Eliminasyon diyetlerinde protein kalite indeksinin teorik olarak hesaplanması
Theoretical calculation of protein quality index in elimination diets
- Tez No: 972326
- Danışmanlar: DOÇ. DR. JALE ÇATAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda, diyet, sağlık ve refah arasındaki karmaşık ilişkiye dair artan farkındalıkla birlikte eliminasyon diyetlerin popülaritesi artmıştır. Eliminasyon diyetleri besin hassasiyetlerini belirlemek ve besin alımını optimize etmek için kritik bir araç olarak ortaya çıkmıştır. Belirli yiyecekleri kişinin diyetinden sistematik olarak çıkararak, bireyler potansiyel alerjenleri ve intoleransları belirleyebilir ve böylece besin hassasiyeti olan bireylerin iyileştirilmesi genel sağlıklarının iyileştirilebilmesini hedeflenmektedir. Hem besin intoleranslarında teşhis ve iyileşme, hem otoimmün hastalıklarda vücuttaki enflamasyon ve iltihabı giderme, hem de bağırsak sağlığını ve genel bağışıklığı desteklemesiyle tercih edilmektedir. Aynı zamanda, diyet protein kalitesinin değerlendirilmesi, özellikle belirli diyet kısıtlamaları olan popülasyonlarda yeterli beslenmeyi sağlamak için hayati önem taşımaktadır. Protein Kalitesi İndeksi, bu alanda protein kaynaklarının besin yeterliliğinin değerlendirilmesini sağlayan temel bir ölçüt görevi görmektedir. Bu çalışmanın amacı, eliminasyon diyetlerinin önemini vurgulayarak Protein Kalitesi İndeksinin hesaplanmasını incelemek ve İstanbul'da hizmet veren klinik ve hastanelerde uygulanan 4 farklı eliminasyon diyet listelerinin protein kalitelerini WHO/FAO (2007) tarafından geliştirilmiş olan Amino Asit Skoru (AAS) ve Protein Sindirilebilirliği Düzeltilmiş Amino Asit Skoru (PDCAAS) yöntemlerini kullanarak tespit etmektir. Diyetlerin protein kalitesinin belirlenmesinde temel alınan amino asit içerikleri, Türk Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı (TURKOMP), Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı (USDA) ve Danimarka Teknik Üniversitesi (DTU) tarafından hazırlanan Frida Food Data veri tabanı kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma kapsamında değerlendirilen besinlerin PDCAAS değerlerine göre, hayvansal kaynaklı besinleri bitkisel kaynaklı besinlerle kıyasladığımızda eşit veya daha düşük protein kalitesi olabildiğini sunmaktadır. İncelenen hayvansal ürünlerden hindi eti (%100), kuzu eti (%97,01) ve tavuk eti (%84,64) gibi besinlerin PDCAAS skorlarının yüksek olduğu görülmüştür. Bu durum, hayvansal proteinlerin amino asit profillerinin insan gereksinimlerine daha uygun olması ve yüksek sindirilebilirlik oranları ile açıklanabilir. Bitkisel kaynaklı protein içeren besinlerden kinoa (%98,87) ve karabuğday (%88,20) dikkat çekici düzeyde yüksek değerlere sahipken, barbunya (%62,03) görece daha düşük bir PDCAAS skoruna sahiptir. Yeşil mercimek ve nohut gibi baklagillerin ise %100'lük değerlerle öne çıktığı görülmektedir. Özellikle nohut ve yeşil mercimeğin yüksek PDCAAS skorları, bu besinlerin bitkisel kaynaklı olmalarına rağmen kaliteli protein kaynağı olabileceklerini göstermektedir. Bu veriler doğrultusunda, değerlendirilen besinler arasında en yüksek PDCAAS skorlarına sahip grubun genellikle hayvansal kaynaklı ürünler olduğu, ancak bazı bitkisel kaynaklı besinlerin de yüksek protein kalitesi sağlayabildiği anlaşılmaktadır. Diyet planlamasında protein kalitesinin artırılması açısından bu değerlerin dikkate alınması önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
In recent years, with increasing awareness of the complex relationship between diet, health, and well-being, the popularity of elimination diets has grown significantly. Elimination diets have emerged as a critical tool for identifying food sensitivities and optimizing nutrient intake. By systematically removing specific foods from an individual's diet, it becomes possible to identify potential allergens and intolerances, thereby aiming to improve overall health. These diets are commonly preferred not only for the diagnosis and recovery in food intolerances but also for reducing inflammation in autoimmune diseases and supporting gut health and overall immunity. At the same time, evaluating dietary protein quality is of vital importance to ensure adequate nutrition, particularly in populations with specific dietary restrictions. The Protein Quality Index serves as a fundamental metric for assessing the nutritional adequacy of protein sources in this context. The aim of this study is to emphasize the importance of elimination diets and to investigate the calculation of the Protein Quality Index by evaluating the protein quality of four different elimination diet lists implemented in clinics and hospitals operating in Istanbul, using the Amino Acid Score (AAS) and the Protein Digestibility-Corrected Amino Acid Score (PDCAAS) methods developed by WHO/FAO (2007). The amino acid contents used to determine the protein quality of these diets were obtained from the Turkish National Food Composition Database (TURKOMP), the United States Department of Agriculture (USDA), and the Frida Food Data database developed by the Technical University of Denmark (DTU). According to the PDCAAS values of the foods evaluated in the study, it is observed that animal-based foods may have equal or even lower protein quality compared to plant based alternatives. Among the examined animal products, turkey meat (100%), lamb (97.01%), and chicken (84.64%) were found to have high PDCAAS scores. This can be attributed to the amino acid profiles of animal proteins being more compatible with human requirements and their high digestibility rates. Among plant based protein sources, quinoa (98.87%) and buckwheat (88.20%) had remarkably high values, while kidney beans (62.03%) exhibited relatively lower PDCAAS scores. Legumes such as green lentils and chickpeas stood out with values as high as 100%. The high PDCAAS scores of chickpeas and green lentils demonstrate that, despite being plant based, these foods can serve as high-quality protein sources. In light of these findings, it can be concluded that although the group of foods with the highest PDCAAS scores generally consists of animal-based products, certain plant based foods can also provide high protein quality. Considering these values is of particular importance for enhancing protein quality in dietary planning.
Benzer Tezler
- Türkiye'nin farklı yörelerinden toplanan fasulye gen kaynaklarında, a vitamini ile ilişkili genotipik çeşitliliğin ve DArTseq markörlerinin belirlenmesi
Determination of vitamin a-related genotypic variety and DArTseq markers in bean gene sources collected from different regions of Turkey
YETER ÇİLESİZ
Doktora
Türkçe
2023
BiyolojiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET İLÇİM
PROF. DR. TOLGA KARAKÖY
- Çocuk sağlığı ve hastalıkları, aile hekimleri ve pratisyen hekimlerin inek sütü alerjisi hakkındaki algıları ve bilgi seviyeleri
Perceptions and knowledge levels of pediatric health practitioners, family physicians, and general practitioners regarding cow's milk allergy
DİLARA ERTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP SANCAK
- İnek sütü proteini alerjisi tanılı bebeklerde eliminasyon diyetinin büyüme ve beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation the effect of the elimination diet on growth and nutritional status in infants diagnosed with cow's milk protein allergy
MENŞURE NUR ÇELİK
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EDA KÖKSAL
- Temel gıdalara karşı besin alerjisi saptanan iki yaş üstü çocuklarda beslenme durumunun değerlendirilmesi
Assessment of nutritional status in children over TWO years of age with food allergies to basic foods
SUZAN SÜNCAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM BEKEM SOYLU
- Besin proteini ilişkili proktokolit tanılı hastaların uzun süreli izleminde kemik sağlığı
Bone health in the long-term follow-up of patients with food protein-induced proctocolitis
BARIŞ POLATDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE MERVE USTA