Uzay mimarlığında yapay zekâ kullanımının form üretimi bağlamında incelenmesi
Examining the use of artificial intelligence in space architecture in the context of form generation
- Tez No: 969865
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL SEVİM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kto Karatay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya genelinde artan çevresel krizler ve kaynakların tükenişi, gezegen dışı yerleşim fikirlerini giderek daha somut hedefler hâline getirmektedir. Uzayda insanların yaşayacağı mekânlar oluşturma gayreti de, bu sürecin sonuçlarından biridir. Bu kapsamda uzay mimarlığı, aşırı çevre koşullarında yaşam alanları tasarlamayı amaçlayan bir disiplin olarak önem kazanmaktadır. Bu alanda birçok uzay mekânı tasarımı ortaya konmuştur. Bunlar başlangıçta uzay ajansları tarafından gerçekleştirilen bilimsel üretimleri kapsarken, ilerleyen dönemlerde uzay habitatı tasarım yarışmaları doğrultusunda hazırlanan mimari projeleri de içermektedir. Ancak uzay mekânlarının tasarım süreci, içerdiği parametreler ve zorlayıcı koşullar nedeniyle geleneksel dünya mimarlığından daha fazla mesai ve iş gücü gerektirmektedir. Karşılaşılan fiziksel, teknik ve psikolojik zorluklar, geleneksel mimari yöntemlerin yetersiz kalmasına neden olmakta; yeni nesil teknolojilerin, özellikle yapay zekânın tasarım sürecine entegre edilmesini gerekli kılmaktadır. Gerçekleştirilen çalışma, yapay zekânın uzay mimarlığında form üretimi ve görselleştirme aracı olarak kullanım potansiyelini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda ilk olarak literatürden seçilen çeşitli örnekler incelenerek uzay mekânı tasarım kriterleri belirlenmiştir. Ay ve Mars'a yönelik farklı dönemlere, ölçeklere ve teknolojik yaklaşımlara sahip dokuz habitat projesi örnek alınarak çalışma kapsamı oluşturulmuştur. Yapılan incelemeler sonucu oluşturulan girdiler çeşitli YZ modellerine verilerek mekân görselleri üretilmiştir. Ardından bu görseller üzerinden YZ kullanılarak 3B modeller elde edilmiştir. Çıkan sonuçlar başlangıçta belirlenen parametreler üzerinden yorumlanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda üretimlerin büyük oranda parametrelerle örtüştüğü görülmüştür. Elde edilen bulgular, yapay zekânın tasarım sürecinde zaman ve iş gücü açısından önemli avantajlar sunduğunu, aynı zamanda aşırı çevresel gereklilikleri karşılayan yaratıcı mekân çözümleri üretebildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, yapay zekâ destekli üretimlerin uzay mimarlığına katkı sunabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Increasing environmental crises and resource depletion are making extraterrestrial settlement concepts increasingly tangible. The creation of human-inhabitable environments in space has become a growing focus and space architecture emerging as a key discipline addressing design under extreme environmental conditions. Early works in this field were largely scientific projects by space agencies, later expanding to include architectural proposals developed for space habitat design competitions. Due to harsh environmental constraints, space architecture demands more time and effort than conventional terrestrial architecture. The physical, technical, and psychological challenges involved render traditional methods insufficient, necessitating the integration of advanced technologies —particularly artificial intelligence (AI)— into the design process. This study investigates the use of AI as a tool for form generation and visualization in space architecture. To this end, space design criteria were defined by analyzing selected habitat projects on the Moon and Mars, chosen for their variety in development periods, scales, and technological approaches. Based on these analyses, input prompts were created and entered into different AI models to generate spatial visuals. These outputs were then used to create 3D models, again using AI tools. The generated forms were evaluated using predefined parameters. The results aligned well with the criteria and revealed that AI offers significant benefits in terms of reducing design time and labor, while also enabling creative spatial solutions suited to extreme environmental contexts. The study concludes that AI-supported production presents meaningful contributions to the field of space architecture.
Benzer Tezler
- Mimarlıkta ve matematikte model kavrayışının materyal ve düşünsel eksende irdelenmesi
Examination of the conception of models in architecture and mathematics on material and intellectual axis
CEMİL ÇALKICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM AKSOY
- Konut yaşama mekanlarında renk ve aydınlatma
Color and lighting in living room
ARZU ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiBina Bilgisi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. YASEMİN SAYAR
- Evren tasarlama kılavuzu
A guide for designing a universe
NURSEV IRMAK DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL
- Büyük açıklıklı yapıların tarihsel gelişim süreci ve ahşap kabuk sistemlerin yapısal özellikleri
Historical development of large span structures and structural properties of timber shell systems
BERRU DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA CANAN GİRGİN
- Metropol kültürü, yaşamı ve mimarlık
Metropolitan life, culture and architecture
BURÇİN GÜNGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAN YÜREKLİ