Epiretinal membran cerrahisi sonrası retinal yer değiştirmenin incelenmesi ile anatomik ve fonksiyonel sonuçların değerlendirilmesi
Evaluation of retinal displacement and its anatomical and functional outcomes after epiretinal membrane surgery
- Tez No: 974260
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAĞMUR SEDA YEŞİLTAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Göz Hastalıkları, Eye Diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, kliniğimizde katarakt cerrahisi ile kombine ya da tek başına uygulanan epiretinal membran (ERM) cerrahisi sonrasında meydana gelen retinal yer değişimini ve cerrahi ilişkili mikroyapısal değişimlerin optik koherens tomografi (OKT) aracılığıyla ayrıntılı biçimde değerlendirilmesidir. Bu kapsamda, en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK), optik disk-fovea mesafesi (OFD), fovea eğim açısı (FA), ETDRS halkaları düzeyinde maküler kalınlık/volüm asimeterileri, EZ ve ELM bütünlüğü, DRIL varlığı ve foveal kontür morfolojisi analiz edilerek bu anatomik parametrelerin postoperatif görsel sonuçlarla olan ilişkisi ortaya konulmuştur. Elde edilen bulguların, cerrahi sonrası anatomik iyileşmenin dinamik sürecini daha iyi anlamaya, fonksiyonel sonuçlarla olan ilişkisini belirlemeye ve nihayetinde görsel prognozu öngörmeye katkı sunması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, 2010–2023 yılları arasında Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği'nde ERM tanısıyla takip edilen ve katarakt cerrahisi ile kombine ya da tek başına PPV + ERM + İLM soyulması operasyonu geçiren hastalar incelendi. Başlangıçta 618 hasta değerlendirildi; dışlama kriterlerine sahip 295 hasta ve uygun görüntü/veri olmayan olgular elendikten sonra, 142 idiyopatik ERM'li hastanın 142 gözü çalışmaya dahil edildi. Her hastanın preoperatif ve postoperatif 1., 3., 6. ay ve 1. yıl kontrollerine ait Heidelberg Spectralis OKT görüntüleri analiz edildi. Görme fonksiyonları logMAR cinsinden ölçülen en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) ile değerlendirildi. Anatomik analizlerde, açık kaynaklı“Fiji (ImageJ)”yazılımı kullanıldı. OFD ve FA manuel olarak ölçüldü; ETDRS ızgarasına göre iç ve dış halkalardaki dört temel kadrana ait kalınlık ve volüm değerleri üzerinden horizontal ve vertikal asimetriler hesaplandı. Ayrıca her bir zaman noktasında, 1000 mikronluk foveal alanda foveal kontür morfolojisi, EZ ve ELM bütünlüğü ve DRIL varlığı değerlendirildi. Tüm ölçümler iki gözlemci tarafından bağımsız olarak yapıldı. Ölçümler arasında %5'ten fazla fark saptanması halinde kıdemli retina uzmanının görüşü esas alındı. Bulgular: Çalışmaya 142 hasta dâhil edilmiş olup, tüm evrelerde preoperatif ve postoperatif en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) değerleri arasında anlamlı fark saptandı (p<0,001). Ameliyat tipine göre yapılan EİDGK değerlendirmelerinde ise, kombine cerrahi uygulanan hastalarda tüm postoperatif zaman noktalarında, kombine cerrahi yapılmayan gruba göre daha iyi görme değerlerine ulaşıldığı görüldü (p<0,001). Evre 2, 3 ve 4 gruplarında santral maküla kalınlığı (SMK) zamanla anlamlı düzeyde azaldı (p<0,001); ancak SMK ile EİDGK arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). OFD ve FA değerlerinin zamanla anlamlı düzeyde azaldığı görüldü. Bu azalmanın, preoperatif dönem ile postoperatif 1. yıl arasındaki tüm zaman noktalarında istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturduğu saptandı (p<0,001). ETDRS haritaları üzerinden değerlendirilen retinal kalınlık ve volüm parametrelerinin anlamlı düzeyde azaldığı görüldü. Postoperatif 1. yılda özellikle nazal ve inferior kadranlarda, volüm ve kalınlık değerlerinin daha yüksek oranda korunduğu izlendi. Ancak bu yapısal farklılıkların görme keskinliği kazanımıyla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi saptanmadı (p<0,001; p>0,05). Elipzoid zon (EZ) ve eksternal limitan membran (External Limiting Membrane, ELM) bütünlüğüne göre oluşturulan gruplar ayrı ayrı değerlendirildiğinde, her iki grup için de ortak bulgu olarak görme keskinliği farkının çoğu zaman noktasında istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görüldü (p>0,05). Bununla birlikte, her iki yapıda da zamanla anlamlı düzeyde görsel iyileşme izlendi (p<0,001). Ayrıca EZ ve ELM yapılarının bütünlüğünün, Govetto evresi ilerledikçe anlamlı şekilde bozulduğu saptandı (p=0,011). EZ-ELM bütünlüğüne göre yapılan kombine değerlendirmede, gruplar arasında herhangi bir zaman noktasında görme keskinliği açısından anlamlı fark izlenmedi (p>0,05); ancak her grupta zamanla anlamlı görsel iyileşme saptandı (p<0,001). ELM bütünlüğünde anlamlı iyileşmenin birinci ayda, EZ bütünlüğünde ise üçüncü ve altıncı aylarda daha belirgin olduğu saptandı. Hastalarda iç retinal tabakaların dezorganizasyonu (Disorganization of the Retinal Inner Layers, DRIL) varlığının postoperatif dönemde anlamlı düzeyde azaldığı görüldü (p<0,001). Ayrıca, DRIL'deki iyileşmenin belirgin görsel kazanımlarla ilişkili olduğu gösterildi (p<0,001). ELM bütünlüğünün daha iyi korunduğu hastalarda, DRIL iyileşmesinin de daha belirgin olduğu saptandı (p=0.010). Foveal kontür grupları arasında EİDGK düzeyleri bakımından anlamlı fark saptanmazken (p>0,05), her bir grupta zamanla anlamlı görsel iyileşme izlendi (p<0,05). Ayrıca foveal kontür bütünlüğü bozulmuş hastalarda EZ yapısında daha fazla bozulma saptandı (p=0,032). Ancak foveal kontür yapısı ile ELM ve DRIL yapıları arasında yapılan değerlendirmelerde anlamlı ilişki bulunamadı (p>0,05). Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, ERM cerrahisinin görsel kazanım açısından etkili bir yöntem olduğunu ve bu kazanımın yalnızca anatomik düzeltmelere değil, aynı zamanda mikroyapısal bütünlüklerin korunmasına da bağlı olduğunu göstermektedir. Optik disk–fovea mesafesi ve foveal açının azalması, retinal yer değiştirmeyi işaret etmekte olup, görsel kazanımla ilişkili olabilmesi nedeniyle önemli bir fenomen olarak öne çıkmaktadır. Görme keskinliği her hastada benzer düzeyde artmasa da ELM ve EZ bütünlüğünün korunması veya zamanla iyileşmesi, daha başarılı görsel sonuçlarla ilişkili bulunmuştur. DRIL'in iyileşmesi hem anatomik hem fonksiyonel iyileşmenin bir göstergesi olarak öne çıkarken, foveal kontür gibi yapılar görsel kazanımı doğrudan belirlemese de altta yatan fotoreseptör organizasyonuna dair ipuçları sunmaktadır. Bulgular, cerrahi sonrası görsel iyileşmenin tek bir belirteçle değil, zaman içinde değişen ve birbirleriyle etkileşim gösteren çok sayıda yapısal faktörle şekillendiğini ve bireyselleştirilmiş prognoz tahminlerinin bu çok boyutlu değerlendirmelerle daha sağlıklı yapılabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The primary aim of this study is to comprehensively evaluate retinal displacement and surgery-related microstructural alterations following epiretinal membrane (ERM) surgery, performed either in combination with cataract extraction or as a standalone procedure, using optical coherence tomography (OCT). In this context, best-corrected visual acuity (BCVA), optic disc–fovea distance (OFD), foveal angle (FA), macular thickness/volume asymmetries at the ETDRS ring levels, integrity of the ellipsoid zone (EZ) and external limiting membrane (ELM), presence of disorganization of the retinal inner layers (DRIL), and foveal contour morphology were analyzed in order to determine the relationship between these anatomical parameters and postoperative visual outcomes. The findings are intended to contribute to a better understanding of the dynamic process of postoperative anatomical recovery, to elucidate its association with functional outcomes, and ultimately to aid in predicting visual prognosis. Materials and Methods: In this retrospective study, patients diagnosed with ERM at the Department of Ophthalmology, Ankara Gülhane Training and Research Hospital, between 2010 and 2023, who underwent pars plana vitrectomy (PPV) with ERM and ILM peeling either alone or combined with cataract surgery, were evaluated. Initially, 618 patients were screened; after excluding 295 patients who met the exclusion criteria and cases with insufficient imaging/data, a total of 142 eyes of 142 patients with idiopathic ERM were included in the study. Heidelberg Spectralis OCT images obtained at baseline and at postoperative months 1, 3, 6, and year 1 were analyzed. Visual function was assessed using best-corrected visual acuity (BCVA), measured in logMAR units. For anatomical analysis, the open-source software“Fiji (ImageJ)”was utilized. OFD and FA were manually measured, while horizontal and vertical asymmetries were calculated based on thickness and volume values of the four quadrants in the inner and outer ETDRS rings. In addition, at each time point, foveal contour morphology, EZ and ELM integrity, and the presence of DRIL were evaluated within the central 1000 µm area. All measurements were performed independently by two observers, and in cases where discrepancies greater than 5% were detected, the judgment of a senior retina specialist was accepted as final. Findings: A total of 142 patients were included in the study. Across all stages, a significant difference was observed between preoperative and postoperative best-corrected visual acuity (BCVA) values (p<0.001). In the evaluation of BCVA according to surgical type, patients who underwent combined surgery achieved better visual outcomes at all postoperative time points compared to those who did not undergo combined procedures (p<0.001). In stages 2, 3, and 4, central macular thickness (CMT) significantly decreased over time (p<0.001); however, no statistically significant correlation was found between CMT and BCVA (p>0.05). Both optic disc–fovea distance (OFD) and foveal angle (FA) values significantly decreased over time, and this reduction was statistically significant at all postoperative time points when compared with the preoperative period (p<0.001). Analysis of retinal thickness and volume parameters based on ETDRS maps revealed a significant reduction over time. At postoperative year 1, nasal and inferior quadrants showed a higher degree of preservation in both volume and thickness values. However, these structural differences were not statistically associated with visual acuity gains (p<0.001; p>0.05). When groups were formed according to the integrity of the ellipsoid zone (EZ) and external limiting membrane (ELM), it was consistently observed that BCVA differences were not statistically significant at most time points (p>0.05). Nevertheless, both structures demonstrated significant visual improvement over time (p<0.001). Moreover, the integrity of EZ and ELM was found to deteriorate significantly as the Govetto stage advanced (p=0.011). In the combined assessment of EZ and ELM integrity, no significant difference in BCVA was observed between groups at any time point (p>0.05); however, each group demonstrated significant visual improvement over time (p<0.001). Notably, improvement in ELM integrity was more prominent at the first postoperative month, whereas improvement in EZ integrity became more apparent at the third and sixth months. The presence of disorganization of the retinal inner layers (DRIL) significantly decreased in the postoperative period (p<0.001). Furthermore, improvement in DRIL was shown to be associated with marked visual gains (p<0.001). In patients with better-preserved ELM integrity, DRIL recovery was also more pronounced (p=0.010). While no significant differences in BCVA were found among foveal contour groups (p>0.05), each group demonstrated significant visual improvement over time (p<0.05). Additionally, patients with disrupted foveal contour exhibited greater disruption in EZ integrity (p=0.032). However, no significant relationship was identified between foveal contour and either ELM or DRIL structures (p>0.05). Conclusion: The results of this study demonstrate that ERM surgery is an effective method for achieving visual improvement, and that such improvement depends not only on anatomical correction but also on the preservation of microscale structural integrity. The reduction in optic disc–fovea distance and foveal angle reflects retinal displacement, which emerges as an important phenomenon given its potential association with visual gain. Although visual acuity improvement was not uniform across all patients, preservation or subsequent recovery of ELM and EZ integrity was correlated with more favorable visual outcomes. Improvement in DRIL appeared as a marker of both anatomical and functional recovery, while parameters such as foveal contour, although not directly predictive of visual gain, provided indirect insights into underlying photoreceptor organization. Overall, the findings suggest that postoperative visual recovery is shaped not by a single biomarker, but by multiple dynamic and interacting structural factors, highlighting the importance of multidimensional assessments for more accurate individualized prognostic predictions.
Benzer Tezler
- Proliferatif diyabetik retinopatinin tedavisinde pars plana vitrektominin yeri
The place of pars plana vitrectomy in treatment of proliferative diabetic retinopathy
METİN SAYLIK
- Yırtıklı retina dekolmanı klasik cerrahisinde anatomik, fonksiyonel başarı ve cerrahi sonuçlar
The Anatomical, Functional Success and Surgical Results of Classical Retinal Detachment Surgery Performed to Rhegmatogenous Retinal Detachments
VOLKAN EKEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Göz HastalıklarıAnkara ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KUDRET DÜRÜK
- Epiretinal membran olgularında pars plana vitrektomi sonuçlarımız
Our results of pars plana vi̇trectomy of epiretinal membranes
NESLİHAN SEVİMLİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Göz Hastalıklarıİstanbul Medeniyet ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN ARDAGİL AKÇAKAYA
- İdiopatik ve diyabetik epiretinal membran olgularında evrelerine göre pars plana vitrektomi cerrahisi sonrası retinal katmanların kalınlık ölçümlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of thickness measurements of retinal layers after pars plana vitrectomy surgery in idiopathic and diabetic epiretinal membrane cases according to their stages
YUNUS NACİ AZİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göz HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMRA KOCA
- Epiretinal membran soyulması sonrası retinanın morfolojik ve fonksiyonel değişimini etkileyen faktörler
The factors affecting morphological and functional changing in retina after epiretinal membrane peeling
SEVİL ERTUĞRUL ATASOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Göz HastalıklarıKaradeniz Teknik ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİDAYET ERDÖL