Türkiye'de gıda politikaları ekseninde şekerin ekonomi politiği
Political economy of sugar on the axis of food policies in Turkey
- Tez No: 973227
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE KURTULUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Siyasal Bilimler, Economics, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Şeker, gıda sistemi, neoliberalizm, sermaye birikimi, tedarik zinciri, Sugar, food system, neoliberalism, capital accumulation, supply chain
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şeker, tarihsel olarak hem tarımsal hem de sanayi üretimini birleştiren yapısıyla, sermaye birikim süreçlerinin somutlaştığı ayrıcalıklı bir üründür. Dünyanın çoğu ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de devlet desteğiyle ve müdahaleci politikalarla üretimi örgütlenmiştir. Özellikle Cumhuriyet'ten sonra birikimin önemli bir emtiası olarak küçük üretici ve sanayi sınıfı için emek rejiminin inşasına etki etmiştir. 1980 sonrası neoliberal yeniden yapılanma ise, bu kamusal modeli çözerek tarım-gıda rejimini uluslararası düzenlemelerle uyumlu hale getirmiştir. 24 Ocak kararları ve yapısal uyum programları ile tarımsal destekler daraltılmış, girdi sübvansiyonları kaldırılmış, kredi sistemleri sermaye lehine yeniden düzenlenmiştir. Gıda sanayinin en önemli girdisi olan şekerin, toprakta başlayan üretiminden tüketimine kadar tüm tedarik süreçleri, ulusal ve giderek çok uluslu şirketlerin yoğunlaşmasıyla biçim almıştır. Cargill gibi çok uluslu şirketlerle nişasta bazlı şekerin geliştiği alanda, küresel sermayenin talepleri içselleştirilmiş, bilinen şekliyle şeker endüstrisi giderek aşınmaya başlamıştır. Bu süreç, pancar üreticisinin borçluluk ve sözleşmeli rejime bağımlı hale gelmesine, kamu fabrikalarının ise özelleştirme gündemiyle sermaye transferinin aracına dönüşmesine yol açmıştır. Şeker özelinde neoliberal dönemin sınıfsal karakteri, taşeronlaşma ve üretici köylülüğün tasfiyesi olarak somutlanmaktadır. Özelleştirmeler, salt mülkiyet devri değil, ilkel birikimin sürekliliği ve sermaye lehine değer transferi mekanizması olmuştur.
Özet (Çeviri)
Sugar, with its dual character of uniting both agricultural and industrial production, has historically constituted a privileged commodity in which capital accumulation processes are concretized. As in most countries of the world, its production in Turkey has been organized through state support and interventionist policies. Especially after the foundation of the Republic, as a significant commodity of accumulation, sugar influenced the construction of the labor regime for both small producers and the industrial class. The neoliberal restructuring after 1980 dissolved this public model and aligned the agri-food regime with international regulations. The January 24 Decisions and structural adjustment programs reduced agricultural supports, removed input subsidies, and reorganized credit systems in favor of capital. From production in the soil to final consumption, the entire supply chain of sugar, as a vital input for the food industry, came to be shaped by the concentration of national and increasingly multinational corporations. In particular, in the field of high-fructose corn syrup (HFCS), companies such as Cargill became central, as the demands of global capital were internalized and the sugar industry in its conventional form began to erode. This process made beet producers increasingly dependent on indebtedness and contract farming, while public factories turned into instruments of capital transfer under the agenda of privatization. In the case of sugar, the class character of the neoliberal era materialized in subcontracting and the dispossession of the peasant producers. Privatizations thus represented not merely a transfer of property, but the continuity of primitive accumulation and a mechanism of value transfer in favor of capital.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir kalkınma kapsamında biyoekonomi politikaları: Gelişmekte olan ülke örnekleri
Bioeconomic policies within the scope of sustainable development: Examples of developing countries
MİNA RİZAEİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Teorisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURTAÇ YILDIRIM
- Toplumcu belediyecilik çerçevesinde yerel kalkınma girişimlerinin sosyo – ekonomik değerlendirmesi: Ovacık örneği
Socio-economic evaluation of local development initiatives based on municipal socialism: the case of Ovacık
ZEYNEP GÜLER CANPOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZHAN ERTEKİN
- Bir kırsal kalkınma modeli olarak agroekoloji: TADYA örneği
Agroecology as a rural development model: The example of TADYA
RUKİYE İNEKCİ
Doktora
Türkçe
2025
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REYHAN ATASÜ TOPCUOĞLU
- Türkiye'de sürdürülebilir tarım-gıda sistemine yönelik uygulanan politikaların iklim değişikliği açısından incelenmesi
An analysis of sustainable agri-food system policies in türkiye with a climate change perspective
BURAK İBRAHİM ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKAY DELLAL
- Küreselleşme ve yeni-sağ politikalar ekseninde Türkiye'de tarım sektörünün dönüşümü
Transformation of agriculture sector in the globalization and the new-right policy process in Turkey
ÖZGÜR KANBİR