Endülüs'te entelektüel yalnızlık ve felsefî baskı çağında bir hakikat arayışı: İbn Tufeyl'in Hayy bin Yakzân'ında ontolojik yükselişin epistemik yapısı
A quest for truth in the age of intellectual solitude and philosophical oppression in al-Andalus: The epistemic structure of ontological ascent in Ibn Tufayl's Hayy ibn Yaqzān
- Tez No: 970402
- Danışmanlar: PROF. DR. NEBİL REYHANİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Felsefe, History, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Ahlak felsefesi, Batı felsefesi, Din-felsefe ilişkisi, Eğitim felsefesi, Siyaset felsefesi, Tarih felsefesi, Varlık felsefesi, İdealist felsefe, İnsan felsefesi, İslam felsefesi, Moral philosophy, Western philosophy, Religious-philosophy relationship, Education philosophy, Political philosophy, History philosophy, Existence philosophy, Idealist philosophy, Human philosophy, Islamic philosophy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma İbn Tufeyl'in Hayy bin Yakzân adlı felsefî anlatısını on ikinci yüzyıl Endülüs'ünün siyasal, kültürel ve entelektüel bağlamı içerisinde konumlandırarak çok katmanlı bir çözümlemeye tâbi tutmaktadır. Tezde temel olarak iki sav geliştirilmektedir. Birinci sav Endülüs'teki siyasal parçalanma, mezhebî tahakküm ve kurumsal baskılar altında felsefenin açık biçimde ifade edilmesinin mümkün olmaması sebebiyle, Hayy bin Yakzân'ın alegorik ve seçkinci bir temsil stratejisiyle hakikati örtük biçimde aktaran politik bir metin olarak kurgulandığına odaklanmaktadır. Bu bağlamda eser felsefenin halktan gizlenmesi gerektiği fakat bunun bir küçümsemeden çok epistemolojik ve etik bir sorumluluk olduğu düşüncesiyle yorumlanmaktadır. İkinci sav ise, metnin politik bir strateji olmasının yanı sıra sistematik bir metafizik kurgu olarak da ele alınması gerektiğini ileri sürmektedir. İbn Tufeyl'in, kendisine kadar gelen felsefî mirası titizlikle ayıklayarak bireysel kurtuluşun akılsal bir tecrübeyle mümkün olduğunu temellendirdiği gösterilmiştir. Hayy bin Yakzân bu çerçevede Tanrı'ya ulaşmak için ahlâkî ve varoluşsal bir dönüşümle bütünleyici bir kurtuluş öğretisi olarak sunulmaktadır. Hakikat epistemolojik bir nesne olmaktan çok bir varoluş tarzı, bir ethos olarak tecrübe edilmelidir. Felsefe ise teorik bir disiplin olmaktan çıkıp bireyin kendi varoluşunu kendi bireysel aklıyla ulaşabileceği Tanrı'ya yaklaştırma çabasına dönüşür. Sonuç olarak bu tez, Hayy bin Yakzân'ı hem bastırılmış bir felsefî geleneğin stratejik bir temsil formu hem de bireysel kurtuluşun metafizik zeminine yerleşmiş bir felsefî inşa olarak değerlendirmektedir. Metin, Endülüs'ün entelektüel yalnızlığında felsefenin hayatta kalabilmesi için bir sığınak, hakikatin ise yalnızca seçkinlerin seçkinlerinin anlayabileceği bir incelik olarak yeniden tahayyül edilmesidir.
Özet (Çeviri)
This study offers a multi-layered analysis of Ibn Ṭufayl's Hayy ibn Yaqẓān by situating the text within the socio-political, cultural, and intellectual context of twelfth-century al-Andalus. The thesis advances two principal arguments. The first asserts that under the weight of political fragmentation, sectarian orthodoxy, and institutional suppression, philosophy in al-Andalus could no longer be expressed openly in public discourse. Within this climate, Hayy ibn Yaqẓān emerges as a philosophical narrative shaped by an allegorical and elitist representational strategy, in which truth is conveyed in a veiled manner. The work therefore, is interpreted not merely as esoteric, but as a political gesture of resistance that frames concealment not as contempt for the masses but as an epistemic and ethical necessity. The second argument contends that the text must be understood not only as a political allegory, but also as a coherent metaphysical construction. Ibn Ṭufayl critically engages with the philosophical traditions that preceded him and proposes a model of individual salvation attainable through rational experience and inner transformation. In this view, Hayy ibn Yaqẓān presents a philosophical path wherein the ascent to God is not merely intellectual but existential and moral. Truth, in this paradigm, is not an abstract object of knowledge, but a lived mode of being—an ethos. Philosophy accordingly, ceases to be a theoretical enterprise and becomes a personal practice of self-perfection through which the human being approximates the divine. In conclusion, this thesis reads Hayy ibn Yaqẓān simultaneously as a strategic expression of a suppressed philosophical legacy and as a metaphysical blueprint for individual salvation. It argues that the text reimagines philosophy as both a shelter for truth under conditions of political adversity and a discipline of inner refinement accessible only to those capable of transforming understanding into being.
Benzer Tezler
- Mağrib ve Endülüs'te hadis ilmi: Murâbıtlar dönemi (448-541/1056-1147)
Hadith scholarship in the Maghrib and al-Andalus: The Almoravid period (448–541/1056–1147)
ALİ YÜCEL
Doktora
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ESRA ŞAHYAR
- Endülüs'teki İslam medeniyetinin Avrupa'ya etkisi
The impact of Andalusian İslamic civilization on Europe
ESRA ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihÇankırı Karatekin ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAYİME DURMAZ
- Müfessirlerin Nur Suresinin yorumları ve karşılaştırılması
Interpretations and exepetes on Surah al-Nur and its comparisons
ALİ MURADASİLOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKIN
PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
- Twenty-first century flamenco: Experiencing tradition and transmission
Yirmibirinci yüzyılda flamenko: Gelenek ve aktarımı deneyimlemek
ROBIN GEORGE FOGGO
Doktora
İngilizce
2021
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
- İbnü's-Sîd el-Batalyevsî'nin Arap dil ilimlerindeki yeri ve yöntemi
Ibn al-Sīd al-Batalyawsī's place and method in the Arabic linguistic sciences
CİHANGİR ECER
Doktora
Türkçe
2025
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞİRİN ÇINAR