Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhu'l-ğayb adlıtefsirinde ahlak anlayışının temel kavramları
The basic concepts of Fakhr al-Dīn al-Rāzī's understandingof ethics in his tafseer titled Mafātīḥ al-Ghayb
- Tez No: 971132
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Fahreddin er-Razi, Kavramlar, Mefatihu`l-Gayb, Tefsir-i Kebir, Concepts, Mefatihu`l-Gayb, Tefsir-i Kebir
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çok yönlü bir âlim olan Fahreddin er-Râzî'nin ahlak anlayışını Mefâtîhu'l-ğayb'da temel kavramlar üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Onun kelâm, mantık, felsefe ve tıp disiplinlerine dair geniş ilmî birikimi, ahlak anlayışına da disiplinler arası bir zenginlik kazandırmıştır. Râzî'nin nefs, ruh, akıl, kalp anlayışının şevk, lezzet, güdü, kemâl ve saadet gibi kavramların etrafında şekillenmekte olduğu görülmüştür. İlgili kavramların geçtiği ayet-i kerimeler tespit ve analiz edilerek içeriklerine göre tasnif edilmiştir. Mefâtîhu'l-ğayb, felsefî, kelâmî, tasavvufî, anatomik ve psikolojik tahlilleri içeren, epistemolojik ve ontolojik çıkarımların mevcut olduğu çok yönlü bir tefsirdir. Onun ahlak anlayışında varoluş paradigması dikkat çekmektedir. Davranışlarla ilgili çözümlemeler güdü ve irade anlayışıyla, insanın kemâle ulaşma süreci, içsel dönüşümüyle temellendirilir. Sonuç olarak bu çalışma, Râzî'nin ahlak anlayışının İslâm ahlakı içindeki özgünlüğünü ortaya koymayı ve sistematik yaklaşımının günümüz ahlak tartışmalarına sağlayabileceği katkıyı değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the ethical understanding of the multifaceted scholar Fakhr al-dîn al-Râzî through the fundamental concepts presented in his Mafâtîh al- Ghayb. Râzî's extensive intellectual background in the disciplines of kalām, logic, philosophy, and medicine has imparted an interdisciplinary depth to his ethical thought. It is observed that his understanding of the soul, spirit, intellect, and heart is shaped around key concepts such as longing, pleasure, motivation, perfection, and happiness. The Qur'anic verses in which these concepts appear have been identified, analyzed, and systematically classified based on their thematic content. Mafâtîh al-Ghayb is a multi-dimensional exegetical work that incorporates philosophical, theological, Sufi, anatomical, and psychological analyses, and includes epistemological and ontological reflections. A distinctive ontological paradigm underlies al-Râzî's ethical framework. His analysis of human behavior is grounded in the concepts of motivation and will, while the process of attaining perfection is rooted in an inner moral and spiritual transformation. Ultimately, this study seeks to reveal the originality of al-Râzî's ethical approach within the broader tradition of Islamic ethics and to assess the potential contributions of his systematic method to contemporary moral discourse.
Benzer Tezler
- Fahreddin er-Razi'nin Mefatihu`l-Gayb adlı tefsirinde Ulumu`l-Kur`an
The Sciences of the Qur`an (Ulum al-Qur`an) in Fakht al-Din al-Razi's book titled Mefatih al-Ghayb
İHSAN KAHVECİ
Doktora
Türkçe
2001
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MUHAMMED AYDIN
- Fahreddin er-Razi'nin Mefatİhu'l-Ğayb adlı tefsirinde Şia'ya yönelik tenkitler
Criticisms levelled against Shi'a in Fakh al-din al-Razi's Mafatih al-Ghaib
ALİ NURULLAH BERK
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
- Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhu'l-Ğayb adlı tefsirinde Kur'ân mesellerini yorumlama metodu
Fakhr al-Din al-Râzî's method of interpreting the Qur'anic parables in the tafseer of Mafâtîhu al-Ghayb
MEHMET FARUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET AKBAŞ
- Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhu'l-Ğayb adlı eserinde fıtrat delili
The argument from fiṭra in Fakhr al-Dīn al-Rāzī's Mafātīḥ al-Ghayb
YASİN EMRE GÜCÜM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL ERDOĞAN
- Fahreddin er-Râzî'nin tefsirinde kevni ayetlere yaklaşımlar
Fakhruddin al-Razi's approaches to kawnî (cosmic) verses in his tafsîr
ABDULKADİR DEMİR