Katılımcı medya çağında gazeteciliğin militarizasyonu: Rusya-Ukrayna Savaşı haberlerindeki OSINT (Açık Kaynak İstihbaratı) söylemleri üzerine eleştirel bir analiz
The militarization of journalism in the age of participatory media: A Critical Discourse Analysis of OSINT narratives in Russia-Ukraine War reporting
- Tez No: 969295
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLIHAN ARDIÇ ÇOBANER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Gazetecilik, Uluslararası İlişkiler, Communication Sciences, Journalism, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Araştırmacı gazetecilik, Askeri istihbarat, Askerileştirme, Açık kaynak istihbaratı, Bilgi savaşı, Eleştirel söylem çözümlemesi, Katılımcı medya, Ukrayna-Rusya Savaşı, Yakınsaklık, Yurttaş gazeteciliği, Investigative journalism, Military intelligence, Militarization, Open source intelligence, Information warfare, Critical discourse analysis, Participatory media, Ukraine-Russia War, Convergence, Citizen journalism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Savaş ve medyanın yakınsayan ilişkisi, yeni enformasyon ve iletişim teknolojilerine bağlı olarak gittikçe artmaktadır. Propaganda, sansür, savaş karşıtı seslerin bastırılması ve savaşın seyirlik bir duruma indirgenmesi gibi kavramlar etrafında tartışılan gazeteciliğin militarizasyonu olgusu, günümüzde yeni araçlar ve ilişkilenme biçimleriyle devam etmektedir. İkinci Dünya Savaşı, Vietnam Savaşı ve Körfez Savaşları'ndan bu yana var olagelen bu süreç, bugün çeşitli tekno-sosyal dönüşümler sonucunda hızlanmakta ve daha katılımcı bir hale bürünmektedir. Bu çalışma savaş ve medya ilişkisinin güncel tezahürlerini soruşturmakta ve gazeteciliğin militarizasyonu olgusunu enformasyon ve iletişim teknolojileri, savaş durumları, gazetecilik ve sosyal medya bağlamlarında ortaya koymaktadır. Bu güncel tezahürlerden birisi, Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte yükselişe geçen ve güvenlik bürokrasisinin resmî düzeyde önem verdiği açık-kaynak istihbaratı (OSINT) pratikleridir. Çalışma, Rusya-Ukrayna savaşını enformasyon savaşı, sivil-askerî yakınsama, katılımcı savaş ve yurttaş gazeteciliği kavramları çerçevesinde ele almakta, OSINT söylemlerinin buradaki izleklerine yoğunlaşmaktadır. Bu doğrultuda, sosyal medyada savaş takibi gerçekleştiren anonim OSINT hesaplarının gönderileri ile bu gönderilere atıf yapan uluslararası ana akım medyanın haber içerikleri ele alınmıştır. X platformunda yer alan üç OSINT hesabı ile bu hesapların referans gösterildiği Ukrayna savaşı temalı haberler, Norman Fairclough'ın ESA (Eleştirel Söylem Analizi) yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda uluslararası ana akım medya tarafından yayımlanan haber metinlerinin askerî jargonla bütünleştiği, anonim OSINT hesaplarının resmî ve profesyonel kaynaklarla aynı söylemsel düzende sunulduğu, tarafların askerî ve ideolojik söylemlerle çerçevelendikleri ve OSINT söylemlerinin savaş haberi söylemini şekillendirdiği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The converging relationship between war and the media has been accelerating, driven by new information and communication technologies. The militarization of journalism—previously discussed around concepts such as propaganda, censorship, the suppression of anti-war voices, and the televisualization of war—continues today through new tools, methods, and modes of engagement. This process, which has existed since the Second World War, the Vietnam War, and the Gulf Wars, has gained momentum as a result of various techno-social transformations and has taken on a more participatory character. This study investigates contemporary manifestations of the war-media relationship and examines the militarization of journalism within the contexts of information and communication technologies, states of war, journalism, and social media. One of these contemporary manifestations is the rise of open-source intelligence (OSINT) practices, which have gained prominence with the Russia-Ukraine war and have come to be officially valued by security bureaucracies. The study approaches the Russia-Ukraine war within the conceptual frameworks of information warfare, civil-military convergence, participatory warfare, and citizen journalism, focusing on the trajectories of OSINT narratives in this context. In this regard, the posts of anonymous OSINT accounts tracking the war on social media, along with the news content produced by international mainstream media that reference these posts, were analyzed. Three OSINT accounts on platform X and Ukraine war-related news reports citing these accounts were examined using Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis method. The analysis revealed that news texts published by the international mainstream media have become integrated with military jargon, that anonymous OSINT accounts are presented in the same discursive order as official and professional sources, that the parties involved are framed through military and ideological discourses, and that OSINT narratives shape the discourse of war reporting.
Benzer Tezler
- Türkiye'de yerel gazeteciliğin alternatif formu: Hiperyerel gazetecilik
An alternative form of local journalism in Turkey: Hyperlocal journalism
AYŞE ŞALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikAkdeniz ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAD KARADUMAN
- Siyaset haberciliğinde veri gazeteciliği: 2019 Endonezya Cumhurbaşkanlığı Seçimi örneği
Data journalism in political reporting: The case of the 2019 Indonesian Elections
M. FİKRİ AR
Doktora
Türkçe
2025
GazetecilikSakarya Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTUNÇ
- Yeni medya çağında kuşakların siberkondri düzeyleri ile sağlık okuryazarlığı ilişkisi
Relationship between cyberchondria and health literacy of generations in the new media age
YÜCEL EKİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
GazetecilikÜsküdar ÜniversitesiYeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN TUTGUN ÜNAL
- Yeni medya çağında Uganda'da medya kullanım pratikleri
Practices of broadcast media usage in the age of new media in Uganda
RAJAB IDD MUYINGO
Doktora
İngilizce
2021
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ MURAT KIRIK
- Enformasyon çağında aile olgusu temelinde evlilik iletişimi ve sosyal medya kullanımı
Marital communication and social media use on the basis of family phenomenon in the information age
ESRA KIYMAZ
Doktora
Türkçe
2023
İletişim BilimleriSakarya Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİN AKINCI ÇÖTOK