Geri Dön

Okulda Prososyal ve Antisosyal Davranışlar Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Adaptation of the Prosocial and Antisocial Behaviors in School Scale into Turkish: A validity and reliability study

PDF İndir

  1. Tez No: 970688
  2. Yazar: FURKAN YÜKSEL ÖKTEM
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BAHRİ GÜRPINAR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Spor, Sports
  6. Anahtar Kelimeler: Prososyal davranış, Antisosyal davranış, Ölçek uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Antisosyal davranışlar, Türkçe uyarlama, Yapısal geçerlik, Prosocial behavior, Antisocial behavior, Scale adaptation, Validity, Reliability, Antisocial behaviours, Prosocial behaviour, Turkish adaptation, Construct validty
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmanın amacı, Okulda Prososyal ve Antisosyal Davranışlar Ölçeğini (PABSS-OKUL) Türkçe'ye uyarlamak ve bu ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerine ilişkin kanıtlar sunmaktır. Araştırmada çeviri-geri çeviri yöntemi uygulanmıştır. Ardından elde edilen Türkçe form 43 kişilik pilot uygulamaya tabi tutulmuştur. Yapılan pilot uygulama ve analizler sonucunda ölçeğe son şekli verilmiş ve çalışma grubuna uygulanmıştır. Çalışmada 488 adet veri toplanmış, toplanan verilerdeki uç değerleri belirlemek için z skorları incelenmiş ve z skoru ±3,29 dışında kalan 32 katılımcının verileri araştırmadan çıkartılmıştır. Tek değişkenli normallik için hesaplanan çarpıklık katsayıları -1,06 ile 1,20, basıklık katsayıları -0,76 ile 1,40 arasındadır. Basıklık ve çarpıklık katsayıları -2 ile +2 arasında olduğu için tek değişkenli normallik varsayımı karşılanmaktadır (George & Mallery, 2010). Bu süreç sonunda araştırmanın çalışma grubunu farklı spor branşlarında yer alan yaş ortalaması 21,36 ±2,68 ve spor yaşı ortalaması 7,02±3,19 olan, 257 kadın, 199 erkek olmak üzere toplam 456 üniversite öğrencisi sporcu oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından oluşturulan demografik bilgi formu,“Okulda Prososyal ve Antisosyal Davranışlar Ölçeği”,“Sporda Prososyal ve Antisosyal Davranışlar Ölçeği”ve“Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla 2 faktörlü ve 4 faktörlü modeller R programında lavaan paketi kullanılarak DWLS yöntemiyle doğrulayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Çıkan uyum indeksleri hem 2 faktörlü modelde (χ²/sd = 1,343; CFI = .989; TLI = .987; RMSEA = .027; SRMR = .054) hem de 4 faktörlü modelde (χ²/sd= 1,276; CFI = .991; TLI = .990; RMSEA = .025; SRMR = .051) kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur (Kline, 2023). Faktör yükleri 0,407 ile 0,749 arasında değişmiş, tüm maddeler istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır (p <.001). Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği Cronbach alfa katsayıları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiş, 2 faktörlü modelde prososyal boyut α = .80, antisosyal boyut α = .90, 4 faktörlü modelde ise takım arkadaşına/sınıf arkadaşına prososyal α = .69, rakibe/sınıf arkadaşına prososyal α = .73, takım arkadaşına/sınıf arkadaşına antisosyal α = .77 ve rakibe/sınıf arkadaşına antisosyal α = .85 olarak bulunmuştur. Yakınsak ve ayırt edici geçerlik bağlamında yapılan korelasyon analizleri okul prososyal/antisosyal alt boyutlarının spordaki ilgili alt boyutlarla beklendiği yönde anlamlı ilişkiler sergilediğini göstermiştir. Sonuç olarak, Türkçe“Okulda Prososyal ve Antisosyal Davranışlar Ölçeği”nin hem yapısal geçerlilik hem de iç tutarlılık güvenirlik kriterlerini sağladığı ve Okulda Prososyal ve Antisosyal Davranışlar Ölçeğinin eğitim programları, rehberlik çalışmalarında ve gelecekteki araştırmalarda kullanılabilecek güvenilir bir materyal olduğu görülmüştür.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to adapt the Prosocial and Antisocial Behaviors in School Scale (PABSS-SCHOOL) into Turkish and provide evidence regarding the validity and reliability characteristics of the scale. The translation-back translation method was used in the study. Subsequently, the Turkish version was subjected to a pilot study with a sample of 43 participants. Following the pilot application and analyses, the final version of the scale was determined and applied to the main study group. A total of 488 data have been collected in the study. To identify outliers in the data, z-scores were examined, and data from 32 participants with z-scores outside the range of ±3.29 were excluded from the analysis. Univariate skewness coefficients ranged from -1.06 to 1.20, and kurtosis coefficients ranged from -0.76 to 1.40. Since the skewness and kurtosis coefficients were within the acceptable range of -2 to +2, the assumption of univariate normality was met (George & Mallery, 2010). As a result of this process, the study group consisted of a total of 456 university student athletes with an average age of 21.36 ± 2.68 and an average sport age of 7.02 ± 3.19, including 257 females and 199 males, participating in various sports disciplines. Data were collected using a demographic information form created by the researcher, the“ Prosocial and Antisocial Behaviors in School Scale,”the“ Prosocial and Antisocial Behaviors in Sport Scale,”and the“ Attitudes to Moral Decision-Making in Youth Sport Questionnaire.”To test the structural validity of the scale, both 2-factor and 4-factor models were subjected to confirmatory factor analysis (CFA) using the DWLS method in the R program with the lavaan package. The resulting fit indices for both the 2-factor model (χ²/sd = 1.343; CFI = .989; TLI = .987; RMSEA = .027; SRMR = .054) and the 4-factor model (χ²/sd = 1.276; CFI = .991; TLI = .990; RMSEA = .025; SRMR = .051) were found to be at acceptable levels (Kline, 2023). Factor loadings ranged from 0.407 to 0.749, and all items were statistically significant (p < .001). The internal consistency reliability of the scale was assessed based on Cronbach's alpha coefficients. In the 2-factor model, the prosocial subscales had an α = .80, while the antisocial subscales had an α = .90. In the 4-factor model, the prosocial dimension for teammate/student was α = .69, for opponent/student was α = .73, for antisocial behavior toward teammate/student was α = .77, and for antisocial behavior toward opponent/student was α = .85. Correlation analyses conducted to examine convergent and discriminant validity revealed that the prosocial/antisocial subscales in the school context showed meaningful relationships with the corresponding subscales in sports, as expected. In conclusion, the Turkish version of the“ Prosocial and Antisocial Behaviors in School Scale”met both structural validity and internal consistency reliability criteria, and it was determined to be a reliable tool that can be used in educational programs, counseling services, and future research.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    984880

    Patolojik internet kullanımı olan ve olmayan dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde mizaç özellikleri, proaktif-reaktif saldırganlık ve prososyal davranışların incelenmesi

    An examination of temperament traits, proactive–reactive aggression, and prosocial behaviors in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder with and without pathological internet use

    FATMA BİLGE KILIÇ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. İPEK SÜZER GAMLI

  2. Tez No

    468265

    Davranış sorunları olan 3-6 yaş çocuğa sahip anababalar için geliştirilen“Anababalık destek programının”etkililiği

    The efficay of“Parenting support program”developed for parents of 3-6 ages children with behavior problems

    MUSTAFA EŞKİSU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMİNE GÜL KAPÇI SEYİTOĞLU

  3. Tez No

    986950

    Ergenlerde prososyal davranışlar: Aile sosyal desteği, okula bağlanma ve psikolojik ihtiyaçların rolü

    Prosocial behaviors in adolescents: The role of family social support, school attachment and psychological needs

    FURKAN ALKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikolojiTrabzon Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KALYON

  4. Tez No

    480338

    Okul öncesi öğretmeninin uygulamaları ile çocukların prososyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigate relationship between preshool teacher practices and children's prosocial behavior

    KAMİLE RENÇBER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. CANAN AVCI

  5. Tez No

    893573

    Okul öncesi öğretmenlerinin prososyal davranışları ile iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Examining the relationship between preschool teachers' prosocial behaviors and communication skills

    MEHMET YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimDicle Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CEMAL AKÜZÜM

Geri Dön