Tevekkül, kaygı ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between tawakkul, anxiety and psychological resilience
- Tez No: 970077
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM GÜLMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin bir araya gelmesi, bireylerin kaygı düzeylerini yükselterek ruhsal dengelerini önemli ölçüde zorlamaktadır. Tevekkül, kontrol edilemeyen durumlarda güven ve teslimiyet sağlayarak kaygıyı azaltıcı bir işlev görebilir. Psikolojik dayanıklılık ise bireyin zorluklar karşısında uyum ve toparlanma kapasitesini ifade eder. Ancak tevekkül, kaygı ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkilerin bütüncül biçimde incelendiği araştırmalar sınırlıdır. Bu araştırmanın amacı, bireylerin tevekkül, kaygı (durumluk ve sürekli) ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemek ve demografik değişkenler açısından anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma, nicel yönteme dayalı ilişkisel tarama ve karşılaştırma deseni ile yürütülmüştür. Uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan 482 katılımcıdan 474'inin verisi analizde kullanılmıştır. Veriler, çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Ölçme araçları olarak Tevekkül Ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri ve Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde t testi, ANOVA, Pearson korelasyon, çoklu regresyon ve MANOVA analizleri kullanılmıştır. Bulgular, tevekkül ile psikolojik dayanıklılık arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunduğunu, tevekkülün kaygıyı ise negatif yönde yordadığını ortaya koymuştur. Ayrıca, cinsiyet ve eğitim düzeyinin bazı değişkenler üzerinde anlamlı farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Bulgular; tevekkül düzeyinin hem durumluk kaygı (r = –.280) hem de sürekli kaygı (r = –.240) ile orta düzeyde ve negatif yönde anlamlı ilişkili olduğunu göstermiştir. Dindarlık algısı, dua etme ve Kur'an okuma sıklığı gibi dinî pratiklerle kaygı düzeyleri arasında zayıf ama anlamlı negatif ilişkiler tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonuçları, psikolojik dayanıklılığın en güçlü yordayıcılarının tevekkül (β = .163), durumluk kaygı (β = –.237) ve sürekli kaygı (β = –.141) olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca dua etme, Kur'an okuma ve dindarlık algısı da dayanıklılığı pozitif yönde yordamıştır. Elde edilen sonuçlar, tevekkülün bireyin ruh sağlığına olumlu katkılar sunduğunu ve psikolojik dayanıklılığı destekleyici bir dinî baş etme mekanizması olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Bu bağlamda, tevekkülün hem bireysel psikolojik gelişim hem de toplumsal uyum açısından önemli bir değişken olduğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
In today's world, the combination of biological, psychological, and environmental factors significantly challenges individuals' mental balance by increasing their anxiety levels. Tawakkul may serve a function of reducing anxiety by providing trust and submission in uncontrollable situations. Psychological resilience, on the other hand, refers to the individual's capacity for adaptation and recovery in the face of difficulties. However, studies that examine the relationships between tawakkul, anxiety, and psychological resilience in a holistic way are limited. The aim of this research is to investigate the relationships between individuals' tawakkul, anxiety (state and trait), and psychological well-being levels and to determine whether they show significant differences in terms of demographic variables. The research was conducted with a relational screening and comparative design based on the quantitative method. Of the 482 participants reached through the convenience sampling method, the data of 474 were used in the analysis. The data were collected through an online survey. As measurement tools, the Tawakkul Scale, State-Trait Anxiety Inventory, and Psychological Resilience Scale were used. In the analysis of the data, t-test, ANOVA, Pearson correlation, multiple regression, and MANOVA analyses were applied. The findings revealed that there was a positive and significant relationship between tawakkul and psychological resilience, and that tawakkul negatively predicted anxiety. In addition, it was determined that gender and education level created significant differences on some variables. The findings showed that the level of tawakkul was moderately and negatively correlated with both state anxiety (r = –.280) and trait anxiety (r = –.240). Weak but significant negative relationships were found between religious practices such as perception of religiosity, frequency of praying, and frequency of reading the Qur'an and anxiety levels. The results of the regression analysis revealed that the strongest predictors of psychological resilience were tawakkul (β = .163), state anxiety (β = –.237), and trait anxiety (β = –.141). In addition, praying, reading the Qur'an, and perception of religiosity also positively predicted resilience. The results obtained show that tawakkul contributes positively to individuals' mental health and functions as a religious coping mechanism that supports psychological resilience. In this context, it can be said that tawakkul is an important variable both in terms of individual psychological development and social adaptation
Benzer Tezler
- Pandemi sürecinde hekimlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerindeki değişimi değerlendiren: Karma yöntemli bir çalışma
A mixed method study: The status of resilience among residents during pandemic
BÜŞRA ÇİMEN KORKMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN
- Tasavvuftaki zühd anlayışının tasavvufi ve psikolojik kavramlarla bağlantısı
The connection of the understanding of ascetism in sufism with sufi and psychological concepts
TÜLİN KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinBalıkesir ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESMA SAYIN
- Kur'ân-i Kerim'de psikolojik güven (Ulü'l-azm peygamberler örneğinde)"
الأمن النفسي كما يصوره القرآن الكريم (أولو العزم نموذجاً)
ZEYNEP AL HATİB
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAHYA YAŞAR
- Anksiyete ile başa çıkmada nebevî öğretilerin rolü
The role of prophetic teachings in coping with anxiety
AYŞENUR METE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR DEMİREL
- Çocuğu vefat eden anneler üzerine din psikolojisi bağlamında nitel bir araştırma
A qualitative research in the context of religious psychology on mothers whose child died
EMİNE SENA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT HOROZCU