Erzurum Pasinler ilçesindeki Hasankale Çayının sulama suyu kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of irrigation water quality of Hasankale Stream in Pasinler district Erzurum province, Turkiye
- Tez No: 974666
- Danışmanlar: PROF. DR. NESRİN YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Sulama sularıyla tarım arazilerine taşınan ağır metallerin miktarlarının ve su kalitesiyle ilişkili parametrelerin konsantrasyonlarının belirlenerek denetim altına alınması, sürdürülebilir tarımsal üretimin sağlanabilmesi açısından son derece önemlidir. Bu bağlamda yürütülen bu çalışmanın temel amacı; Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Erzurum ili Pasinler ilçesinden geçen ve bölgede yaygın olarak tarımsal sulamada kullanılan Hasankale Çayı'ndaki tarımsal su kalitesi sınıfının ve ağır metal kirliliği düzeyinin toprak verimliliği üzerindeki etkilerini değer-lendirmektir. Yöntem: Araştırma kapsamında, 2023 yılı içerisinde Hasankale Çayı'nın Pasinler ilçesi sınırları içerisinde yer alan, atık suların ve kaplıca sularının çaya karıştığı noktalar ile bent aracılığıyla ayrılmış temiz su bölgelerinden su örnekleri toplanmıştır. Yaklaşık 8 km'lik bir alanı kapsayan bu bölgede, toplam 15 farklı noktadan, her biri 500 ml hacminde ve ikişer tekerrürlü olacak şekilde su numuneleri alınmıştır. Elde edilen bu su örnekleri, laboratuvar ortamında her para-metre için uygun metodoloji kullanılarak, analiz edilmiştir. Sonrasında referans değerlerle kar-şılaştırılarak gerek sulama suyu olarak gerekse olası potansiyel toksik ağır metal vb kriterler açısından durumu ortaya konacaktır. Bulgular; Elde edilen bulgular doğrultusunda, incelenen su örneklerinin pH değerleri hafif alkalin özellik göstermektedir. Elektriksel iletkenlik (EC) değerleri çoğunlukla II. ve III. sınıf su kalitesi aralığında yer almaktadır. Klorür (Cl) konsantrasyonları ise büyük ölçüde IV. sınıf su kalitesi kategorisine girmektedir. Sodyum (Na) düzeylerinin de ağırlıklı olarak IV. sınıf su kalitesine karşılık geldiği belirlenmiştir. Sülfat (SO₄) içerikleri yine çoğunlukla IV. sınıf su kali-tesi sınırları içerisindedir. Karbonat (CO₃) konsantrasyonları ise genel olarak I. sınıf su kalitesi kapsamında değerlendirilirken, bikarbonat (HCO₃) düzeylerinin çoğunlukla II. sınıf su kalitesi sınıfına ait olduğu tespit edilmiştir. Arsenik (As), molibden (Mo), bor (B) ve cıva (Hg) ele-mentlerinin ise belirlenmiş sınır değerlere uygunluk göstermediği sonucuna varılmıştır. Mag-nezyum (Mg) içeriği, IV. sınıf su kalitesi düzeyinde değerlendirilmiştir. Kadmiyum (Cd) ve kurşun (Pb) gibi potansiyel toksik ağır metal içeriklerinin ise belirlenen sınır değerlerin altında olduğu ve bu bağlamda önemli bir risk oluşturmadığı saptanmıştır. Sonuç; Araştırma bölgesindeki 3 farklı bölgeden tekerrürlü olarak alınan örneklerde yapılan araştırmada 3 farklı su kolundaki suların kimyasal karakterlerinin birbirinden çok farklı olma-dığı tespit edilmiştir. Mazgal girişi olarak isimlendirilen nokta Hasankale çayının Pasinler ilçe-sine giriş yaptığı noktadır. Bu örneğin içerik değerlerine baktığımızda söz konusu olan kirlilik ve kalite etmenleri 8 km alanda aralarında iki kola ayrılan sulama suyu olarak kullanılan kol ile Hasankale deresinden serbest akıp Aras nehrine kadar uzanan kol arasında da ciddi farklar olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma konusu Hasankale çayının tarımsal sulama ve ekolojik denge üzerine olası etkileri dikkate alındığında ; özellikle gerek bitkiler için özel iyon etkileri (Na, B,Cl) ve sözü geçen iyonların toprakta kümalatif olarak miktarının artması sonucu toprağın fiziksel kimyasal biyolo-jik özelliklerinin olumsuz etkilenmesine karşı ve gerekse ekolojik dengeyi korumak için; sık periyotlarla toprak ve su analizlerinin yapılarak takibi ve geçmişten bugüne yetiştiriciliği yapı-lan ürünlerin, morfolojik ve gözlemsel kimyasal analizlerinin teşhis ve analizlerinin yapılması gerekmektedir. Islah ve rehabilitasyon çalışmalarında (bitki artıklı tarım , minimum toprak iş-leme uygulamalarına tarım topraklarının organik madde düzeyini artıracak bazı gübrelerin ( kompost çiftlik gübre, organo mineral gübre, yeşil gübre , gerektiği durumlarda kükkürtlü güb-re vb) dahil edilerek, sürdürülebilir hedef doğrultusunda itinayla uygun düzeylerde ve şekilde uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose:Controlling the amounts of heavy metals transported to agricultural lands by irriga-tion water and the concentrations of parameters related to water quality is extremely important for ensuring sustainable agricultural production. In this context, the main objective of this study is to evaluate the effects of the agricultural water quality class and heavy metal pollu-tion levels in the Hasankale Stream, which passes through the Pasinler district of Erzurum province in the Eastern Anatolia Region and is widely used for agricultural irrigation in the region, on soil fertility. Method: Within the scope of the research, water samples were collected in 2023 from points where wastewater and spa water mix into the Hasankale River within the boundaries of Pasin-ler district, as well as from clean water areas separated by weirs. Covering an area of app-roximately 8 km, water samples were taken from a total of 15 different points, each with a volume of 500 ml and in duplicate. These water samples were analysed in a laboratory envi-ronment using appropriate methodologies for each parameter. Subsequently, they were compa-red with reference values to determine their suitability as irrigation water and to identify any potential toxic heavy metals, etc. Findings: Based on the findings obtained, the pH values of the water samples examined show slightly alkaline properties. Electrical conductivity (EC) values mostly fall within the range of Class II and III water quality. Chloride (Cl) concentrations largely fall within the Class IV water quality category. It was determined that sodium (Na) levels also corresponded predo-minantly to Class IV water quality. Sulphate (SO₄) contents are again mostly within Class IV water quality limits. Carbonate (CO₃) concentrations are generally assessed as falling within Class I water quality, while bicarbonate (HCO₃) levels were found to mostly belong to Class II water quality. It was concluded that the arsenic (As), molybdenum (Mo), boron (B) and mercury (Hg) elements did not comply with the specified limit values. The magnesium (Mg) content was assessed as Class IV water quality. Potential toxic heavy metal contents such as cadmium (Cd) and lead (Pb) were found to be below the specified limit values and, in this context, were determined not to pose a significant risk. Result; Research conducted on samples repeatedly taken from three different areas within the research region revealed that the chemical characteristics of the water in the three different watercourses were not significantly different from one another. The point referred to as the inlet is where the Hasankale stream enters the district of Pasinler. Looking at the content va-lues of this sample, it was found that there were no significant differences in the pollution and quality factors in question between the branch used for irrigation water, which is divided into two branches in an 8 km area, and the branch that flows freely from the Hasankale stream to the Aras river. Considering the potential effects of the Hasankale stream on agricultural irrigation and ecolo-gical balance, it is necessary to monitor soil and water analyses at frequent intervals and to diagnose and analyse the morphological and observational chemical analyses of products cul-tivated from the past to the present, particularly in view of the specific ionic effects on plants (Na, B, Cl) and the negative impact on the physical, chemical and biological properties of the soil resulting from the cumulative increase in the amount of the aforementioned ions in the soil, and in order to protect the ecological balance. it is necessary to monitor the situation by conducting soil and water analyses at frequent intervals and to diagnose and analyse the morphological and observational chemical analyses of the products cultivated from the past to the present. In improvement and rehabilitation efforts (plant-based agriculture, minimum tilla-ge practices), it is recommended that certain fertilisers (compost, farm manure, organo-mineral fertilisers, green manure, sulphur fertilisers when necessary, etc.) that increase the organic mat-ter level of agricultural soils be included and applied carefully at appropriate levels and in app-ropriate ways, in line with sustainable goals. Translated with DeepL.com (free version)Translated with DeepL.com (free version)
Benzer Tezler
- Nef'î Dîvânı'nda duygular
Emotions Nef?î Dîvâni
TOLGAHAN GÖNÜLTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıDumlupınar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUVAFFAK EFLATUN
- Erzurum ili Pasinler ilçesindeki yas (yer altı suyu) kuyularının sulama yönünden sorunları ve çözüm önerileri
Irrigation problems of ground (ground water) wells in Pasinler district of Erzurum and solution suggestions
SEDANUR AKALIN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN HANAY
- Erzurum ili Pasinler ilçesinde tarım alet ve marinaların satın alınma kararları üzerinde etkili faktörler
Effective factors on the purchase decisions of agricultural tools and machines in Pasinler district of Erzurum
HALİME TANAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarım Makineleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÇELİK
- Yatılı bölge ortaokulunda görsel sanatlar dersinde çoklu zekâ kuramı uygulaması (Erzurum ili Pasinler Atatürk YBO örneği)
The application of multiple intelligence in the visual art course in the boarding secondary school(The sample of Ataturk RBS in Pasinler in Erzurum)
RUKİYE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜZİN AYRANCIOĞLU