Nesîmî Divanında zaman ve mekân
Time and space in Nesimî's Divan
- Tez No: 969676
- Danışmanlar: PROF. DR. SEYFULLAH KORKMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, XIV. yüzyıl klasik Türk şiirinin önemli temsilcilerinden Nesîmî'nin Türkçe Dîvânı'nda zaman ve mekân kavramlarının işlenişini incelemektedir. Araştırmada, zaman ve mekân mefhumlarının klasik şiirdeki kullanımı ile tasavvufî, felsefî boyutları dikkate alınarak tematik bir çözümleme yapılmıştır. Çalışmanın amacı, Nesîmî'nin şiirlerinde bu iki kavramın nasıl anlamlandırıldığını ortaya koymak ve klasik Türk şiirinde üstlendiği işlevi tespit etmektir. Bu doğrultuda klasik Türk edebiyatı ile tasavvufî düşünce geleneğinin kavramsal arka planı incelenmiş; Nesîmî'nin zaman ve mekân algısının vahdet-i vücûd anlayışıyla olan ilişkisi ortaya konmuştur. Araştırma, tematik inceleme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Öncelikle, Nesîmî'nin Türkçe Dîvânı'ndaki zaman ve mekân ile ilgili kelimeler tespit edilerek fişlenmiş, ardından bu kelimeler semantik açıdan anlam gruplarına ayrılmıştır. Her bir grup, kavramsal ve imgesel çerçevede değerlendirilmiş ve ilgili beyitlerden örneklerle desteklenmiştir. Bu sistematik çözümleme sonucunda, şairin zamanı yalnızca kronolojik bir kavram olarak değil, aynı zamanda metafizik bir oluş süreci ve ilâhî tecellînin bir alanı olarak değerlendirdiği; mekânı ise hem somut yerler hem de tasavvufî bağlamda mânevî mekânlar olarak kurguladığı ortaya konmuştur Elde edilen bulgular, Nesîmî'nin klasik şiir geleneğini sürdürürken onu felsefî ve tasavvufî derinliklerle zenginleştirdiğini göstermektedir. Zaman kavramı şairin şiirlerinde ezel, ebed, âhir zaman gibi metafizik boyutlarıyla; mekân kavramı ise Kâbe, lâ-mekân, gönül evi gibi hem somut hem de sembolik unsurlarla ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Nesîmî'nin Türkçe Dîvânı'nda zaman ve mekân, klasik şiir anlayışının sınırlarını aşarak tasavvufî dünya görüşü bağlamında çok katmanlı bir anlam evrenine kavuşmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines how the concepts of time and space are treated in Nesîmî's Turkish Divan, one of the key works of fourteenth-century classical Turkish poetry. Adopting a thematic approach, it analyzes the poetic uses of time and space in relation to their Sufi and philosophical dimensions. The aim is to reveal how these two concepts are meaning-made in Nesîmî's poetry and to determine the functions they assume within the classical tradition. To this end, the conceptual background shared by classical Turkish literature and the Sufi intellectual heritage is reviewed, and the relationship between Nesîmî's perception of time–space and the doctrine of waḥdat al-wujūd (Unity of Being) is set forth. Methodologically, the research proceeds through thematic analysis. First, lexical items in the Divan related to time and space were identified and catalogued; next, these items were grouped semantically. Each group was then evaluated within a conceptual–imagistic framework and illustrated with relevant couplets. The analysis shows that the poet conceives time not merely as a chronological measure but as a metaphysical process of becoming and a field of divine theophany; space, in turn, is configured both as concrete locales and as spiritual spaces in the Sufi sense. The findings indicate that while Nesîmî continues the classical poetic tradition, he enriches it with philosophical and mystical depth. In his poetry, the notion of time appears with its metaphysical dimensions such as pre-eternity, eternity and the end-time whereas space is articulated through both concrete and symbolic elements, including the Ka'ba, lā-makān (“the placeless”), and the house of the heart. In conclusion, time and space in Nesîmî's Turkish Divan transcend the bounds of the classical aesthetic and acquire a multi-layered semantic universe within the horizon of Sufi worldview.
Benzer Tezler
- Nebâtî'nin divânı'nda din ve tasavvuf, remizler ve mefhumlar
Nebâtî in the divan of religion and mysticism, concepts and associates
ERSİN GÜVE
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıKafkas ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHEDDİN İSPİR
- Nesîmî Dîvânı'nda üslup özelliği olarak ahengi sağlayan tekrar sanatları
Repetition arts providing harmony as a style feature in Nesimi's Divan
MESUT OKTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA ÖNTÜRK
- Teşe û cıwankarîyên wêjeyî dı dîwana Feqîyê Teyran de
Feqîyê Teyran'in divaninda şekil ve edebi sanatlar
EDİP SAYDUN
- 13. ve 15. yüzyıllar arası halk şiirinde gelenek ve eğitim
Tradition and education in folk poetry between 13th and 15th centuries
AHMET ZEKİ GÜVEN
Doktora
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. MEHMET YARDIMCI
- Health and safety cost evaluation in construction projects case study: Oman DMIA project
İnşaat projelerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği maliyet incelemesi örnek olay: Umman Uluslararası Havalimanı Projesi
ŞAFAK CINGILLIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Kazalarİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜRKAN EMRE GÜRCANLI
