Geri Dön

Türkçede zayıf-güçlü niceleyiciler ve imkânsız niceleyici kavramı

Weak-strong quantifiers and the concept of impossible quantifiers in Turkish

PDF İndir

  1. Tez No: 972580
  2. Yazar: ÇİĞDEM TAMER
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. İSA KEREM BAYIRLI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Dilbilim, Linguistics
  6. Anahtar Kelimeler: Anlam bilim, Dil bilim, Dilin Mantıksal Sentaksı, Doğal dil, Formel dil, Mantık, Türkiye Türkçesi, Semantics, Linguistics, Logical Syntax of Language, Natural language, Formal language, Logic, Türkiye Turkish
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Tobb Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tezde Türkçede niceleyicilerin anlambilimsel özelliklerine odaklanılmakta ve Türkçede anlamsal gösterimi bulunan ve bulunmayan niceleyicilerden yola çıkılarak niceleyicilerin sahip olabileceği anlamsal değerleri kısıtlayan yeni bir özellik tanımlanmaktadır. Çeşitli mantık sistemleri tanıtıldıktan sonra mümkün ve imkânsız bağlaç kavramı ele alınmakta, buradan yola çıkılarak doğal dil niceleyicilerinin betimlenmesini mümkün kılan lambda gösterimi tanıtılmaktadır. Güçlü ve zayıf niceleyiciler arasında bir ayrım yapılmakta ve güçlü niceleyicilerin (ör:“her”,“çoğu”) tersi bir anlamsal değere sahip iyi tanımlı bazı niceleyicilerin, Türkçede bulunmadığı tespit edilmektedir. Güçlü niceleyicilerin bağlama duyarlı olduğu gözleminden yola çıkılarak bir niceleyicinin tersinin mümkün olmasını engelleyen etkenin bağlama duyarlılık olarak ele alınabileceği gösterilmektir. Zayıf niceleyicilerin tersini mümkün kılan özelliğin bu niceleyicilerin olumsuzluk işlemcisiyle etkileşime girmesi olduğu göz önüne alınarak güçlü niceleyicilerin terslerinin imkânsız olması, bağlama duyarlı niceleyicilerin olumsuzluk işlemcisiyle etkileşime girememesi şeklinde incelenmektedir. Özetle bu tez, mümkün niceleyici kavramını Türkçe üzerinden ele alarak doğal dil niceleyicilerinin anlamsal özelliklerinin zannedilenden daha kısıtlı olduğunu öne sürmektedir.

Özet (Çeviri)

This thesis focuses on semantic properties of quantifiers in Turkish and, on the basis of possible and impossible quantifier meanings in Turkish, the thesis defines a new property that restricts quantifier denotations. After introducing various systems of logic, the thesis focuses on the subject of possible and impossible connective meanings and introduces lambda calculus as a logical system powerful enough to represent quantifier meanings. Making a distinction between weak and strong quantifiers, the thesis observes that some well-defined quantifier meanings that correspond to the negation of strong quantifiers (e.g.“every”,“most”) are non-existent in Turkish. Observing that strong quantifiers are context-sensitive, it is shown that it is this context sensitivity that blocks the availability of the negation of strong quantifiers. Observing that weak quantifiers can have antonyms due to their interaction with the negation operator, the thesis shows that the strong context-sensitive quantifiers cannot interact with the negation operator to license its silent version, which is why strong quantifiers cannot have antonyms. All in all, focusing on quantifier denotations in Turkish, the thesis suggests that quantifier denotations in natural languages are more restricted than what is generally assumed.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    753029

    Türkiye Türkçesinde zayıfça nicelenmiş öznelerin dizimsel (Sentaktik) konumu

    The syntactic position of weakly quantified subjects in Turkish

    MELEK ÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DilbilimTobb Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İSA KEREM BAYIRLI

  2. Tez No

    453145

    Türkçede birleşik sözcükler: İsimler

    Compound words in Turkish: Nouns

    YASEMİN ÇÜRÜK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. PAŞA YAVUZARSLAN

  3. Tez No

    973463

    Türkçede bozulan harf etkisi üzerinde sıklık ve bağlama ilişkin sözcüksel çözümleme

    A lexical analysis of frequency and context in transposed letter effect in Turkish

    BİLGEHAN İLHAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    DilbilimHacettepe Üniversitesi

    İngiliz Dilbilimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYLAN AKAL

  4. Tez No

    219541

    أدٔاث االسخفٓاو فً انهغت انعربٍت ٔانخركٍت -دراست حقابهٍت-

    Arapçada ve Türkçede soru edatları - karşıtsal çözümleme -

    BASHAR YOUNES

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2008

    DilbilimGazi Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZAY

  5. Tez No

    717784

    Milli Eğitim Bakanlığı stratejik planlarının hedefleri açısından incelenmesi ve uygulamaya dönük yansımalarının değerlendirilmesi

    Examining the strategic plans of the Ministry of National Education in terms of their objectives and evaluating their reflections on implementation

    SEYİT ÖZDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SAİT AKBAŞLI

Geri Dön