Prioritization of water conservation strategies in irrigation facilities through integrated MCDM methods: A case of Çorum province
Entegre MCDM yöntemleriyle sulama tesislerinde su tasarrufu stratejilerinin önceliklendirilmesi: Çorum ili örneği
- Tez No: 969661
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İBRAHİM YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde, küresel ölçekte yaşanan su kaynaklarındaki azalmalar nedeniyle su kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmalar son derece önemli hale gelmiştir. Özellikle, suyun büyük bir kısmının kullanıldığı tarım uygulamaları sırasında ortaya çıkan israfın önlenmesine yönelik çözüm bulma amacı taşımaktadır. Tarımsal alanda suyun verimli ve sürdürülebilir şekilde yönetilebilmesi, su tasarrufu sağlayan stratejilerin etkin ve bilinçli bir şekilde seçilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu bağlamda, bu araştırma; Çorum ili Sulama Birliği'nde tarımsal alanda kullanımda olan sulama tesislerinde su tasarrufunun sağlanabilmesi amacıyla uygulamada bulunan yöntemlerin, Çok Kriterli Karar Verme (MCDM) ve bulanıklaştırma yöntemleri birlikte kullanılarak önceliklendirilmesini amaçlamaktadır. Sulama tesislerinde suyun tasarruflu bir şekilde kullanılabilmesini sağlamak amacıyla analizler, gerçek veriler ışığında yapılmıştır. Devletin kıt kaynaklarla stratejik kararlar alması hedeflenir. Sulama tesislerine takılan sayaç sistemleri, tarımsal sulamada kullanılan damla sulama sistemleri, sulamada kullanılan suyun belirli tarifelerle ücretlendirilmesi ve yasal dayanak altında suyun kullandırılması gibi dört alternatif; su tasarrufu, su randımanı, su verimliliği, sosyal kabul/yerel etki ve uygulama kolaylığı olmak üzere beş kriter altında değerlendirilmiştir. Bu kriterler, Pisagor Bulanık Küme Teorisi ve Entropi yöntemi ile ağırlıklandırılarak; Aralık Tip-2 ve TOPSIS yöntemleri ile önceliklendirilmiştir. Ayrıca, modelin sağlamlık ve güvenilirliğinin test edilebilmesi için duyarlılık analizi yapılmış olup, farklı kriter ağırlıkları ve farklı performans senaryoları kullanılmıştır. Önceliklendirilen alternatifler arasında, damla sulama sistemlerinin kullanımı sayesinde ürünün ihtiyacı kadar su verilmesi alternatifi hem temel modelde hem de farklı senaryolar altında yapılan duyarlılık analizleri sonucunda en yüksek performansı göstermiştir. Damla sulama sistemleri bütüncül bir yaklaşım sunarak, karar vericilere güçlü destek sunar.
Özet (Çeviri)
Nowadays, due to the global decline in water resources, efforts to conserve them have become increasingly critical. This study aims to find a solution to reduce the water waste that mainly occurs during agricultural practices, which account for the largest portion of water consumption. Efficient and sustainable water management in agriculture requires the conscious and effective selection of water-saving strategies. In this context, the study focuses on prioritizing the methods currently in use at irrigation facilities operated by the Irrigation Union in Çorum province using a hybrid approach combining Multi-Criteria Decision Making (MCDM) and fuzzification techniques. Real-world data were used to evaluate and analyze the applied methods to ensure efficient water use. The ultimate goal is to support decision-makers in resource-constrained states by guiding them toward the most strategic and effective alternatives. Four alternatives metering systems installed at irrigation facilities, drip irrigation systems, pricing of irrigation water through specific tariffs, and legal regulations were evaluated according to five criteria: water saving, water efficiency, water productivity, social acceptance/local impact, and ease of implementation. These criteria were weighted using the Pythagorean Fuzzy Set theory and Entropy method, and alternatives were prioritized with Interval Type-2 and TOPSIS methods. Additionally, a sensitivity analysis was conducted to evaluate the robustness and reliability of the model by using various weight and performance scenarios. Among the prioritized options, drip irrigation, which delivers water based on crop needs, consistently showed the highest performance. Drip irrigation supports sustainable agriculture and strategic policymaking through practical use and social acceptance.
Benzer Tezler
- Appropriation of forests and water resources in mount ida and surroundings: Dealing with socio-environmental problems by integrating biodiversity impact chain analysis into planning
Kaz dağları ve çevresinde ormanlar ve su kaynaklarının tahsisi: Biyoçeşitlilik etki zinciri analizini planlamaya entegre ederek sosyo-çevresel sorunlarla başa çıkmak
YAĞMUR ÖZCAN CİVE
Doktora
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADİLE AVAR
- Geleneksel yapılarda su hasarları ve müdahale yöntemleri
Water related damages in traditional buildings and methods of intervention
DENİZ EZGİ ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ CEYLAN
- Sürdürülebilir tedarik zinciri performansının değerlendirilmesinde SCOR modelinin incelenmesi
An analysis of the SCOR model in evaluating sustainable supply chain performance
CEYDA ÇALIŞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLAY ÇELEBİ GONIDIS
- Korunan alanların planlanması ve yönetimi üzerine bir değerlendirme, Kayseri Sultan sazlığı örneği
An evalution on the plannning and management of protected areas, Kayseri Sultan sazliği case
GİZEM KATIRCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGebze Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REYHAN YILDIZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYHAN YÜCEL
- Türkiye için iklim değişikliğine karşı sektörel bazlı uyum faaliyetleri önerileri
Suggestions for sectoral based climate change adaptation practises for Turkey
DENİZ TEKTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE GÜL TANIK