Evli bireylerde çatışma çözme stratejilerinin yordayıcısı olarak belirsizliğe tahammülsüzlük ve kişilik tipleri
Tolerance of uncertainty and personality types as predictors of conflict resolution strategies in married individuals
- Tez No: 972423
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEMRE ERTEN TATLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, evli bireylerin çatışma çözme stratejilerinin; belirsizliğe tahammülsüzlük (ileriye dönük kaygı ve engelleyici kaygı), kişilik özellikleri (dışadönüklük, yumuşak başlılık, nevrotizm, özdenetim vb.), cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, çocuk sayısı ve evlilik süresi gibi demografik değişkenler tarafından hangi düzeyde yordandığını incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde, nicel bir yaklaşımla yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Türkiye genelinde evli olan 226 kadın ve 149 erkekten oluşan toplam 375 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler, Çatışma Çözme Stratejileri Envanteri, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu kullanılarak çevrim içi formlar aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler öncelikle tanımlayıcı istatistikler sonrasında ise sırasıyla korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre; kişilik özellikleri değerlendirildiğinde, katılımcıların en yüksek ortalama puanı yumuşak başlılık özelliğinden aldıklarını (x̄ = 8.25, ss = 1.97), bunu özdenetim değişkeninin (x̄ = 7.90, ss = 2.15) izlediği görülmüştür. Belirsizliğe tahammülsüzlük alt boyutlarından ise ileriye dönük kaygı değişkeninin (x̄ = 24.55, ss = 6.47) engelleyici kaygı değişkeninden (x̄ = 16.62, ss = 5.70) daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yıkıcı çatışma çözme stratejisi, ileriye dönük kaygı, engelleyici kaygı ve nevrotizm değişkenleri tarafından pozitif yönde yordanırken, yumuşak başlılık ve özdenetim değişkeni tarafından negatif yönde yordanmıştır. Aktif çatışma çözme stratejisi, en güçlü biçimde yumuşak başlılık, özdenetim ve dışadönüklük değişkeni tarafından pozitif yönde yordanmış; nevrotizm değişkeni ise bu stratejiyi negatif yönde etkilemiştir. Pasif çatışma çözme stratejisinde ise genelde düşük düzeyde ilişkiler mevcuttur. Engelleyici kaygı, ileriye dönük kaygı değişkenleri pozitif yönde etkilemektedir. Sonuç olarak bulgular, çalışmaya konu olan psikolojik özelliklerin ve belirsizliğe tahammül düzeylerinin, evlilik ilişkilerinde benimsenecek çatışma çözme stratejileri üzerinde önemli rol oynadığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the extent to which married individuals' conflict resolution strategies are predicted by demographic variables such as intolerance of uncertainty (forward-looking anxiety and inhibitory anxiety), personality traits (extraversion, agreeableness, neuroticism, self-control, etc.), gender, age, education level, number of children, and length of marriage. The research was conducted using a quantitative approach within the framework of a correlational survey model. The sample consisted of a total of 375 participants, including 226 women and 149 men who were married and living throughout Turkey. Data were collected using online forms, including the Conflict Resolution Strategies Inventory, the Intolerance of Uncertainty Scale, the Five-Factor Personality Scale, and the Demographic Information Form. The obtained data were first analyzed using descriptive statistics, followed by correlation analysis and hierarchical regression analysis. According to the findings, when personality traits were evaluated, participants scored highest on the trait of agreeableness (x = 8.25, ss = 1.97), followed by the trait of self-control (x = 7.90, ss = 2.15). Among the sub-dimensions of intolerance of uncertainty, the forward-looking anxiety variable (x = 24.55, ss = 6.47) was found to be higher than the inhibitory anxiety variable (x = 16.62, ss = 5.70). The destructive conflict resolution strategy was positively predicted by the variables of future-oriented anxiety, inhibitory anxiety, and neuroticism, while it was negatively predicted by the variables of agreeableness and self-control. The active conflict resolution strategy was most strongly predicted by the variables of agreeableness, self-control, and extraversion in a positive direction, while the neuroticism variable had a negative effect on this strategy. In the passive conflict resolution strategy, there are generally low levels of relationships. Inhibitory anxiety positively affects forward-looking anxiety variables. In conclusion, the findings show that the psychological characteristics and tolerance levels of uncertainty discussed in the study play an important role in the conflict resolution strategies adopted in marital relationships.
Benzer Tezler
- Romantik ilişkilerde ilişki doyumunun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık, duygusal zeka ve çatışma çözme stratejilerinin incelenmesi
An investigation of psychological stability, emotionalintelligence, and conflict resolution strategies as apredictor of relationship satisfaction in romanticrelationships
SEHER NUR HASÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
- Evli bireylerde çatışma çözme stilleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin evlilik uyumu ile ilişkisinin incelenmesi
The relationship of marital adjustment between conflict resolution styles and cognitive emotional regulation strategies in married couples
AYŞEN KES
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAltınbaş ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL GÜNER ALGAN
- Evli bireylerin bağlanma stillerinin evlilikte çatışma çözümüneetkisinin incelenmesi
An examination of the impact of married individuals' attachment styles on conflict resolution in marriage
ÖZLEM ÇAYLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HÜSAMETTİN ERDEM
- Evli bireylerin köken aile fonksiyonları ve ilişki öz düzenlemeleri arasındaki ilişkide benlik ayrımlaşmasının aracı rolü
The mediating role of self-differentiation in the relationship between married individuals' family of origin functions and relationship self-regulation
MÜNEVVER DEMİRKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN BÖLÜKBAŞI MACİT
- Merhamet düzeyi ile evli çiftlerin çatışma çözme stilleri arasında dinî başa çıkmanın aracı ve düzenleyici rolü: Fransa örneği
The mediating and moderating role of religious coping between compassion level and conflict resolution styles of married couples: The case of France
GÜLHAN LEKESİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiManevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASIM YAPICI