Sosyopati (Anti-sosyal kişilik bozukluğu) ve aile ile ilişkisi: Selçuk Üniversitesi öğrencileri üzerine bir uygulama
Sociopathy (Anti-social personality disorder) and family relationship: An application on Selçuk University students
- Tez No: 973803
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜRCAN ŞEVKET AVCIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyopati (anti-sosyal kişilik bozukluğu), gün geçtikçe hem ülkemizde hem de diğer toplumlarda artış gösteren sosyal-psikolojik bir kişilik bozukluğudur. Bu bozukluğu taşıyan bireylerde vicdan azlığı, şiddet, empati yoksunluğu, otoriteye karşı sorun, yalan söyleme ve vandalizm gibi belirtiler gözlemlenmektedir. Dolayısıyla anti-sosyal kişilik bozukluğu, toplum tarafından kabul edilmiş normları, davranışları ve değerleri ihlal ederek sosyal uyumu zedeleyebilir ve suç ile sapkın davranışlara yol açabilir. Antisosyal kişilik bozukluğunun psikolojik alt yapısının dışında sosyal etkileşimle ortaya çıktığına dair teorik ve uygulamalı çalışmalar bulunmaktadır. Bu bağlamda, bireylerin sosyopatik davranış eğilimlerinde anne-baba ve sosyal çevrenin etkisi söz konusudur. Bu araştırma, Selçuk Üniversitesi öğrencileri arasında sosyopatik davranış eğilimlerini belirlemeyi ve bu eğilimlerin aileden kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, öğrencilerin sosyopatik davranış eğilimleri ile aileleri arasındaki ilişkiyi incelemek üzere hipotezler oluşturulmuştur. Tezin kuramsal temeli, suç ve sapkın davranışların oluşumunu ve toplum üzerindeki etkilerini inceleyen sosyoloji ve kriminoloji kuramlarına dayanmaktadır. Ayrıca, bireylerin sosyalizasyon sürecinde çevrelerini gözlemleyip taklit ederek suç ve sapkın davranışları öğrendiğini öne süren Gabriel Tarde'in“Taklit”teorisi çerçevesinde geliştirilen“Sosyal Öğrenme ve Davranış Teorisi”ana kuram olarak benimsenmiştir. Araştırmada, anne-baba tutumlarını ölçmek için 12 maddelik Anne-Baba Tutum (ABT) Ölçeği, bireylerin sosyopatik davranış eğilimlerini ölçmek için ise 16 maddelik Sosyopatik Davranış Eğilimi (SDE) Ölçeği geliştirilmiştir. Selçuk Üniversitesi öğrencilerinin anne-baba tutumları, kural ihlalleri, aile ve yakın çevrelerinde şiddete maruz kalma durumları ile sosyopatik davranış eğilimlerini belirlemek amacıyla 728 öğrencinin katılımıyla saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, öğrencilerin sosyopatik davranış eğilimlerini etkileyen çeşitli ailevi ve çevresel faktörleri ortaya koymaktadır. Tutarsız, izin verici ve koruyucu anne-baba tutumlarının sosyopatik eğilimlerle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca aile içinde şiddet, ruhsal hastalık öyküsü, alkol ve madde kullanımı ile suç işlemiş bireylerin varlığının, öğrencilerin sosyopatik davranışlar sergileme olasılığını artırdığı görülmüştür. Aile içi iletişim düzeyinin bu davranışlarla anlamlı bir ilişkisi bulunmazken, akrabalarla kurulan iletişimin sosyopatik eğilimlerle bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, eğitim sürecinde disiplin cezası alan öğrencilerin, kamusal alanlarda kurallara uymayanların ve aile bireylerinin kuralları çiğnediği durumların da sosyopatik davranış eğilimlerini güçlendirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Antisocial personality disorder is a social-psychological personality disorder that is increasingly prevalent both in our country and in other societies. Individuals with this disorder exhibit symptoms such as a lack of conscience, violence, a lack of empathy, problems with authority, lying, and vandalism. Consequently, antisocial personality disorder can undermine social harmony by violating socially accepted norms, behaviours, and values, and can lead to crime and deviant behaviour. There are theoretical and applied studies suggesting that antisocial personality disorder arises from social interaction, in addition to its psychological underpinnings. In this context, the influence of parents and the social environment on individuals' sociopathic behaviour tendencies is relevant. This research aims to determine sociopathic behaviour tendencies among Selçuk University students and to identify whether these tendencies originate from the family. Within the scope of the study, hypotheses have been formulated to examine the relationship between students' sociopathic behaviour tendencies and their families. The theoretical basis of the thesis is grounded in sociological and criminological theories that discuss the formation of crime and deviant behaviour and their effects on society. Furthermore, the 'Social Learning and Behaviour Theory,' developed within the framework of Gabriel Tarde's 'Imitation' theory, which proposes that individuals learn crime and deviant behaviour by observing and imitating their environment during the socialisation process, has been adopted as the leading theory. In the study, a 12-item Parenting Attitude Scale (PAS) was developed to measure parental attitudes, and a 16-item Sociopathic Behaviour Tendency Scale (SBD) was designed to measure individuals' tendencies towards sociopathic behaviour. A field study was conducted with the participation of 728 students to determine the parental attitudes, rule violations, exposure to violence in the family and close environment, and sociopathic behaviour tendencies of Selçuk University students. The findings of the study reveal various familial and environmental factors that influence students' sociopathic behaviour tendencies. Inconsistent, permissive, and protective parental attitudes were found to be associated with sociopathic tendencies. Furthermore, the presence of violence within the family, a history of mental illness, alcohol and substance use, and individuals who have committed crimes were found to increase the likelihood of students exhibiting sociopathic behaviour. While there is no significant relationship between the level of communication within the family and these behaviours, communication with relatives is linked to sociopathic tendencies. Furthermore, it has been concluded that students who receive disciplinary punishment during their education, those who do not follow rules in public spaces, and situations where family members break rules also reinforce sociopathic behaviour tendencies.
Benzer Tezler
- Antisosyal kişilik bozukluğu tanısı almış cinayet hükümlülerinde karar verme, duygu tanıma davranışlarının psikopati açısından incelenmesi ve sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması
Analyzing decision making process and emotion recognition behaviors of murder crime convicts diagnosed with antisocial personality disorder in terms of psychopathy and comparing with healthy controls
UĞUR ÇIKRIKÇILI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BİLGİN SAYDAM
- Antisosyal kişilik bozukluğu ve ceza sorumluluğu arasındaki ilişki
The relation between the criminal responsibility and antisocial personal disorder
FATMA BURCU BOZAN
- Dehşet yönetimi kuramının mekan çerçevesinde incelenmesi
Investigation of the terror management theory in the frame of space
ECE AKÇA DOĞAN
- Criminal minds between heredity and environment in Hannibal Rising, Silence of the Lambs, Hannibal and Sherlock
Kalıtım ve çevre arasındaki suçlu zihinler da Hannibal Rising, Silence of the Lambs, Hannibal ve Sherlock
MAYSAA HAMAD ESSA AL-HILWEEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İngiliz Dili ve EdebiyatıKarabük Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZILA HEIDARZADEGAN