Türk ve Yunan mitolojilerinde doğa kavramı üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
A comparative study on the concept of nature in Turkish and Greek mythologies
- Tez No: 970479
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Antik Grek felsefesi, Türk felsefesi, Yunan mitolojisi, Turkish philosophy, Greek mythology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezin amacı, Yunan ve Türk mitolojilerinde, mit ve doğa kavramlarının nasıl bir ilişki içinde olduğunu belirlemek, buradan hareketle bu kavramların; sıradan birer masal, işlevi olmayan söylenceler bütünü olmaktan ziyade, iki kültürün pratiğinde karşılıklarının olduğunu ortaya koymaktır. İki kültürün pratiğindeki bu karşılıklar, günümüze kadar gelmiş yazılı ve sözlü kaynaklardan yararlanılarak, ayrı ayrı bölümler halinde analiz edilerek değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler ışığında, mit ve doğa kavramlarının iç içe geçmiş olduğu, iki kültürün pratiğinde de doğayı anlama ve anlamlandırma noktasında, mitik bir okumaya gidildiği gözlemlenmiştir. Bu gözlemler, medeniyet ve kültür olarak, insanlık tarihine mal olmuş ve halen çeşitli alanlarda birbiriyle olan ilişkilerini yoğun bir şekilde devam ettiren Yunan ve Türk uluslarının, düşünce ve davranış kodlarına, mit ve doğa perspektifinden ışık tutmaktadır. Bu bağlamda gökyüzü, dağ, toprak ve ateş gibi başat doğal nesnelerin, yaratılıştan türemeye, siyasi meşruiyete ve dahi yaşama sanatı ve tekniğine kadar Yunan ve Türk mitolojilerinde yoğun bir işlerlik kazandığı görülmüştür. Yunan ve Türk kültürleri yüzyıllara uzanan iki farklı kültür olmalarından dolayı, din, felsefe, politika ve sanat gibi pek çok alanda etkiye maruz kalmışlardır. Bundan dolayı yapılan bu tez çalışması, iki kültürü, sadece mitoloji ve doğa bağlamında ele alarak ifade edilen alanların kapsamı dışında bırakılmıştır. Çalışma, Yunan ve Türk kültürlerinde mit ve doğa kavramlarını merkeze aldığı için yüzyıllar öncesine uzanan kaynaklardan beslenmeye özen göstermiştir, oysaki mit, içinde doğduğu toplumda anbean yaşanan canlı bir olgudur. Dolayısıyla Malinowski'nin de işaret ettiği gibi, mit üzerine yapılmış ve yapılacak her çalışma onun soğuk yüzüyle karşı karşıyadır, bu olgu yapılan bu tez çalışmasında bir sınırlılık olarak ortaya çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis is to determine how the concepts of myth and nature are related in Greek and Turkish mythology, and to demonstrate that these concepts are not merely ordinary tales or a collection of functionless legends, but rather have counterparts in the practices of both cultures. These correspondences in the practices of the two cultures have been analysed and evaluated in separate sections, drawing on written and oral sources that have survived to the present day. In light of these evaluations, it has been observed that the concepts of myth and nature are intertwined and that, in the practices of both cultures, a mythical reading is employed in understanding and interpreting nature. These observations shed light on the thought and behavioural codes of the Greek and Turkish nations, which have become part of human history as civilisations and cultures and continue to interact intensely in various fields, from the perspective of myth and nature. In this context, it has been seen that primary natural objects such as the sky, mountains, earth and fire have gained intense functionality in Greek and Turkish mythologies, from creation to political legitimacy and even the art and technique of living. As two distinct cultures spanning centuries, Greek and Turkish cultures have been influenced in many areas, including religion, philosophy, politics, and art. Therefore, this thesis study has excluded areas beyond the scope of the two cultures, addressing them only in the context of mythology and nature. As the study focuses on the concepts of myth and nature in Greek and Turkish cultures, it has taken care to draw on sources dating back centuries, even though myth is a living phenomenon experienced in the society in which it originated. Therefore, as Malinowski also pointed out, every study conducted and to be conducted on myth is confronted with its cold face, and this phenomenon emerges as a limitation in this thesis study.
Benzer Tezler
- Karşılaştırmalı Türk ve Yunan mitolojisi
Comparative Turkish and Greek mythology
DENİZ MELEK AKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ KÖKTAN
- Oğuznamelerde ve Kuzey Avrupa mitik anlatılarında it-barak halkı
The dog-head people in the Oğuz epic and Northern European mythical narratives
EMRE ERZİNCAN
- Melih Cevdet Anday ve Nima Yuşic'in şiirlerinde mitoloji
Mythology in Melih Cevdet Anday and Nima Yushic's poems
AMENE MOHAMMADİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURTAÇ ERGÜN ATBAŞI
- Sümer, Türk, Yunan mitolojilerinde tanrıçalar ve dişi ruhlar üzerine karşılaştırmalı inceleme
Comparative study on goddesses and female spirits in sumer, Turkish and Greek mythologies
MEVLÜDE FEYZA AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiGaziantep ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. BEHİYE KÖKSEL
- Yunan, Roma ve Türk mitolojisinde tanrılar (Benzerlik ve farklılıkları)
The gods in Greek, Roman and Turkish mythologies (The similarities and differences)
ÖZGE PARLARDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıÇağ ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİN ARSLAN