Konya kapalı havzasında meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklıkların değerlendirilmesi: Beyşehir ve Karaman alt havzaları örneği
Evaluation of meteorological, agricultural and hydrological drought in the Konya closed basin: the example of Beyşehi̇r and Karaman sub-basins
- Tez No: 973146
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OĞUZ ŞİMŞEK, DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ DEMİR KESKİNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Akım kuraklık indeksi (AKİ) yöntemi, Standart yağış indeksi, Çapraz korelasyon, Stream drought index (AKI) method, Standard precipitation index, Cross correlation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kuraklık, özellikle su kaynaklarının sınırlı ve dengesiz dağıldığı yarı kurak coğrafyalarda, çevresel ve sosyoekonomik etkileriyle öne çıkan kritik bir sorundur. Türkiye'nin en kurak havzalarından biri olan Konya Kapalı Havzası, bu açıdan dikkatle incelenmesi gereken bir bölge konumundadır. Doğal bir afet türü olan ve su eksikliğiyle kendini gösteren kuraklık; meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik süreçlerde zaman ve mekâna bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmada, Konya Kapalı Havzası özelinde söz konusu üç kuraklık türü ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir. Analizlerde farklı zaman dilimlerini kapsayan Standart Yağış İndeksi (SPI), Tarımsal Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (aSPI) ve Akım Kuraklık İndeksi (SDI) kullanılmıştır. Çalışmanın uygulama alanı olarak Beyşehir-Kaşaklı ve Karaman Ayrancı alt havzaları seçilmiş; bu bölgelerdeki Beyşehir ve Karaman meteoroloji istasyonları ile Mavi, Taşağıl, Aşağı Esence ve Seyit Hasan akım gözlem istasyonlarından elde edilen 1984–2022 dönemine ait aylık yağış ve akış verileri analiz edilmiştir. SPI, aSPI ve SDI değerleri, 3, 6 ve 12 aylık zaman dilimlerinde değerlendirilerek havza genelinde kuraklık türleri arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda her bir istasyon için en uzun kuraklık süreleri, en yüksek şiddet değerleri, gerçekleşme zamanları ve bu olayların oluşum sıklıkları belirlenmiş; farklı şiddet düzeylerindeki kuraklıkların görülme oranları yorumlanmıştır. Elde edilen veriler karşılaştırıldığında, SPI ve aSPI sonuçları arasında yüksek düzeyde bir uyum gözlenmiş; öte yandan SPI ile SDI arasında küçük çaplı uyumsuzluklar saptanmış ve bu durumun, akış verilerindeki gecikmeler ile yer altı su kullanımı gibi etkenlerden kaynaklandığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklıkların eş zamanlı değerlendirilmesi, havza genelinde artan kuraklık eğilimini ve kuraklık olaylarının zamanla daha da şiddetlendiğini açıkça ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
Drought is a critical issue in semi-arid regions, particularly where water resources are scarce and unevenly distributed, exerting significant environmental and socio-economic impacts. The Konya Closed Basin, one of the driest basins in Türkiye, is a notable region requiring close examination in this context. Drought, a natural disaster characterized by water shortage, varies spatially and temporally within meteorological, agricultural, and hydrological processes. In this study, these three types of drought were comprehensively evaluated for the Konya Closed Basin. The analyses employed the Standardized Precipitation Index (SPI), Agricultural Standardized Precipitation Index (aSPI), and Streamflow Drought Index (SDI) across different time scales. The Beyşehir-Kaşaklı and Karaman Ayrancı sub-basins were selected as the study areas; monthly precipitation and streamflow data from the Beyşehir and Karaman meteorological stations, as well as the Mavi, Taşağıl, Aşağı Esence, and Seyit Hasan streamflow observation stations, covering the period 1984–2022, were analyzed. SPI, aSPI, and SDI values were examined at 3-, 6-, and 12-month time scales to reveal the relationships among drought types across the basin. For each station, the longest drought periods, the highest severity values, their occurrence times, and frequency rates were determined, and the occurrence percentages of drought events in different severity classes were evaluated. Comparative assessments showed a strong correlation between SPI and aSPI results, whereas minor discrepancies were found between SPI and SDI, likely due to delays in streamflow response and groundwater abstraction. Ultimately, the simultaneous assessment of meteorological, agricultural, and hydrological droughts clearly revealed an increasing trend of aridity in the basin, along with the intensification of drought events over time.
Benzer Tezler
- Konya kapalı havzası kuraklık karakterizasyonunun zamansal-konumsal analizi
Spatio-temporal analysis of drought characterization in Konya closed basin
SELİM DOĞAN
Doktora
Türkçe
2013
Çevre MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGEHAN NAS
PROF. DR. ALİ BERKTAY
- Karaman-Ayrancı-Akçaşehir havzasında iklim değişiminin bitki deseni ve sulama suyu ihtiyacına etkisi
Evaluation of the effects of climate change on crop pattern and irrigation water requirement in Karaman-Ayranci-Akçaşehi̇r
İSMAİL ARAS
Doktora
Türkçe
2022
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ERSOY YILDIRIM
- Konya Kapalı Havzası'nda yeraltı suyunun değişimi ve kuraklık analizi
Change of groundwater and drought analysis in Konya Closed Basin
FURKAN GEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAİZE SARIŞ
- Standart kuraklık indeksleri ile kuraklık analizi: Konya kapalı havzası örneği
Drought analysis with standart drought indices: The case of Konya closed basin
ARMAN UÇAR
Doktora
Türkçe
2025
İnşaat MühendisliğiDicle Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİ ÖNEN
DOÇ. DR. EBRU ERİŞ
- Priestley-Taylor buharlaşma denklemininiyileştirilmesi: uygulama Konya kapalı havzası
Improvement of the priestley-taylor evaporationequation: The case study of Konya closed basin
ALARA CİCİBIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İnşaat MühendisliğiKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERMİN ŞARLAK
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ÜSTÜN