Kurumsal yapı ve çevre ilişkisinin mekânsal ekonometrik analizi: AB ülkeleri ve Türkiye örneği
A spatial econometric analysis of the relationship between institutional structure and the environment: Evidence from EU countries and Turkey
- Tez No: 971790
- Danışmanlar: PROF. DR. RÜSTEM YANAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Economics, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilir çevrenin oluşturulması, ekolojik yaşamın devamlılığının sağlanması, tür çeşitliliğinin korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi konularla birlikte, günümüzün ve geleceğin en önemli küresel sorunlarından biri haline gelen iklim krizi ve buna bağlı çevre sorununun çözümü kritik öneme sahiptir. Bu çerçevede, çalışmada çevre kirliliğinin temel belirleyicisi olarak kabul edilen karbondioksit emisyonları üzerinde kurumsal yapıların etkisi mekânsal bir çerçevede incelenmiştir. Bu amaçla, 2002–2023 dönemi için 24 Avrupa Birliği ülkesi ve Türkiye'yi kapsayan panel veri seti kullanılmış, altı özgün yönetişim göstergesi Temel Bileşenler Analizi kullanılarak kurumsal kalite endeksi oluşturulmuştur. Çalışmanın amacı doğrultusunda yürütülen ampirik analizde, Statik ve Dinamik Panel Mekânsal Modeller kullanılmış ve analiz, DSDM modeli aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucu ulaşılan bulgulara göre, karbon emisyonlarının ülkeler arasında pozitif mekânsal bağımlılık gösterdiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla kıta geneli uygulanacak emisyon stratejileri yayılım etkisi göstermektedir. Kurumsal kalitenin çevre üzerinde hem doğrudan hem de mekânsal etkiler yoluyla emisyonları azalttığı saptanmıştır. Bu bağlamda, kurumlar geri besleme etkisi oluşturarak hem ev sahibi ülkenin hem de komşu ülkenin emisyon miktarının azaltılmasını sağlamaktadır. Bulgular, ekonomik büyümenin doğrudan karbon emisyonlarını artırdığı; buna karşılık komşu ülkelerdeki büyümenin ilgili ülkenin emisyon düzeyini ise azalttığı tespit edilmiştir. Kentleşmenin karbon emisyonları üzerindeki doğrudan ve mekânsal etkileri azaltıcı yönde olurken, fosil yakıt temelli enerji üretiminin ise emisyonlar üzerinde hem doğrudan hem de mekânsal açıdan artırıcı bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, kurumsal yapıların güçlendirilmesi, sürdürülebilir kentleşmenin desteklenmesi ve yenilenebilir enerji kullanımının teşvik edilmesi yönündeki politikalara önem verilmelidir
Özet (Çeviri)
The creation of a sustainable environment, ensuring the continuity of ecological life, preserving biodiversity, and combating climate change, along with addressing the climate crisis and the associated environmental problems, which have become one of the most important global issues of today and the future, is of critical importance. Within this framework, the study examines the effects of institutional structures on carbon dioxide emissions, which are considered the main determinant of environmental pollution, within a spatial context. For this purpose, a panel dataset covering 24 European Union countries and Turkey for the period 2002–2023 was utilized, and a institutional quality index was constructed using six governance indicators through Principal Component Analysis. In line with the study's objectives, empirical analyses were conducted employing Static and Dynamic Panel Spatial Models, with estimations performed using the DSDM approach. The results indicate that carbon emissions exhibit positive spatial dependence across countries, implying that continent-wide emission strategies generate spillover effects. Institutional quality was found to reduce emissions both directly and indirectly through spatial effects, suggesting that institutions create feedback effects that lower emissions in both the host and neighboring countries. The results also show that economic growth directly increases carbon emissions; in contrast, growth in neighboring countries reduces the emission level of the relevant country. Urbanization has a mitigating effect on carbon emissions both directly and spatially, whereas fossil fuel-based energy production has an amplifying effect on emissions in both dimensions. Based on these findings, policies aimed at strengthening institutional structures, supporting sustainable urbanization, and promoting the use of renewable energy should be emphasized.
Benzer Tezler
- Türkiye'de son dönem cami tasarımında merkezi kubbeli mekân kurgusunun incelenmesi
Analysis of the central domed space design scheme in the recent Turkish mosque architecture
ABDULLAH GEDİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBina Bilgisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ALKIŞER BREGGER
- Yaşlılık kurumlarında yaşlı mekansal davranış ve bilişiminin mekansal dizim bağlamında irdelenmesi
Examination of the cognition and spatial behaviour of residents in elderly care institutions using space syntax
ESRA AKAN
- Construction clusters in Turkiye's metropolitan provinces: A research on urban spatial growth
Türkiye'nin büyükşehirlerinde inşaat kümeleri kentsel mekânsal büyüme üzerine bir araştırma
ECE ÖZDEN PAK
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE AHU AKGÜN
- Konutun toplumsal boyutu ve paylaşımlı konut: Konut alanlarında kamusal-özel alan etkileşimi
Social aspect of housing and collaborative housing: Public-domestic space interaction in residential areas
UFUK KÜÇÜKYAZICI
Doktora
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ALKIŞER BREGGER