Cumhuriyet dönemi din derslerinde sosyal bütünleşme (1924-2018)
Social integration in religious lessons during the Republican period (1924-2018)
- Tez No: 974897
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE ZİŞAN FURAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Din, Education and Training, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Eğitim Politikası, Din Dersleri, Sosyal Bütünleşme, Cumhuriyet Dönemi Sosyopolitik Yapı, Religious Education, Education Policy, Religious Curriculum, Social Integration, Sociopolitical Structure of the Republican Period
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezin amacı, 1924-2018 yılları arasında Türkiye'de uygulanan örgün din eğitimi programlarını sosyal bütünleşme perspektifiyle incelemektir. Araştırma, din dersi programlarında sosyal bütünleşmeye katkı sağlayan değer, kurum ve ideolojik temaların tarihsel sürecini, eğitim politikalarını şekillendiren sosyopolitik süreçlerle etkileşimini ve dönemlere göre farklılaşan yansımalarını ortaya koymaktadır. Cumhuriyet dönemi din eğitimi programlarının sosyal bütünleşmeye dair işlevlerinin tarihsel bağlamda ortaya konulması, dönüşüm ve kırılma noktalarının anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Tezde nitel araştırma kullanılarak tarihsel araştırma kapsamında sosyal bütünleşme olgusu incelenmiştir. Tarihsel doküman incelemesi, nitel içerik analizi ve betimsel analiz birlikte kullanılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan din dersi programları üzerinden elde edilen bulgular, din eğitimi programlarında tematik yapıların farklı dönemlerde değişen yoğunluklarla işlendiğini göstermektedir. Çalışmanın birinci bölümünde sosyal bütünleşme ile eğitim, din ve din eğitimi ilişkisi; ikinci bölümde Cumhuriyet dönemi sosyopolitik dönüşümleri ile eğitim ve din eğitimi politikaları; üçüncü bölümde öğretim programlarına yönelik tematik incelemeler; dördüncü bölümde ise elde edilen tematik analizler tüm programlar üzerinden bütüncül biçimde ele alınmıştır. Erken Cumhuriyet döneminde tematik içerik oldukça sınırlı olmakla birlikte değer ve ideoloji temaları ön plandayken sonraki dönemlerde değerler temasına ait vurgular giderek güçlenmiştir. Tematik içerikler dönemlere göre farklılık göstermiştir. İdeolojik temaların en yoğun dönemi 1980 -1999; değerlerin ise 2000 - 2010 dönemidir. Programlarda sosyal bütünleşmeyi sağlayan yegâne kurum olarak aileye vurgu yapıldığı, temanın yoğunluğunun ülkede yaşanan sosyopolitik krizlerin ardından yükseldiği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines formal religious education curricula implemented in Turkey between 1924 and 2018 from the perspective of social integration. It traces the historical development of values, institutions, and ideological themes that contribute to social integration in religion courses, their interaction with sociopolitical processes shaping educational policy, and their differentiated reflections across periods. Framing Republican-era curricula within their historical context clarifies key transformations and turning points. Qualitative methods were employed within a historical framework. Historical document analysis, qualitative content analysis, and descriptive analysis were used together. Findings from curricula published by the Ministry of National Education show that thematic structures were addressed with varying intensity over time. The first section outlines the thesis framework in terms of social integration and discusses links between integration theory, education, religion, and religious education. The second examines curricular change alongside sociopolitical transformations of the Republican era and related policies. The third presents descriptive content analyses of the curricula, focusing on values, institutions, and ideologies. The fourth offers a holistic evaluation of thematic structures across curricula. Results indicate that in the early Republican period thematic content was limited, with values and ideology dominant. In later years, the emphasis on values increased, while ideological themes fluctuated, peaking between 1980 and 1999. The strongest emphasis on values appeared in the 2000 - 2010 curricula. The family emerged as the institution highlighted as a source of social integration, gaining prominence after sociopolitical crises.
Benzer Tezler
- Türk dili ve edebiyatı eğitiminde kavram çalışması Tanzimat'tan Cumhuriyet'e (1860-1923) şiirde“Kahraman”ve“Kahramanlık”kavramının incelenmesi
A concept study in Education of Turkish Language and Literature Analysis of“Hero”and“Heroism”as a concept in poetry from Tanzimat to Turkish Republic (1860-1923)
ESRA SALDIZ GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MESUT ŞEN
- Nationalism and religion in the textbooks of The Early Republican Period in Turkey
Türkiye'de Erken Cumhuriyet Dönemi ders kitaplarında milliyetçilik ve din
ALİ BABAHAN
Doktora
İngilizce
2014
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEYLAN TOKLUOĞLU
- Cumhuriyet Dönemi örgün eğitim kurumlarında ahlak eğitimi
Moral education in formal schooling institutions in period of Turkish Republic
SAFİYE KESGİN
Doktora
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECAİ DOĞAN
- Cumhuriyet döneminde okullarda okutulan din dersleri öğretim programlarındaki fıkhî konuların tespiti ve tahlili
The determination and analysis of fiqh issues in the curriculum of religious courses which were studied in the schools during the Republic period
FEYZULLAH DEMİRKOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BÜLENT DADAŞ
- Cumhuriyet Dönemi ilkokul müzik ders kitaplarındaki dini mûsikî unsurları
Religious music elements in the Republic period primary school music lesson books
HASAN ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERBÜLEND ARPA