Ankara ili Yenimahalle ilçesinde ortaokul öğrencilerinin yaşam çevreleri ile fiziksel aktivite düzeyleri ve beslenme alışkanlıkları ilişkisi
The relationship between living environments, physical activity levels, and nutritional habits of secondary school students in Yenimahalle district of Ankara
- Tez No: 969660
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFİYE HİLAL ÖZCEBE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Beslenme alışkanlıkları, Erken ergenlik, Fiziksel aktivite, Kentsel çevre, Yapılı çevreler, Nutritional habits, Early puberty, Physical activity, Urban environment, Built environments
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ergenlik döneminde sağlıksız beslenme ve fiziksel inaktivite pek çok sağlık sorununa yol açmaktadır. Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri, beslenme alışkanlıkları ve yaşam çevresi ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Ankara ili Yenimahalle ilçesindeki 29 ortaokuldan 717 ebeveyn ve 628 öğrenciye ulaşılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik bilgiler, beslenme davranışları, fiziksel aktivite düzeyleri, dijital cihazlar, obezojenik çevre, yaşam çevresi memnuniyetlerine ve olanaklarına ilişkin ilişkin sorular sorulmuştur. Analizler için SPSS 29 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, normalite testleri, grup karşılaştırmaları ve lineer regresyon analizi yapılmıştır. Etik kurul ve kurum izinleri alınmıştır. Öğrencilerin beyanlarına dayalı %19,2'si fazla kilolu ve %6,6'sı şişman olarak saptanmıştır. Fiziksel aktivite düzeylerine göre öğrencilerin %1,9'u inaktif, %38,8'i düşük düzeyde aktif, %47,7'si orta düzeyde aktif ve %11,6'sı ise aktif bulunmuştur. Fiziksel aktivite düzeyi, yaşam çevresi memnuniyet ile pozitif (p=0,001), obezojenik çevre ile negatif (p=0,01), park/yeşil alan özellikleri ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur (p=0,003). Yeşil alanları daha sık kullanan öğrencilerin Fiziksel Aktivite Soru Formu (p<0,001) ve Beslenme Davranışları İndeks puanları (p<0,001) daha yüksek saptanmıştır. Lineer regresyon analizlerine göre; çocuğun yaşının küçük olması (p<0,001), cinsiyetinin erkek olması (p=0,012), algılanan gelir düzeyinin iyi olması (p=0,016), beslenme davranışları indeks puanının artması (p=0,001), yeşil alan kullanım sıklığının fazla olması (p=0,048), ev çevresinde spor salonu bulunması (p=0,013) ve aileye göre çocuğun hareketlilik algısının yüksek olması (p<0,001) anlamlı şekilde Fiziksel Aktivite Soru Formundan alınan puanı artırmıştır. Çocuğun yeşil alan kullanım sıklığının (p=0,004) ve Ailenin Beslenme ve Fiziksel Aktivite Ölçek puanın fazla olması (p<0,001) anlamlı şekilde çocuğun Beslenme Davranışları İndeksinden aldığı puanı artırmaktayken çocuğun Dijital Bağımlık Ölçek puanının artması indeks puanını azaltmaktadır (p<0,001). Şişman ve fazla kilolu çocuklar, normal veya zayıf akranlarına kıyasla yaşam çevresinden daha düşük düzeyde memnuniyet bildirmiştir (p=0,040). Çocuğun Park/Yeşil Alan Özellikleri İndeksi ve ailenin Yaşam Çevresi Memnuniyeti İndeks puanı da çocuğun memnuniyetini anlamlı şekilde artırmaktadır (her ikisi de p<0,001). Bu çalışmada bireysel, ailesel ve çevresel bazı özelliklerin; öğrencilerin fiziksel aktivite düzeyi, beslenme davranışları ve yaşam çevresine ilişkin görüşleriyle anlamlı ilişkileri olduğu saptanmıştır. Ekolojik model kapsamında sağlık davranışlarının incelenmesinin, gelecek çalışmalar ve müdahale programları için yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda, öğrencilerin sağlıklı yaşam davranışlarını desteklemeye yönelik geliştirilecek müdahale programlarında ve yapılacak uygulamalarda bireysel faktörlere ek olarak aile ve çevre gibi diğer belirleyicilerin de dikkate alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Adolescents with unhealthy eating habits and physical inactivity are at risk for various health problems. This study aimed to examine the relationships between physical activity levels, nutritional habits, and environmental context among secondary school students. The study was conducted with 717 parents and 628 students from 29 schools in the Yenimahalle district of Ankara. Participants were asked about sociodemographic characteristics, nutritional habits, physical activity levels, use of digital devices, obesogenic environment, and satisfaction with and access to environmental amenities. Analyses were performed using SPSS version 29. Descriptive statistics, normality tests, group comparisons, and linear regression analysis were conducted. Ethical approval and institutional permissions were obtained. According to students' self-reports, 19.2% were overweight and 6.6% were obese. In terms of physical activity levels, 1.9% of students were inactive, 38.8% were low active, 47.7% were moderately active, and 11.6% were active. Physical activity level was positively associated with environmental satisfaction (p=0.001) and park/green space characteristics (p=0.003) and negatively associated with the obesogenic environment (p=0.01). Students who used green areas more frequently had significantly higher scores on both the Physical Activity Questionnaire (p<0.001) and the Nutrition Behavior Index (p<0.001). According to the results of linear regression analysis, being younger (p<0.001), being male (p=0.012), having a higher perceived income level (p=0.016), higher scores on the Nutrition Behavior Index (p=0.001), more frequent use of green areas (p=0.048), presence of a sports facility near the home (p=0.013), and higher parental perception of the child's mobility (p<0.001) significantly increased the Physical Activity Questionnaire scores. Frequent use of green areas by the child (p=0.004) and higher family scores on the Family Nutrition and Physical Activity Scale (p<0.001) were significantly associated with higher scores on the Nutrition Behavior Index, while an increase in the child's Digital Addiction Scale score significantly reduced the index score (p<0.001). Obese and overweight children reported significantly lower levels of satisfaction with their living environment compared to their normal and underweight peers (p=0.040). The child's Park/Green Space Index score and the family's Environmental Satisfaction Index score were also significantly associated with the child's satisfaction with their living environment (both p<0.001). This study found significant relationships between individual, familial, and environmental characteristics and students' physical activity levels, nutritional habits, and perceptions of their living environment. Examining health behaviors within the framework of the ecological model is considered to offer valuable guidance for future research and intervention programs. In this context, it is recommended that future interventions and practices aiming to support healthy lifestyle behaviors in students should consider not only individual-level factors but also other determinants such as family and environmental influences.
Benzer Tezler
- Kamu ortaokul yönetici, öğretmen ve öğrencilerinin okuldaki nezaketsiz davranışlar ve disiplin sorunlarına ilişkin görüşleri
Views of public secondary school administrators, teachers and students on incivility behavi̇ors and discipline problems in schools
YASİN DEMİRCİ
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNAYET AYDIN
- Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin İngilizce dersindeki akademik başarı düzeyleri ile sosyal çevre koşulları arasındaki ilişki
The relationship between the social environmental conditions and the academic success levels of the 8th grade secondary school students in English class
ÜMRAN KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RİFAT MİSER
- Ortaokul 5. sınıf matematik uygulamaları dersinin web destekli öğretiminin öğrenci performans ve motivasyonuna etkisi ile öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi
The effect of teaching web-based applications of maths subject for 5th grade students' performance and motivation in accordance with the evaluation of students' opinions
AHMET İNAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALUK ÜNSAL
- Ortaokul 8. sınıf öğrencilerine yönelik bilimsel muhakeme becerileri test geliştirme çalışması
Scientific reasoning skills test development study for secondary school 8th grade students
ZEYNEP ESLEM DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLBİLGE DÖKME