Gemi kazalarının analizi üzerine hibrit bir çalışma: risk faktörlerinin FtA ve AHP yöntemleriyle değerlendirilmesi
A hybrid study on the analysis of ship accidents: Evaluation of risk factors by FTA and AHP methods
- Tez No: 970106
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Denizcilik, Marine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Deniz taşımacılığı, dünya ticaretinin büyük bir kısmını oluşturan ve küresel ekonomiye yön veren stratejik bir sektördür. Ancak her sektörde olduğu gibi denizcilik sektöründe de riskler bulunmaktadır. Artan deniz trafiği, büyüyen gemi boyutları ve yoğun liman faaliyetleri, deniz kazalarının sayısını ve ciddiyetini önemli ölçüde arttırmaktadır. Bu kazalar arasında, gemiler arası çatmalar en sık rastlanan ve can kaybı ile çevresel etkileri açısından en ciddi sonuçlara yol açan kaza türlerindendir. Bu nedenle, çatma kazalarının derinlemesine analiz edilmesi ve temel nedenlerin sistematik şekilde sunulması, deniz emniyeti açısından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, Hata Ağacı Analizi (Fault Tree Analysis - FTA) ve Analitik Hiyerarşi Süreci (Analytic Hierarchy Process - AHP) yöntemleri hibrit bir şekilde kullanılarak efektif bir analiz hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında 2014 ve 2024 yıllarında yaşanmış, 20 farklı çatma türünde gemi kazası raporu incelenmiştir. Kaza raporlarının incelenmesi sonucunda risk faktörleri belirlenmiştir. Risk faktörlerinin belirlenmesi ve kök sebeplerin elde edilmesi sonucunda, analiz aşamasında FTA yönteminden istifade edilmiştir. Kök sebeplerden oluşan hata ağacı diyagramı ile ikili karşılaştırma şeklinde anket uygulaması hazırlanarak alanında uzman kişilerin görüşleri alınmıştır. Anket uygulaması sonucu elde edilen verilerin analizi kapsamında AHP yönteminden istifade edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, çatma türündeki kazaların, olası sebepleri arasından sıralama yapılarak en çok kazaya sebep olan kriterler üzerinde durulmuştur. Çatma kaynaklı kazaların analiz edilerek hata kriterlerinin belirlenerek ağırlıklandırılması, deniz taşımacılığı açısından yapılan/yapılacak düzenlemelere dikkat çekilmesi hedeflenmektedir. Tez çalışması kapsamında, literatüre katkı sağlamak, denizcilik sektöründe yaşanan önemli problem sahalarına dikkat çekmek amaçlanmaktadır. Belirlenen sorun sahaları kapsamında, efektif çözümlerin bulunması ve yaşanan kaza sayılarını azalmasında etken olmak amaçlar arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Maritime transport is a strategic sector that accounts for a significant proportion of world trade and exerts a considerable influence on the global economy. However, as in every sector, there are risks in the maritime sector. It is evident that an increase in maritime traffic, coupled with the growth in dimensions of vessels and the intensity of port activities, has resulted in a marked upsurge in the number and severity of maritime accidents. In the context of maritime accidents, collisions between ships represent a significant occurrence, often resulting in severe consequences, including loss of life and substantial environmental impact. Consequently, a comprehensive analysis of collision accidents and a systematic presentation of their underlying causes are of paramount importance for maritime safety. In this context, a hybrid approach combining Fault Tree Analysis (FTA) and Analytic Hierarchy Process (AHP) methods was employed to achieve an effective analysis. The present study examined 20 different types of collision-related ship accident reports from the years 2014 and 2024. Following a thorough examination of the accident reports, the presence of risk factors was identified. Subsequent to the identification of risk factors and the determination of root causes, the FTA method was employed in the analysis phase. A survey was prepared in the form of a binary comparison using a fault tree diagram consisting of root causes, and the opinions of experts in the field were obtained. The AHP method was utilised to analyse the data obtained from the survey. Following a thorough analysis, the criteria that were found to be the primary cause of accidents were identified by meticulously ranking the potential causes of collision-type accidents. The objective of this study is to draw attention to the regulations made or to be made in maritime transport by analysing collision-related accidents, determining error criteria and weighting them. The central objective of this thesis is twofold: firstly, to make a significant contribution to the extant literature on the subject; and secondly, to draw attention to important problem areas in the maritime sector. The objectives of the programme include the identification of effective solutions and the reduction of accidents within the problem areas that have been identified.
Benzer Tezler
- A quantitative approach on human factor analysis in maritime operations
Deniz operasyonlarında insan faktörü analizi üzerine kantitatif bir yaklaşım
PELİN ERDEM
Doktora
İngilizce
2021
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE AKYÜZ
- Çatma sorumluluklarının çok kriterli karar verme yaklaşımı kullanılarak analiz edilmesi
Analyzing collision responsibilities using a multi-criteria decision-making approach
OĞUZHAN GÜREL
Doktora
Türkçe
2022
Ulaşımİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR KUM
- Gemilerde insan faktörünün acil durumlar üzerindeki etkilerinin analizi
Analysis of the effects of human factor on emergencies in ships
FERDİ ÇINAR
Doktora
Türkçe
2025
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRE AKYÜZ
DOÇ. DR. HAKAN DEMİREL
- Safety based decision support systems for marine structures
Deniz yapıları için güvenlik tabanlı karar destek sistemleri
EMRE KORAY GENÇSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEBNEM HELVACIOĞLU
- Deniz taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşmasından kaynaklanan deniz kazalarının bulanık hata ağacı analizi (FFTA) ve hata türleri ve etkileri analizi (FMEA) yöntemleri ile incelenmesi
Investigation of marine accidents caused by liquefication of nickel ore cargo in sea transport with fault tree analysis and failure modes effects analysis methods
MURAT ALKAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DenizcilikKaradeniz Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEVRAN YAZIR