Kelami açıdan modern antropolojinin ırk tasavvuru
The concept of race in modern anthropology from a theological (Kalâm) perspective
- Tez No: 972699
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHSUM AYTEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Antropoloji, Din, Anthropology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Irk, Irkçılık, Kelam, Teolojik antropoloji, İslamiyet, Race, Racism, Islamic theology, Theological anthropology, Islam
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, modern antropolojideki ırk tasavvurunun kelam ilminde nasıl ele alındığını incelemekte ve bu bağlamda sosyal bilimler ile yeni ilmî kelam yaklaşımı arasındaki etkileşimin literatüre katkı sağlama potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu temel amaca bağlı olarak; modern antropolojide ırka ilişkin yaklaşımların nasıl yorumlandığını değerlendirmek, kelam ilminde ırk ve ırkçılığa dair anlayışların tarihsel ve doktrinel gelişimini analiz etmek ve kelam ile antropoloji arasındaki teorik ilişkiyi irdelemek gibi alt hedefler belirlenmiştir. Araştırma, konunun tarihsel gelişimi ve düşünsel temelleri dikkate alınarak kapsamlı bir çerçevede ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, modern antropolojideki ırk anlayışının dinî, felsefî ve siyasî faktörlerle şekillendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, farklı dinî geleneklerde ırk kavramına atfedilen anlamların hem ortak yönler hem de belirgin ayrışmalar içerdiği tespit edilmiştir. Örneğin, İslam düşüncesinde ırka dayalı üstünlük açıkça reddedilirken, bazı tarihsel Hristiyan yorumlarında etnik kimliğe teolojik anlamlar yüklendiği görülmektedir. Bu durum, dinî öğretilerin toplumsal yapılarla etkileşimi sonucunda farklı kültürel bağlamlarda yeni anlamlar kazanabildiğini ortaya koymaktadır. Kelam ilmi açısından çalışmanın önemi, yeni ilmî kelamın disiplinler arası yaklaşımlar doğrultusunda sosyal bilimlerle kurduğu ilişkileri güçlendirme yönündeki eğilimleriyle bağlantılıdır. Irk olgusunun kelamî düşünce bağlamında ele alınması, bu disiplinin metodolojik açılımlarını çeşitlendirirken, sosyal bilimlerle kurulan kavramsal diyaloglara da zemin hazırlamaktadır. Bu çerçevede çalışma, yeni ilmî kelam ile antropoloji arasındaki teorik etkileşimi analiz ederek, günümüz kelam literatürüne katkı sağlayabilecek bir perspektif sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines how the concept of race in modern anthropology is addressed within the discipline of Kalām and, in this context, aims to highlight the potential of the interaction between social sciences and the new scientific Kalām approach to contribute to the literature. Based on this primary objective, sub-goals have been defined, including evaluating how approaches to race in modern anthropology are interpreted, analyzing the historical and doctrinal development of understandings of race and racism within Kalām, and investigating the theoretical relationship between Kalām and anthropology. The research has been conducted within a comprehensive framework, considering the historical evolution and intellectual foundations of the subject. The findings indicate that conceptions of race in modern anthropology are shaped by religious, philosophical, and political factors. Furthermore, meanings attributed to the concept of race across different religious traditions exhibit both commonalities and notable divergences. For instance, while racial superiority is explicitly rejected in Islamic thought, some historical Christian interpretations ascribe theological significance to ethnic identity. This demonstrates how religious doctrines, through interaction with societal structures, can acquire new meanings in different cultural contexts. From the perspective of Kalām, the significance of this study is linked to the tendency of the new scientific Kalām to strengthen its interdisciplinary connections with the social sciences. Addressing the phenomenon of race within the framework of Kalām thought not only diversifies the methodological approaches of this discipline but also lays the groundwork for conceptual dialogues with the social sciences. Within this framework, the study aims to analyze the theoretical interaction between the new scientific Kalām and anthropology, thereby providing a perspective that could contribute to contemporary Kalām literature.
Benzer Tezler
- Fazlurrahman El-Ensârî'nin düşüncelerinin kelâmî olarak incelenmesi
The analysis of thoughts of Fazlurrahman Al-Ansari in terms of ilmu'l-kalam
ZEYNEP DURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RIDVAN ÖZDİNÇ
- İslam kelamı bağlamında kuantum kuramı ve Kur'an mucizeleri
Quantum theory and Qur'anic miracles in the context of Islamic kalām
AYŞE KOCABAŞ
Doktora
Türkçe
2025
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÇELİK
- Modern selefî söylemde Mâtürîdîlik eleştirisi
The critique of Māturīdism in modern salafi discourse
SEMA ATİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EVKURAN
- علم الكلام الجديد في العالم العربي - الألوهية أنموذجاً
Çağdaş Arap dünyasında yeni ı̇lm-i kelam arayışları (Ulûhiyyet örneği)
İBRAHİM İSMAİLOĞLU
Doktora
Arapça
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
- Bir inanç problemi olarak sekülerleşme
Secularization as a belief problem
AYŞEGÜL ZEREY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK SANCAR