Geri Dön

24-72 ay arasındaki çocuklarda obezite sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

Evaluation of obesity prevalence and associated factors in children aged 24–72 months

PDF İndir

  1. Tez No: 970300
  2. Yazar: AYŞE ÖZKAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN TELATAR
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Çalışmamızın temel amacı, Aile Sağlığı Merkezimize kayıtlı 24–72 ay arasındaki çocuklarda fazla kiloluluk ve obezite prevalansını belirlemek ve obezite ile ilişkili risk faktörlerini ortaya koymaktır. Ayrıca, ebeveynlerin çocuk beslenmesine ilişkin algı, tutum ve davranışlarının Çocuk Beslenme Anketi (ÇBA) aracılığıyla değerlendirilmesi, çocukluk çağı beslenme davranışlarının obezite gelişimindeki rolünün incelenmesi ve ebeveyn faktörlerinin erken dönemdeki etkilerinin anlaşılması da araştırmanın ikincil amaçlarını oluşturmaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 01.03.2025–30.06.2025 tarihleri arasında Tuzla Şifa Semt Şehit P. Çvş. İbrahim Doğan Aile Sağlığı Merkezi aile hekimliği birimlerinde yürütülen, kesitsel tipte, tek merkezli bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya, ilgili birimlere kayıtlı, 24–72 ay arası, büyümeyi etkileyen kronik hastalığı bulunmayan 277 çocuk ile iletişim güçlüğü bulunmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden ebeveynleri dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, çocuk ve ebeveynlere ait bilgilerin yer aldığı 36 soruluk anket formu ile geçerlik ve güvenirlik çalışması Erdim ve ark. (2017) tarafından yapılan ve 28 soru, 7 alt boyuttan oluşan Çocuk Beslenme Anketi (ÇBA) kullanılmıştır. Çocukların boy ve ağırlıkları standart cihazlarla ölçülmüş, vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanmış ve Neyzi ve ark. tarafından geliştirilen büyüme eğrilerine göre persentil değerleri belirlenmiştir. VKİ persentil değerine göre çocuklar düşük kilolu (<5.), normal kilolu (5.–84,99.), fazla kilolu (85.–94,99.) ve obez (≥95.) olarak sınıflandırılmıştır. Ebeveynlerin VKİ sınıflaması ise TEMD 2024 kriterlerine göre yapılmıştır. Veriler IBM SPSS V27.0 programında analiz edilmiş; parametrik (t-testi, ANOVA) ve parametrik olmayan (Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis) testler, kategorik değişkenler için Ki-kare, Fisher's exact ve Fisher–Freeman–Halton testleri ile korelasyon analizleri uygulanmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 277 çocuğun %50,9'u erkek, %49,1'i kız olup, yaş ortalaması 46,9±14,0 aydır. Boy ortalaması 102,1±9,5 cm, kilo ortalaması 17,0±3,9 kg, VKİ ortalaması ise 16,2±1,8 kg/m² olarak bulunmuştur. VKİ persentil kategori dağılımına göre çocukların %3,6'sı düşük kilolu, %75,8'i normal kilolu, %10,5'i fazla kilolu, %10,1'i obezdir. Çocukların VKİ persentil kategorileri ile cinsiyet ve yaş grupları arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Çocukların %59,9'u sezaryen doğumla dünyaya gelmiştir. Ortalama sadece anne sütü alma süresi 4,3±2,6 ay, toplam emzirme süresi ortalaması ise 18,7±9,4 aydır. Çocukların ortalama uyku süresi 10,9±1,1 saat, ekran süresi ise 2,4±1,5 saat olarak bulunmuştur. Günde 2 saatten fazla ekran süresi olan çocuklarda obezite oranı anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p=0,025). Ayrıca, ailelerin fast food tüketim sıklığı ile çocukların VKİ kategorileri arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,018). Babanın çalışma durumu ile çocukların VKİ kategorileri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,021). Annelerin %71,8'i ve babaların %76,2'si fazla kilolu veya obezdir. Anne ve baba VKİ ortalamaları arttıkça çocuklarda fazla kiloluluk ve obezite oranlarının da arttığı belirlenmiştir (anne kilosu p=0,007; baba kilosu p=0,004). ÇBA alt boyutları incelendiğinde, en yüksek ortalama puan Sorumluluk Algısı alt boyutunda (4,32±0,63), en düşük ortalama puan ise ÇAT alt boyutunda (2,92±0,50) bulunmuştur. ÇAT ve ETA alt boyutları ile çocukların VKİ persentil kategorileri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,001 ve p=0,022). Sorumluluk Algısı alt boyutu ortalama puanlarının, çocuk yaşı ile negatif yönde ilişkili olduğu (r=-0,221; p<0,001) ve yaş grupları arasında farklılık gösterdiği belirlenmiş; 24-35 ay yaş grubunda daha yüksek, 61–72 ay grubunda ise daha düşük bulunmuştur (p=0,002). Annelerin kendi kilolarını yanlış sınıflandırma oranı %58, çocuklarının kilo durumunu yanlış algılama oranı ise %41 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Çalışmada 24–72 ay arası çocuklarda fazla kiloluluk ve obezite prevalansı %20,6 olarak saptanmıştır. Çocuklarda kilo fazlalığı ve obezite, ebeveyn VKİ'si, babanın çalışma durumu, fast food tüketimi ve ekran süresi ile ilişkili bulunmuştur. Ebeveynlerin hem kendi hem de çocuklarının kilo durumunu çoğunlukla olduğundan daha düşük algıladıkları saptanmış, Sorumluluk Algısı ortalama puanlarının yaşla azaldığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar, ebeveyn algı ve tutumlarının çocukluk çağı obezitesi açısından kritik bir belirleyici olduğunu ve erken dönemde ebeveyn odaklı müdahalelerin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

Aim: The primary aim of this study was to determine the prevalence of overweight and obesity among children aged 24–72 months registered at our Family Health Center and to identify the risk factors associated with obesity. In addition, the secondary objectives were to evaluate parents' perceptions, attitudes, and behaviors regarding child nutrition using the Child Feeding Questionnaire (CFQ), to examine the role of childhood eating behaviors in the development of obesity, and to explore the early influence of parental factors. Materials (Patients) and Methods: This cross-sectional, single-center survey study was conducted between 01.03.2025 and 30.06.2025 at Tuzla Şifa Semt Şehit P. Çvş. İbrahim Doğan Family Health Center. The study included 277 children aged 24–72 months without chronic diseases affecting growth and their parents, who had no communication difficulties and agreed to participate. For data collection, two instruments were employed: (1) a 36-item questionnaire including information on children and their parents, and (2) the Child Feeding Questionnaire (CFQ), comprising 28 items and 7 subscales, whose validity and reliability for the Turkish population were established by Erdim et al. (2017). Children's height and weight were measured with standardized equipment, body mass index (BMI) was calculated, and percentile values were determined according to the growth charts developed by Neyzi et al. Based on BMI percentiles, children were classified as underweight (<5th), normal weight (5th–84.99th), overweight (85th–94.99th), or obese (≥95th). Parents' BMI classification was performed according to TEMD 2024 criteria. Data were analyzed using IBM SPSS V27.0. Parametric (t-test, ANOVA) and non-parametric (Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis) tests, chi-square, Fisher's exact, Fisher–Freeman–Halton tests for categorical variables, and correlation analyses were applied. A significance level of p<0.05 was considered statistically significant. Results: Of the 277 participating children, 50.9% were boys and 49.1% were girls, with a mean age of 46.9±14.0 months. Mean height was 102.1±9.5 cm, mean weight 17.0±3.9 kg, and mean BMI 16.2±1.8 kg/m². According to BMI percentile categories, 3.6% of children were underweight, 75.8% normal weight, 10.5% overweight, and 10.1% obese. No significant differences were found between BMI categories and sex or age groups (p>0.05). A total of 59.9% were delivered by cesarean section. The mean exclusive breastfeeding duration was 4.3±2.6 months, and the mean total breastfeeding duration was 18.7±9.4 months. Average sleep duration was 10.9±1.1 hours, and screen time 2.4±1.5 hours per day. Obesity prevalence was significantly higher in children with more than 2 hours of screen time per day (p=0.025). A significant association was found between children's BMI categories and family fast-food consumption frequency (p=0.018), as well as with the father's employment status (p=0.021). Among parents, 71.8% of mothers and 76.2% of fathers were overweight or obese. Higher maternal and paternal BMI values were associated with increased rates of overweight and obesity in children (maternal BMI p=0.007; paternal BMI p=0.004). Analysis of CFQ subscales showed the highest mean score in the Perceived Responsibility subscale (4.32±0.63) and the lowest in the Perceived Child Weight subscale (2.92±0.50). Significant differences were found between children's BMI categories and the Perceived Child Weight (p<0.001) and Concern about Child Weight (p=0.022) subscales. Perceived Responsibility scores were negatively correlated with child age (r=-0.221; p<0.001) and varied across age groups, being higher in the 24–35 months group and lower in the 61–72 months group (p=0.002). Misclassification of their own weight status was reported by 58% of mothers, while misperception of their child's weight status was observed in 41% of cases. Conclusion: The prevalence of overweight and obesity among children aged 24–72 months was found to be 20.6%. Childhood overweight and obesity were associated with parental BMI, father's employment status, fast-food consumption, and screen time. Parents frequently underestimated both their own and their children's weight status, and Perceived Responsibility scores decreased with age. These findings highlight that parental perceptions and attitudes are critical determinants of childhood obesity and emphasize the need for early parent-focused interventions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    493444

    Sosyal pediatri polikliniğine başvuran 24-72 aylık çocuklarda kiloluluk ve obezite durumunun belirlenmesi ve ilgili faktörlerin değerlendirilmesi

    Determination of overweight and obesity status of 24-72 months old children attending to social pediatrics outpatient clinic and evaluation of related factors

    CANSU SURAT HELVACI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEHER NAZLI ATAK

  2. Tez No

    546686

    İki yaş altı çocuklarda beslenmenin değerlendirilmesi

    Evaluating the infant nutrition under 2 years of age

    NİSA PEKCAN BÖLÜKBAŞI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Beslenme ve Diyetetikİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMEL GÜR

  3. Tez No

    574832

    Obez çocuklarda anne sütü alım süresinin metabolik parametreler ile ilişkisi

    The duration of breastfeeding and its association with metabolic parameters in obese children

    TUBA EKİNCİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜL YİĞİT

    DR. SUNA KILINÇ

  4. Tez No

    464138

    Ebeveynlerde yeme davranışı ile ebeveyn besleme tarzı arasındaki ilişki ve erken çocukluk çağı obezitesi üzerine etkisi

    The relationship between parental behavior and parental feeding style in parents and effects on early childhood obesity

    HANDE GÜRÜN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Halk SağlığıMarmara Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DİLŞAD SAVE

    PROF. DR. YAŞAR KESKİN

  5. Tez No

    316857

    Konya il merkezindeki 5 yaş çocuklarda beslenme ve dinlenme durumunun fazla ağırlıkla ilişkisi

    Relationship of overweight between nutrition and resting situation in five year old children

    ŞENAY DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Halk SağlığıSelçuk Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YASEMİN DURDURAN

Geri Dön