Aile hekimlerinin aşı tereddütü yaşayan ebeveynlere karşı tutumve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of family physicians' attitudes and behaviors towards parents with vaccine hesitation
- Tez No: 970128
- Danışmanlar: PROF. DR. OKCAN BASAT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, aşı tereddütü, aşı reddi, iletişim becerileri, Aşı tereddüdü, Family medicine, vaccine hesitancy, vaccine refusal, communication skills, Vaccination refusal, Vaccine hesitation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Amaç: Bu araştırmanın amacı, aile hekimlerinin aşı tereddütü yaşayan ebeveynlere karşı tutum ve davranışlarını değerlendirmek, birebir görüşmelerin aşı tereddütünü gidermede ve aşı reddini azaltmada fark yaratıp yaratmadığını ortaya koymaktır. Yöntem: Çalışma, İstanbul ili Bayrampaşa ilçesinde bulunan 20 Aile Sağlığı Merkezi'ndeki 89 aile hekimliği biriminde görev yapan aile hekimlerine yüz yüze anket uygulanarak gerçekleştirilen, tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırmadır. Anket ile katılımcıların sosyodemografik özellikleri, aşı tereddütü olan ebeveynlerle etkileşimleri, tutum ve davranışları sorgulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler ile uygun karşılaştırma testleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya toplam 74 aile hekimi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 43,1±12,2 yıl, meslekte çalışma süresi 9,3±5,3 yıl ; %66,2'si erkek, %33,8'i kadın; %74,3'ü pratisyen, %17,6'sı asistan ve %8,1'i uzman aile hekimidir. Katılımcıların %63,5'inin çocuğu varken, %36,5'inin çocuğu bulunmamaktadır. Çalışmada, aile hekimlerinin yaş, cinsiyet, mesleki deneyim süresi, unvan farklılıkları ve çocuk sahibi olma durumlarının, aşı tereddütü yaşayan ebeveynlere karşı tutum ve davranışlarını anlamlı biçimde etkilediği görülmüştür. Katılımcıların %67,6'sı haftada en az bir kez aşı tereddütlü ebeveynle karşılaştığını bildirmiştir. Aile hekimlerinin karşılaştığı aşı tereddütü nedenleri incelendiğinde; ebeveynlerin aşı içeriğine güvenmemesi (%98,6), aşı yan etkilerinden korkmaları (%97,3) ve sosyal medya kaynaklı yanlış bilgilendirmeler (%94,6) öne çıkmıştır. Ayrıca aile hekimleri, aile sağlığı çalışanlarının hem aşılama konusunda bilgilendirme hem de aşı tereddütlü ebeveynleri ikna etme sürecinde aktif rol aldığını ifade etmiştir. Katılımcıların %85,1'i çocukluk çağı aşılarının zorunlu olması gerektiğini savunurken, %75,7'si aşı reddine hukuki yaptırım uygulanması gerektiğini dile getirmiştir. Katılımcıların %81,1'i uzmanlık eğitimine aşı tereddütü ve aşı reddi konularının eklenmesi gerektiğini belirtmiştir. Hekimlerin %77'si aşı tereddütü yaşayan ebeveynleri telefonla arayarak görüşmeye çağırdığını, %95,9'u ise bu ebeveynleri muayene odasına alıp yüz yüze bilgilendirme yaparak ikna etmeye çalıştığını belirtmiştir. Aile hekimlerinin iletişimde en çok zorlandıkları konular; ebeveynlerin aşı içeriğine güvenmemesi (%98,6), yan etkilerden korkmaları (%97,3) ve sosyal medya kaynaklı yanlış bilgilendirmelere maruz kalmaları (%94,6) olmuştur. Sonuç: Bulgular, aile hekimlerinin aşı tereddütüyle başa çıkmada empati ve bilimsel bilgilendirmeyi birleştiren hasta merkezli bir yaklaşım sergilediğini göstermektedir. Elde edilen veriler, aile hekimlerinin iletişim becerileri ve aktif danışmanlık süreçlerinin aşı tereddütünü azaltmada etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile hekimlerinin aşı kabulünü artırmada kritik bir rol üstlendiğini ve destekleyici eğitim programlarının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Objective: The aim of this study was to evaluate the attitudes and behaviors of family physicians towards parents with vaccine hesitancy and to determine whether one-on-one consultations make a difference in reducing hesitancy and vaccine refusal. Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted in Bayrampaşa district of Istanbul, by applying a face-to-face questionnaire to family physicians working in 89 family medicine units of 20 Family Health Centers. The questionnaire included sociodemographic characteristics of the participants, their interactions with parents who were hesitant about vaccination, and their attitudes and behaviors towards such parents. Data were analyzed using SPSS software, with descriptive statistics and appropriate comparative tests. Results: A total of 74 family physicians participated in the study. The mean age of the participants was 43.1±12.2 years, with an average of 9.3±5.3 years in practice; 66.2% were male and 33.8% were female; 74.3% were general practitioners, 17.6% were residents, and 8.1% were specialist family physicians. While 63.5% of the participants had children, 36.5% did not. The study revealed that family physicians' age, gender, years of professional experience, title differences, and parental status significantly influenced their attitudes and behaviors toward parents with vaccine hesitancy. Among the participants, 67.6% reported encountering vaccine-hesitant parents at least once a week. When examining the reasons for vaccine hesitancy encountered by family physicians, the most prominent factors were parents' lack of trust in vaccine content (98.6%), fear of side effects (97.3%), and misinformation from social media (94.6%). In addition, family physicians stated that family health workers played an active role both in providing information about vaccination and in persuading vaccine-hesitant parents. A total of 85.1% of the participants believed that childhood vaccinations should be mandatory, while 75.7% supported the implementation of legal sanctions against vaccine refusal. Moreover, 81.1% stated that vaccine hesitancy and vaccine refusal should be included in specialty training. Regarding communication practices, 77% of physicians reported that they called vaccine-hesitant parents by phone to invite them for a consultation, and 95.9% stated that they attempted to persuade these parents by providing face-to-face information in the examination room. The issues family physicians found most challenging in communication were parents' lack of trust in vaccine content (98.6%), fear of side effects (97.3%), and exposure to misinformation from social media (94.6%). Conclusion: The findings revealed that family physicians adopt a patient-centered approach that combines empathy with scientific information when addressing vaccine hesitancy. The results indicate that communication skills and active counseling by family physicians are effective in reducing vaccine hesitancy. This highlights the critical role of family physicians in improving vaccine acceptance at the primary care level and underscores the importance of supportive training programs.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin çocuklarına rutin çocukluk çağı aşılarını yaptırma durumları ile COVID-19 aşılarına karşı olan tutumları arası ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between parents' status getting vaccinated their children with routine childhood vaccine and their attitudes towards COVID-19 vaccines
TÜLİN KARACA ARSLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU AYHAN BAŞER
- Ebeveynlerin bebek ve çocukluk aşılarına karşı tereddüt ve aşı red nedenlerinin araştırılması
Investigation of parents' vaccine hesitancy and reasons for vaccine refusal regarding infant and childhood vaccinations
HÜSEYİN KARATEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiFırat ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURKAY YAKAR
- Aile hekimlerinin aşı karşıtı ebeveynler ile iletişim deneyimleri üzerinden aşı karşıtlığının değerlendirilmesi: Niteliksel bir araştırma
To examine the rejection of vaccines over family doctors' communication experiences with parents rejecting vaccines: Qualitative research
FERİDE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSakarya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ÇETİN EKERBİÇER
- Aile sağlığı çalışanlarına verilen aşı tereddüdüne yönelik motivasyonel görüşme tekniğine dayanan eğitim müdahalesinin etkinliği
Effectiveness of educational intervention based on motivational interview technique for vaccine hesitation given to health professionals in family health center
MERVE AKARSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
- Ankara merkez ilçelerde çalışmakta olan aile hekimlerinin çocukluk çağı rutin aşı uygulamaları ve aşı tereddütüne sahip ebeveyne yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of approaches to childhood routine vaccination practices and parents with vaccine hesitation of family physicians working in central districts of Ankara
MERVE ÖZDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU ÇAKIR