İstanbul Fener-Balat ve Salvador Pelourinho yerleşimlerinde koruma yaklaşımlarının karşılaştırılması
Comparison of conservation approaches in the settlements of Fener-Balat (Istanbul) and Pelourinho (Salvador)
- Tez No: 972203
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜDE KAPTI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul'daki Fener-Balat ve Brezilya'nın Salvador kentindeki Pelourinho mahallelerinde mimari mirasın korunmasına yönelik stratejileri karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Her iki mahalle de zengin bir tarihî, kültürel ve kentsel geçmişe sahip olup, farklı sosyal ve hukuki bağlamlarda yer almalarına rağmen benzer koruma sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu tez, her bölgede uygulanan koruma politikalarını, teknik yaklaşımları, mimari dönüşümleri ve müdahalelerin fiziksel etkilerini değerlendirmekte; kullanılan malzemeleri, yapı tipolojilerini, müdahale yöntemlerini ve sorumlu kurumları karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışmada, belge taramaları, görsel materyaller, planlar ve haritalara dayalı nitel bir yöntem benimsenmiştir. Fener-Balat örneğinde Avrupa Birliği destekli Fener ve Balat Semtleri Rehabilitasyon Programı (FBSRP) ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Pelourinho örneğinde ise, Brezilya Ulusal Tarihi ve Sanatsal Miras Enstitüsü (Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional – IPHAN), Bahia Eyaleti Sanat ve Kültür Mirası Enstitüsü (Instituto do Patrimônio Artístico e Cultural da Bahia – IPAC) ve Gregório de Mattos Vakfı (Fundação Gregório de Mattos – FGM) tarafından koordine edilen projeler değerlendirilmiştir. Bu incelemeler, yalnızca fiziksel miras üzerindeki etkileri değil, aynı zamanda sosyal doku, demografi ve kentsel kimlik üzerindeki sonuçları da kapsamaktadır. Araştırma bulguları, her iki deneyimin de UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) ve ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) tarafından belirlenen uluslararası ilkelere dayandığını göstermektedir. Ancak uygulama aşamalarında önemli farklılıklar gözlemlenmiştir. Fener-Balat'ta katılımcı modeller geliştirme çabaları öne çıkarken, Pelourinho'da daha merkeziyetçi ve turizm odaklı bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu durum, toplumsal dışlanma ve soylulaştırma süreçlerini hızlandırmıştır. Her iki durumda da sürdürülebilir bakım politikalarının eksikliği, bütüncül planlama yetersizliği ve kurumsal parçalanma, müdahalelerin uzun vadeli başarısını sınırlamıştır. Buna rağmen, karşılaştırmalı analiz, yerel bağlamlara duyarlı, toplumsal katılımı esas alan ve entegre yaklaşımlara dayalı koruma stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, farklı coğrafi gerçekliklerin mimari mirasın korunmasında karşılıklı öğrenme imkânları sunduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study provides a comparative analysis of the conservation strategies applied to the historic neighborhoods of Fener-Balat in Istanbul and Pelourinho in Salvador, Brazil. Both areas possess a rich historical, cultural, and urban heritage and, despite being located in distinct social and legal contexts, they face similar preservation challenges. This dissertation evaluates the preservation policies adopted in each site, the technical approaches, the architectural transformations, and the physical effects of interventions; in addition, it compares the materials used, building typologies, intervention methods, and the responsible institutions. The research adopts a qualitative methodology based on the analysis of official documents, visual materials, plans, and maps. In the case of Fener-Balat, the Fener and Balat Districts Rehabilitation Program (FBSRP), funded by the European Union, was examined in detail. In the case of Pelourinho, projects coordinated by the Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional – IPHAN (National Institute of Historic and Artistic Heritage), the Instituto do Patrimônio Artístico e Cultural da Bahia – IPAC (Bahia Institute of Artistic and Cultural Heritage), and the Fundação Gregório de Mattos – FGM (Gregório de Mattos Foundation) were analyzed. These examinations encompass not only the impacts on the built heritage but also the consequences for the social fabric, demographics, and urban identity. The findings reveal that both experiences are grounded in international principles established by UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) and ICOMOS (International Council on Monuments and Sites). However, significant differences were observed in practice. In Fener-Balat, efforts to develop participatory models came to the fore, whereas in Pelourinho a more centralized and tourism-oriented approach prevailed, which accelerated processes of social exclusion and gentrification. In both contexts, the absence of sustainable maintenance policies, the lack of integrated planning, and institutional fragmentation limited the long-term success of the interventions. Nevertheless, the comparative analysis highlights the importance of conservation strategies that are sensitive to local contexts, based on community participation and integrated approaches. It also concludes that different geographical realities offer opportunities for mutual learning in the field of architectural heritage conservation.
Benzer Tezler
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Gelişim nörolojisi polikliniğine başvuran nöral tüp defektli olgularda prospektif bir inceleme
Başlık çevirisi yok
İLKBAHAR EMİNE GÜLTEKİN