Geri Dön

Palyatif bakım alan kanser hasta yakınlarının bakım yükü ve tükenmişlik düzeyleri ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki

Relationship between care burden, burnout levels andquality of life of relatives of cancer patients receivingpalliative care

PDF İndir

  1. Tez No: 966706
  2. Yazar: BETÜL ÇAM
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. RIZA ÇITIL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Onkoloji, Oncology
  6. Anahtar Kelimeler: Palyatif bakım, Kanser, Hasta yakını, Bakım yükü, Tükenmişlik, Yaşam kalitesi, Palliative care, Cancer, Family caregiver, Care burden, Burnout, Quality of life
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Palyatif Bakım Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Palyatif Bakım Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

PALYATİF BAKIM ALAN KANSER HASTA YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ VE TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ İLE YAŞAM KALİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ ÇAM, Betül Yüksek Lisans, Palyatif Bakım Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Rıza ÇITIL Ağustos 2025, xiii+ 88 sayfa Bu çalışmada palyatif bakım alan kanser hastalarına bakım veren hasta yakınlarının bakım yükü ve tükenmişlik düzeyleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki araştırıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışmanın evrenini Temmuz-Aralık 2024 tarihleri arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi Palyatif Bakım ve Medikal Onkoloji birimlerinde tedavi gören kanser hastalarına bakım veren hasta yakınları oluşturdu. Çalışmanın örneklemi ise bu birimlerde tedavi gören kanserli hastalara birincil bakım veren 18 yaş ve üzerindeki bireylerden oluştu. Minimum örneklem büyüklüğünü belirlemek için G*Power 3.1.9.7 programı kullanılarak yapılan güç analizine göre %95 istatistiksel güç, 0.05 hata payı ve 0.25'lik etki büyüklüğü ile çalışmaya dahil edilmesi gereken örneklem sayısı 164 olarak hesaplandı, çalışmaya 144 kanser hasta yakını katıldı (katılım oranı %87,8). Verilerin toplanması amacıyla katılımcılara Hasta Bilgi Formu, Hastaya Bakım Veren Bilgi Formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBVYÖ), Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36 YKÖ) yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulandı. Verilerin analizinde SPSS Statistics Version 22.0 istatistik paket programı kullanıldı. Tanımlayıcı veriler sayı (n), yüzde (%) ve ortalama±standart sapma ile gösterildi. Gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-kare testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanıldı. Ölçekler arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Korelasyon analizi yapıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bakım veren katılımcıların %52,1'i (n=75) kadın, yaş ortalamaları 48,48±14,38 yaş idi. Katılımcıların günlük bakım süresi 11,13±8,57 saat, %31,3'ü 1 ay-6 ay arası süredir bakım vermekte ve büyük çoğunluğu (%85,4) hastanın birinci derece yakını idi. Çalışmaya katılan kanser hastalarının %50,7'si (n=73) erkek, yaş ortalamaları 64,45±12,77 yaş idi. Hastaların yatağa bağımlılık düzeyine göre %20,1'inin yerinden kalkmakta zorlandığı ve desteksiz şekilde yürüyemediği, %9,7'sinin ise yerinden hiç kalkamadığı saptandı. Palyatif bakım alan kanser hastalarına bakım veren bireylerin %31,9'unun hafif, %18,8'inin orta ve %8,3'ünün ise ağır düzeyde bakım yükü olduğu, katılımcıların %59,0'unun düşük, %15,3'ü orta ve %25,7'si yüksek düzeyde duygusal tükenme yaşadıkları, %75'inin düşük, %11,8'inin orta ve %13,2'sinin ise yüksek düzeyde duyarsızlaşma yaşadığı, %70,1'inin yüksek, %18,8'sinin orta ve %11,1'inin düşük düzeyde kişisel başarı algısına sahip oldukları tespit edildi. Cinsiyete göre kadınlarda bakım yükü (p=0,007), duygusal tükenme (p<0,001) ve duyarsızlaşma (p=0,018) anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Hastanın yatağa bağımlılık düzeyi arttıkça bakım verenlerin bakım yükü ve tükenmişlik düzeylerinin anlamlı şekilde arttığı (p<0,001), bakım yükü arttıkça bireylerin tükenmişlik düzeyinin de arttığı, yaşam kalitelerinde ise özellikle enerji düzeyi, ruhsal sağlık ve genel fiziksel/mental sağlık bileşenlerinde anlamlı düşüşler saptandı. Kadın olmak, düşük gelir ve düşük eğitim düzeyinde olmak, bakım süresinin uzun olması ve hastanın semptomlarının artmasının hasta yakınlarının algıladıkları bakım yükü ve tükenmişlik düzeylerini artırırken yaşam kalitelerini düşürdüğü saptandı. Bu bulgular, bakım veren bireylerde artan bakım yükü ve tükenmişliğin yaşam kalitesinde önemli düşüşlere yol açtığını ortaya koymaktadır. Bakım veren bireylere psikososyal destek sağlanması, bakım becerilerinin artırılmasına yönelik eğitimler verilmesi ve sağlık sisteminde bakım vereni de kapsayan bir yaklaşım geliştirilmesi önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

RELATIONSHIP BETWEEN CARE BURDEN, BURNOUT LEVELS AND QUALITY OF LIFE OF RELATIVES OF CANCER PATIENTS RECEIVING PALLIATIVE CARE ÇAM, Betül Master's Thesis, Division of Palliative Care Advisor: Assoc.Prof.Dr. Rıza ÇITIL August 2025, , xiii+ 88 pages This study investigated the relationship between caregiver burden and burnout levels and quality of life among relatives of cancer patients receiving palliative care. This descriptive, cross-sectional study focused on relatives of cancer patients receiving care in the Palliative Care and Medical Oncology units of Tokat Gaziosmanpaşa University Hospital between July and December 2024. The study sample consisted of individuals aged 18 and over who provide primary care to cancer patients receiving treatment in these units. Using G*Power 3.1.9.7 to determine the minimum sample size, a power analysis was performed. With a statistical power of 95%, a margin of error of 0.05, and an effect size of 0.25, the sample size required for inclusion in the study was calculated as 164. 144 relatives of cancer patients participated in the study (participation rate of 87.8%). To collect data, the Patient Information Form, the Caregiver Information Form, the Zarit Caregiver Burden Scale (CBBS), the Maslach Burnout Inventory (CBI), and the SF-36 Quality of Life Scale (SF-36 QOL) were applied to the participants via face-to-face interviews. SPSS Statistics Version 22.0 statistical package program was used in data analysis. Descriptive data are presented as number (n), percentage (%), and mean±standard deviation. Chi-square test, significance test for the difference between two means, and one-way analysis of variance (ANOVA) were used in intergroup comparisons. Pearson Correlation analysis was performed to examine the relationship between the scales. Statistical significance was set at p<0.05. 52.1% (n=75) of the caregiver participants were female, and the mean age was 48.48±14.38 years. Participants' daily caregiving time was 11.13±8.57 hours, 31.3% had been providing care for between 1 and 6 months, and the vast majority (85.4%) were first-degree relatives. Of the cancer patients participating in the study, 50.7% (n=73) were male, and the mean age was 64.45±12.77 years. Regarding the level of social relationships, 20.1% had difficulty getting up and were unable to walk without support, while 9.7% were unable to get up at all. It was determined that 31.9% of those who could care for cancer patients in the field of palliative care had a light, 18.8% a moderate, and 8.3% a heavy care burden; 59.0% had low, 15.3% a moderate, and 25.7% a high level of emotional stress; 75% had low, 11.8% a moderate, and 13.2% a low, 18.8% a moderate, and 11.1% a low level of personal accomplishment perception. According to gender, caregiver burden (p=0.007), emotional exhaustion (p<0.001), and depersonalization (p=0.018) were found to be significantly higher in women. As the patient's bedridden level increased, caregiver burden and burnout levels significantly increased (p<0.001). As caregiver burden increased, burnout levels also increased, and significant decreases in quality of life, particularly in energy levels, mental health, and general physical/mental health, were observed. Being female, having a low income and education level, longer caregiving duration, and increasing patient symptoms were found to increase the perceived caregiver burden and burnout levels of relatives and reduce their quality of life. These findings suggest that increased caregiver burden and burnout in caregivers lead to significant decreases in quality of life. Providing psychosocial support to caregivers, providing training to enhance caregiving skills, and developing a caregiver-inclusive approach within the healthcare system are recommended.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    510370

    Palyatif bakım hastalarının bakıcılarında tükenmişlik düzeylerinin sosyal yaşamları üzerindeki etkisi

    Effects on the soci̇al li̇fe of balanced levels i̇n care of palliative care patients

    HATİCE İLHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    İlk ve Acil YardımTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi

    Acil Tıp Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ESEN

  2. Tez No

    884598

    Palyatif bakım alan hastaların yakınlarının bakım yüklerinin, bakıma hazır oluşluk düzeylerinin ve toplumsal cinsiyet algılarının incelenmesi

    Investigation of the care burdens, readiness levels for care, and gender perceptions of relatives of patients receiving palliative care

    MOHAMMAD ARIF NEZAMI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    HemşirelikAtatürk Üniversitesi

    Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. REVA BALCI AKPINAR

  3. Tez No

    462772

    Palyatif bakım ihtiyacı olan kanser hastaları ve hasta yakınlarının karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri

    Palliative care needs cancer patients and their proximity questions and solution suggestions

    ABDULVAHAP KADO

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Sağlık Kurumları YönetimiYeni Yüzyıl Üniversitesi

    Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ITIR ERKAN

  4. Tez No

    561748

    Kanser hastalarının yakınlarının psiko-sosyal durumlarının değerlendirilmesi: Eyüpsultan Devlet Hastanesi Palyatif Bakım Merkezi örneği

    Evaluation of psycho-social situations of relatives of cancer patients: A case of Palliative Care Center of Eyüpsultan State Hospital

    ESİN ÖZHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Sosyal HizmetSakarya Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. MEHMET ZAFER DANIŞ

  5. Tez No

    612428

    Palyatif bakım alan kanser hastalarına uygulanan parlak beyaz ışık uygulamasının yorgunluk düzeyi ve uyku kalitesi üzerine etkisi

    The effect of bright white light application on fatigue levels and sleep quality in cancer patients receiving palliative care

    AYŞEGÜL ÇELİK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    HemşirelikEge Üniversitesi

    İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN

Geri Dön