An architectural illusion: Levereng ai for sustainable conservation in heritage
Mimari bir illüsyon: Mirasta sürdürülebilir koruma için yapay zeka kullanımı
- Tez No: 970078
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI CAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültürel mirasın korunması, ulusal kimliğin güvence altına alınması, kolektif hafızanın güçlendirilmesi ve kuşaklar arası sürekliliğin sağlanması açısından hayati öneme sahiptir. Ancak geleneksel koruma yöntemleri, dijital odaklı genç nesli etkilemekte ve birçok kişinin tarihsel anlatılara karşı hissettiği duygusal kopukluğu gidermekte yetersiz kalmaktadır. Özellikle Yapay Zekâ (YZ) alanındaki son teknolojik gelişmeler, kültürel mirası yeniden canlandırmak için sürükleyici ve etkileşimli deneyimler aracılığıyla yeni yollar sunmaktadır. Bu çalışma, mevcut literatürdeki önemli bir boşluğu ele almaktadır: kültürel mirasın korunmasında yapay zekâ uygulamalarının bireylerin ulusal aidiyet duygusu üzerindeki etkisine ve çağdaş kitleleri nasıl cezbettiğine dair ampirik ve disiplinlerarası araştırmaların eksikliği. Mevcut çalışmalar, yapay zekânın yeniden inşa süreçlerindeki teknik hassasiyetini vurgulasa da, bu teknolojilerin toplumsal algı ve duygusal etkileşim üzerindeki sosyokültürel etkisini nadiren incelemektedir. Bu araştırmanın temel amacı; 3D modelleme, sanal gerçeklik (VR), dijital hikâye anlatımı ve nöral görüntüleme gibi YZ teknolojilerinin kültürel mirasa yönelik duygusal ve bilişsel bağları nasıl güçlendirebileceğini değerlendirmektir. Nicel bir yöntemle gerçekleştirilen çalışmada, tabakalı rastgele örneklem yöntemiyle seçilen 384 kişiye yapılandırılmış bir anket uygulanmıştır. Anket üç ana değişkeni ölçmüştür: mirasın korunmasında yapay zekâ kullanımı (bağımsız), ulusal aidiyet duygusu ve nesiller arası mirasa yönelim (bağımlı). Bulgular, yapay zekâ kullanımının özellikle genç katılımcılar arasında kültürel mirasa yönelik duygusal bağlılığı önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. YZ tabanlı sürükleyici araçların ulusal gurur, merak ve katılımı artırdığı, dijital etkileşimin daha derin bir kültürel kimlik ve miras takdiri geliştirebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The preservation of cultural heritage is essential for safeguarding national identity, fostering collective memory, and ensuring intergenerational continuity. However, traditional conservation methods often fall short in engaging the digitally-oriented younger generation and addressing the emotional disconnect many feel toward historical narratives. Recent technological advances—particularly in Artificial Intelligence (AI)—offer new pathways for revitalizing heritage through immersive and interactive experiences. This study addresses a significant gap in the current literature: the lack of empirical and interdisciplinary research on how AI applications in heritage preservation influence individuals' sense of national belonging and attract contemporary audiences. While existing studies emphasize the technical precision of AI in reconstruction, they seldom examine its sociocultural impact on public perception and emotional engagement. The primary aim of this research is to evaluate how AI technologies—such as 3D modelling, VR, digital storytelling, and neural rendering—can enhance emotional and cognitive connections to cultural heritage. A quantitative methodology was employed using a structured survey distributed to a stratified random sample of 384 individuals. The questionnaire measured three main variables: AI in heritage preservation (independent), sense of national belonging, and generational attraction to heritage (dependent). Findings indicate a strong positive correlation between the use of AI and increased emotional attachment to cultural heritage, especially among younger participants. AI-driven immersive tools were shown to enhance national pride, curiosity, and engagement, suggesting that digital interaction can foster deeper cultural identification and heritage appreciation.
Benzer Tezler
- Mimari temsil yöntemlerinin Mimesis, yeniden üretim, çeviri ve anlatı kavramları üzerinden incelenmesi
An analysis of architectural representation techniques through the concepts of Mimesis, reproduction, translation and narration
ZEYNEP GÜL SÖHMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FUNDA UZ SÖNMEZ
- Staging architecture as illusion: from mirror to digital heterotopia
Mimarlığı illüzyon olarak sahnelemek:aynadan dijital heterotopyalara
ELİF GÜLCE ÖZMEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNCİ BASA
- Reinterpreting“depth”architectural representation and virtual reality
Derinliğin tekrar yorumlanması: Mimari temsil ve sanal gerçeklik
GÖKÇE KINAYOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEN SAVAŞ
- Eleştiri aracı olarak mimari temsil (1960-1990)
Architectural representation as criticism instrument (1960-1990)
TUĞÇE DEMİRHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkEskişehir Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ÖZASLAN
- Normatif mantık ve mümkün dünya üzerine bir inceleme
An analysis on normative logic and possible world
ERKAN DEVİREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
FelsefeYıldız Teknik Üniversitesiİnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ÇAKSU