Hâkim el-Cüşemî'nin ayetlerin delaletlerinden çıkardığı hükümler“mâide sȗresi özelinde”
Rulings derived by Hâkim el-Cüşemî from the indications of verses“Specifically regarding surah al-ma'idah”
- Tez No: 973802
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÖZAKTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Mûtezile, Cüşemî, Ahkam, Delâlet, Tafsir, Mu'tazila, al-Jushamī, Adjudications, Dalala
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tefsirler, müfessirin kültürel ve mezhebî arka planından bağımsız olarak ele alınamaz. Zira her tefsir, müfessirin kendine özgü düşünce sistemi ve paradigmaları çerçevesinde şekillenir. Müfessirler, farklı fıkhî, kelâmî ve felsefî kabullerle eserlerini kaleme almışlardır. Bu çalışma, bu perspektiften hareketle, Hâkim el-Cüşemî'nin (ö. 494/1101) Mâide sûresinde ahkâm başlığı altında yaptığı yorumları incelemektedir. Cüşemî'nin bu yorumları, onun fıkhî ve kelâmî kimliğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.Cüşemî'nin Mu'tezilî bir müfessir olması, bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu durum, bize farklı bir mezhebin Kur'an'a ve ahkâm ayetlerine bakış açısını derinlemesine inceleme imkânı sunmaktadır. Müfessirler, genel olarak, mensup oldukları mezhebin konumunu pekiştirmek amacıyla Kur'an ayetlerini kendi mezhebî görüşleri doğrultusunda yorumlamışlardır. Cüşemî'nin de bu doğrultuda hareket ederek, bazı yerlerde doğrudan mezhep büyüklerine atıflarda bulunması, tefsirlerin sadece metin analizi değil, aynı zamanda mezhebî bir konumlandırma aracı olarak da kullanıldığının bir göstergesidir. Kur'ân ayetleri müfessirler tarafından farklı konular ile ilişkilendirilmiştir. Bir ayetin birden çok konu ile müfessirler tarafından ilişkisinin kurulması bunun en büyük örneğidir. Bu çalışmada Cüşemî'nin ayetleri yorumlayış metodu üzerinde durulacaktır. Ayetleri ahkam çerçevesinde çeşitli konular ile ilişkilendiren Cüşemî bu ilişkiyi delâlet kavramıyla ortaya koymaktadır. Bu çalışmada Cüşemî özelinde ahkam ve delâlet anlayışı ve bunun Kur'ân yorumuna etkisi ele alınacaktır.
Özet (Çeviri)
Tafsir studies cannot be read independently of the mufassir. All tafsirs are shaped, from various aspects, within the framework of the mufassir's ideology . As human beings, mufassirs have thought and produced works within the framework of different ideas and assumptions. In this study, we will try to address the interpretations made by al-Jushami under the heading of ahkam in Surah al-Ma'idah. The interpretations he put forward under the heading of ahkam will undoubtedly reveal our mufassir's fiqhi and kalami identity. We believe that examining the differences in the perspective of a different madhha, due to his being a Mu'tazili mufassir, will provide us with important perspectives. Mufassirs have made sectarian interpretations by interpreting Quranic verses within the framework of their own madhhabs to solidify their positions. Al-Jushami, from this perspective, also resorted to sectarian tafsirs. In fact, in some places, he explicitly states that he interpreted the subject according to the understanding of the great scholars of his madhhab, even mentioning his teachers by name. In this study, taking into account the general criteria of the science of tafsir, we will not only convey our mufassir's interpretations but also offer critiques where we deem it necessary. Undoubtedly, while holding it as a principle not to disrespect any of our scholars who have produced works with sincere intentions, regardless of their madhhab within the great Islamic scholarly tradition, we view our sectarian differences as a source of richness. When it comes to understanding verses of the Qur'an, it is not a consistent approach to regard only the interpretations of other schools of thought as sectarian, while ignoring the sectarian nature of one's own school's interpretations. Critically examining the interpretations of one's own school within an academic framework is also a significant scholarly achievement. In this study, our aim is not to pit sectarian views against one another, but rather to analyze different perspectives in order to arrive at sound interpretations of the verses.
Benzer Tezler
- Hâkim el-Cüşemî'nin et-Tehzîb fi't-Tefsîr eserinde peygamberlerin ismeti anlayışı
The concept of the ismah of prophets in Hâkim al-Jushami's al-Tahdhîb fî al-Tafsîr
MUCHAMMAD ABDUR ROCHMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN GÜNEL
- أثر الاعتزال عند الحاكم الجشمي في تفسيره( سورة البقرة أنموذجا )
Hâkim el-Cüşemî'nin tefsirinde Mu'tezilenin etkisi (Bakara Sûresi örneğinde)
AZZAM ALGHARIB
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ZÜLFİ CENNET
- التَّوْجِيْهُ النَّحْوِيُّ لِلْقِرَاءَاتِ المُتَوَاتِرَةِ فِي كِتَابِ التَّهْذِيْبِ فِي التَّفْسِيْرِ لِلْحَاكِمِ الجُشَمِيِّ
Et-tevcîhun –nahvî li'l kiraât'il-mütevâtireti fî Kıtab'ît Tehzîb fi't Tefsîr li'l Hâkimi'l-Cüşemî / Grammatical guidance of Mutawater Quranic readings in Al-Tahzib fi Al-Tafsir by Al-Hakim Al-Jushami
MAHMOUD BAKDASH
Doktora
Arapça
2024
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ESVED
- Hakim El-Cüşemî'nin tefsirinde kıraat olgusu
The phenomenon of recitation in the tafsir of Hakim Al-Jushami
İLYAS HIZIROĞLU
- Hâkim el-Cüşemî'nin“et-Tehzîb fi't-tefsîr”adlı eserinde Kur'ân ilimleri
Qur'an sciences in Hakim al-Jushami's work“al-Tahzib fi al-Tafsir”
MURAT TÜRKMEN
Doktora
Türkçe
2025
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET YILMAZ