personality patterns
- Tez No: 965212
- Danışmanlar: PROF. DR. GAYE SALTUKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, karanlık kişilik özelliklerinin çalışanların iş yeri tükenmişliği, iş doyumu ve algıladıkları mobbing deneyimi üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlamıştır. Çalışma kapsamında, 397 katılımcıya çevrim içi anket formu uygulanmıştır. Anket; demografik bilgilerin yanı sıra Karanlık Dörtlü Ölçeği, Minesota İş Doyumu Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Mobbing Ölçeği'ni içermektedir. Veri analizi için söz konusu ölçek ve ölçek alt boyutlarının toplam puanları hesaplanmış, Karanlık Dörtlü Ölçeği alt boyutları“ortalama altı”ve“ortalama üstü”olarak iki düzeye ayrılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan Mobbing Ölçeği alt boyutlarının demografik özelliklere ve karanlık kişilik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amacıyla Mann Whitney U ve Kruskal Wallis Testi uygulanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan Mobbing Ölçeğinin alt boyutlarının; Minnesota İş Doyumu Ölçeği alt boyutları, Masclach Tükenmişlik Ölçeği alt boyutları, katılımcıların yaş puanları, meslekte çalışma süreleri puanları ve bulundukları kurumda çalışma süreleri puanları ile ilişkisini incelemek amacıyla Spearman Korelasyon Analizi yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda Regresyon modeli tahmininde modellerin sonuçlarının yorumlanabilmesi için gerekli varsayımların sağlandığının görülmesiyle beraber araştırmanın ikinci kısmı olan bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki yordayıcı gücünde Karanlık Dörtlü alt boyutlarının düzeylerinin etkisi Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi Stepwise metodu kullanılarak incelenmiştir. Regresyon analizleri Mobbing Ölçeği'nin alt ölçekleri olan iş arkadaşları ile ilişkiler, tehdit ve taciz, kariyer ile ilgili engellenmeler, özel yaşama müdahale, işe bağlılık açısından mobbinge maruz kalma algısı başlıkları çerçevesinde iş doyumu alt ölçekleri, tükenmişlik sendromu alt ölçekleri ve bazı demografik bilgilere göre Karanlık Dörtlü Kişilik Özellikleri olan narsisizm, psikopati, davranışsal sadizm, sadistik tutum, makyavelist strateji, makyavelist maske düzeylerine göre analiz edilmiştir. Analiz sonuçları karanlık kişilik özelliklerinin mobbing algısında farklılıklar meydana getirdiği ve özellikle duyarsızlaşma, içsel ve dışsal doyum ile duygusal tükenme gibi psikososyal değişkenlerin bu ilişkide merkezi bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, yaş ve mesleki kıdem gibi demografik değişkenlerin de özellikle işe bağlılık ve özel yaşama müdahale gibi boyutlarda etkili olduğu görüşmüştür.
Özet (Çeviri)
This study aimed to investigate the effects of dark personality traits on employees' workplace burnout, job satisfaction, and perceived mobbing. An online survey was conducted with 397 participants. The survey included demographic questions as well as standardized instruments: the Dark Tetrad Scale, the Minnesota Job Satisfaction Scale, the Maslach Burnout Inventory, and the Mobbing Scale. For data analysis, total scores and subscale scores were calculated. The sub-dimensions of the Dark Tetrad Scale were categorized into two groups: below average and above average. To examine whether the sub-dimensions of the Mobbing Scale, which served as the dependent variable, differed by demographic characteristics and dark personality traits, the Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used. Additionally, Spearman correlation analysis was applied to investigate the relationships between the sub-dimensions of the Mobbing Scale and those of the Minnesota Job Satisfaction Scale and the Maslach Burnout Inventory, as well as participants' age, total professional experience, and tenure at their current institution. After confirming that the assumptions required for regression analysis were met, multiple linear regression analysis using the stepwise method was performed to examine the predictive power of the independent variables. The regression analyses focused on the sub-dimensions of the Mobbing Scale, including relationships with coworkers, threats and harassment, career-related obstacles, interference with private life, and perception of mobbing in relation to work commitment. These were analyzed in relation to job satisfaction, burnout dimensions, and dark personality traits such as narcissism, psychopathy, behavioral sadism, sadistic attitudes, machiavellian strategies, and machiavellian masking. The findings revealed that dark personality traits significantly influence perceived mobbing. Psychosocial variables such as depersonalization, intrinsic and extrinsic satisfaction, and emotional exhaustion played a central role in this relationship. Furthermore, demographic variables like age and professional seniority were also found to be influential, particularly in dimensions related to work commitment and privacy.
Benzer Tezler
- Current status of industry 4.0 transformation and impact of industry 4.0 on engineering work in Turkish white goods industry
Endüstri 4.0 dönüşümünün Türkiye beyaz eşya sektöründeki mevcut durumu ve mühendislik işi üzerindeki etkisi
KÜBRA ŞİMŞEK DEMİRBAĞ
Doktora
İngilizce
2020
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
- Çalışanların karanlık liderlik ve kayırmacılık algılarının presenteizm (işte varolamama) üzerine etkisi: Tekstil sektöründe bir araştırma
The effect of employees' dark leadership and favoritism perceptions on presenteeism: A research in the textile sector
HANİFİ KARAÇINAR
- Çalışanların karanlık liderlik algısının psikolojik sözleşme üzerindeki etkisinde işe adanmışlığın aracı, algılanan örgüt yapısının düzenleyici rolü
The mediating role of the work engagement and the moderating role of the perceived organizational structure in the effect of employees' dark leadership perception on the psychological contract
JÜLİDE ERDAL ÜNGÖR
- Çalışanların karanlık liderlik algılarının örgütsel muhalefet üzerindeki etkisinde maneviyatın aracı rolü
The mediating role of spirituality in the effect of employees' perception of dark leadership on organizational dissent
ZEYNEP BURCU SÖBÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRETTİN ÇAKIR
- Yöneticilerin ve çalışanların aydınlık ve karanlık yüzünün, karşılıklı değerlendirilmesi: Bir hizmet işletmesinde araştırma
Mutual evaluation of the light and dark side of managers and employees: Research in a service business
ALTAN DOĞAN