Abdürrahim Zapsu'nun hayatı, eserleri ve tarihçiliği
Abdürrahim Zapsu's life, works and historiography
- Tez No: 974254
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEKERİYA AKMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: İslam tarihi, Islamic history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Abdürrahim Zapsu'nun hayatını, eserlerini ve tarihçiliğini detaylı bir şekilde ele alarak, Zapsu'nun İslam tarihçiliğine olan katkılarını ve tarih yazımındaki metodolojisini incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı Devleti'nin son döneminden Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar uzanan süreçte yaşamış olan Zapsu, klasik İslam tarihçiliğini modern tarih anlayışıyla birleştirerek özgün bir tarihsel bakış açısı geliştirmiştir. Çalışmamızda öncelikle Zapsu'nun soyu, ailesi, çocukluğu ve eğitim hayatı incelenmiş, ardından askerlik yılları ve I. Dünya Savaşı sırasında yaşadığı esaret dönemi ele alınmıştır. Nargin Adası'ndaki esaret süreci ve burada yürüttüğü eğitim faaliyetleri, onun ilim ve eğitim konusundaki hassasiyetini ortaya koymaktadır. İstanbul'a dönüşü sonrası eğitimine devam eden Zapsu, Darülfünun İlahiyat Fakültesi'nden mezun olmuş ve akademik kariyerine burada şekil vermiştir. Çalışmamızda Zapsu'nun tarih yazımındaki yaklaşımı, en önemli eseri olan Büyük İslam tarihi çerçevesinde değerlendirilmîştir. Zapsu, tarih boyunca Hz. Peygamber'e yöneltilen iftiraları ele almış, bunların kaynağını tespit etmiş ve tarihsel süreç içerisindeki metotlarını ortaya koymuştur. Sebeiyye, Bâtıniyye ve diğer ideolojik akımların ürettiği yanlış anlatılar, Zapsu'nun tarih metodolojisi çerçevesinde ele alınarak analiz edilmîştir. Çalışmamızda ayrıca, Zapsu'nun siyasî ve sosyal çevresi ele alınarak, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde nasıl bir entelektüel duruş sergilediği değerlendirilmîştir. Zapsu'nun Ehl-i Sünnet Dergisi'ndeki yazıları ve bu derginin dinî neşriyat açısından taşıdığı önem vurgulanmıştır. Dergide, İslamî ilimler, Hz. Peygamber'in hayatı, iman ve ibadet konularına yer verilmîş, dinî eğitimin toplum üzerindeki etkileri analiz edilmîştir. Ayrıca, Zapsu'nun Büyük Doğu Cemiyeti ve Büyük Doğu Dergisi ile ilişkisi, onun dinî ve siyasî duruşunu anlamak açısından incelenmiştir. Abdürrahim Zapsu'nun tarihçiliği ve düşünsel mirası, İslam tarihçiliğine katkıları ve Hz. Peygamber'e yönelik iftiralara karşı geliştirdiği savunma mekanizmaları açısından ele alınmıştır. Zapsu'nun sahih bilgiye verdiği önem, klasik ve modern tarih yazımı arasında kurduğu denge ve tarih yazımında kullandığı eleştirel yöntemler bu çalışmanın temel bulgularını oluşturmaktadır. Bu çalışma Zapsu'nun akademik mirasını gün yüzüne çıkarmakla kalmayıp, İslam tarihinin doğru anlaşılmasına da katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the life, works and historiography of Abdürrahim Zapsu in detail and to examine Zapsu's contributions to Islamic historiography and his methodology in historiography. Zapsu, who lived from the last period of the Ottoman Empire to the early years of the Republic, developed a unique historical perspective by combining classical Islamic historiography with modern historical understanding. In our study, firstly Zapsu's lineage, family, childhood and education life were examined, then his military service years and the period of captivity he experienced during World War I were discussed. His captivity on Nargin Island and the educational activities he carried out there reveal his sensitivity to science and education. After returning to Istanbul, Zapsu continued his education and graduated from Dârülfünun Faculty of Theology and shaped his academic career here. In our study, Zapsu's approach to historiography was evaluated within the framework of his most important work, the Great History of Islam. Zapsu has examined the slanders directed against the Prophet throughout history, identified their sources, and revealed their methods throughout the historical process. The false narratives produced by Sebeiyye, Bâtıniyye and other ideological movements were analyzed within the framework of Zapsu's historical methodology. In our study, the political and social environment of Zapsu was also examined and the intellectual stance he displayed during the transition from the Ottoman Empire to the Republic was evaluated. Zapsu's articles in the Ehl-i Sunnah Magazine and the importance of this magazine in terms of religious publications were emphasized. The magazine covers Islamic sciences, the life of the Prophet Muhammad, issues of faith and worship, and examines the effects of religious education on society. Additionally, Zapsu's relationship with the Great East Society and the Great East Journal was examined in terms of understanding his religious and political stance. Abdürrahim Zapsu's historiography and intellectual legacy are discussed in terms of his contributions to Islamic historiography and the defense mechanisms he developed against the slanders against the Prophet. The importance Zapsu gave to authentic information, the balance he established between classical and modern historiography, and the critical methods he used in historiography constitute the main findings of this study. This study aims not only to bring to light Zapsu's academic legacy but also to contribute to the correct understanding of Islamic history.
Benzer Tezler
- Türkiye modernleşmesi ve İslamcılık düşüncesi; Ehli Sünnet dergisi örneği
Modernization of Turkey and thought of İslamism; The pattern of Ehli Sunnah journal
HATİCE KÜÇÜKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SosyolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİN YAŞAR DEMİRCİ
- Binyadî gêranewa le Dastanî Mem û în î Oskar Mann û şanoyî Memê Alanî Ebdurrehîm Rehmî Hekarî (Lêkolîneweyekî berawirdkarıye)
Oskar Mann'ın Mem û Zin Destanı ile Ebdurrehîm Rehmî Hekarî'nin Memê alan tiyatrosundaki anlatımsal yapı (Mukayeseli inceleme)
HAWKAR JAMEEL MOHAMMED
Yüksek Lisans
Kürtçe
2017
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiKürt Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. M. ZAHİR ERTEKİN
- Abdurrahim Muhib Efendi'nin Fransa Sefaretnamesi (Küçük Sefaretname)
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM KÜRELİ
- Türk edebiyatında gül ve bülbül mesnevileri ve Abdurrahim Utizimeni'nin Bülbül ü Gül mesnevisi
Başlık çevirisi yok
FAZIL AGİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN AYAN