Parion kazısı metal buluntularında bozulmaların tespiti, koruma ve onarım uygulamaları
Detection of deteriorations, conservation and restoration practices in metal finds from the Parion excavation
- Tez No: 974912
- Danışmanlar: PROF. DR. YAŞAR SELÇUK ŞENER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Arkeoloji, Arkeolojik miras, Archaeology, Archaeological heritage
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora çalışması, Parion Antik Kenti kazılarında gün yüzüne çıkarılan metal buluntuların üretim teknolojileri, gömü koşullarında uğradıkları bozulmalar ve bunların korunmasına yönelik uygulanabilir yöntemlerin belirlenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada toplam 18 eser değerlendirilmiş; bunların 8'i demir, 9'u bakır alaşımı, 1'i gümüş buluntulardan oluşmaktadır. Bu çeşitlilik, farklı metal gruplarının gömü ortamına verdiği tepkilerin karşılaştırmalı olarak incelenmesine olanak sağlamıştır. Araştırma sürecinde, taşınabilir X-ışını Floresansı (XRF) ve X-ışını Kırınımı (XRD) analizleri kullanılarak eserlerin elementel bileşimleri ve korozyon ürünleri belirlenmiş, elde edilen veriler arkeolojik bağlam ve gömü toprağının özellikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Sonuçlar, demir buluntuların çoğunlukla oksihidroksit fazlarına dönüştüğünü; bakır alaşımlarında klorür iyonlarının etkisiyle aktif korozyon süreçlerinin öne çıktığını; kurşun eserlerin karbonat ve oksit fazlarına dönüşerek yapısal bütünlüklerini kaybettiğini; gümüş buluntuların ise özellikle küpe örneğinde görüldüğü gibi AgCl (gümüş klorür) fazına dönüşerek tamamen mineralize olduğunu göstermiştir. Koruma-onarım uygulamalarında minimum müdahale ilkesi benimsenmiş, mekanik temizlik, inhibitör kullanımı, sağlamlaştırma ve uygun reçine kaplamaları tercih edilmiştir. Paketleme ve depolama aşamalarında asitsiz malzemeler kullanılarak buluntuların güvenli biçimde korunması sağlanmıştır. Ayrıca tez kapsamında, Parion'un iklimsel koşulları dikkate alınarak uzun vadeli korumayı hedefleyen kapsamlı bir depo projesi geliştirilmiştir. Çalışma hem Parion özelinde hem de benzer çevresel koşullara sahip arkeolojik alanlarda metal buluntuların korunmasına yönelik bilimsel ve uygulamalı bir çerçeve sunmaktadır. Bu yönüyle tez, kültürel mirasın sürdürülebilir biçimde korunmasına katkı sağlayan özgün bir araştırma niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral research focuses on the archaeological metal finds unearthed during the excavations at the ancient city of Parion, aiming to investigate their production technologies, deterioration mechanisms under burial conditions, and the development of applicable conservation strategies. A total of 22 artefacts were studied, comprising 8 iron, 9 copper alloy, 3 lead, and 2 silver objects. This diversity allowed for a comparative assessment of how different metal groups respond to burial environments and provided a basis for understanding site-specific deterioration dynamics. Portable XRF and XRD analyses were employed to determine the elemental compositions and corrosion products of the artefacts, and the results were interpreted in relation to the archaeological context and soil characteristics. The findings revealed that iron objects were predominantly transformed into iron oxyhydroxides; copper alloys exhibited active chloride-induced corrosion alongside secondary carbonate phases; lead objects deteriorated into carbonate and oxide phases with significant structural loss; and silver artefacts, most notably a fragmented earring, were transformed almost entirely into silver chloride (AgCl), indicating severe mineralization. Conservation treatments followed the principle of minimal intervention and included controlled mechanical cleaning, localized inhibitor applications, consolidation, and protective resin coatings. For packaging and storage, acid-free and inert materials were used to ensure safe transfer from excavation to long-term storage. Furthermore, a comprehensive storage facility project was designed, tailored to the climatic conditions of Parion, with a focus on stabilizing temperature and relative humidity, ensuring microclimatic control, and integrating monitoring systems for long-term preventive conservation. The outcomes of this research demonstrate that the initial objectives were successfully achieved: the deterioration processes of different metals from Parion were documented, appropriate conservation strategies were developed, and a long-term storage model was proposed. Beyond its contribution to the preservation of Parion's cultural heritage, this study also provides a broader framework for safeguarding archaeological metals in similar environmental contexts, thus offering both scientific and practical contributions to the field of cultural heritage conservation.
Benzer Tezler
- 2005-2014 Parion kazısı metal (bronz-demir-kurşun) buluntuları
2005-2014 Parion excavation metal (bronze-iron-lead) objects
ERSİN ÇELİKBAŞ
- Parion tiyatrosu Victoria'lı Alınlık ışığında akanthuslar arasında işlenen figürler
In the light of Parion theater with Victoria Pediment engraved figurines between acanthuses
MUSTAFA YILDIZLI
- Hellenistik ve Roma dönemlerinde Parion'da nekro-sosyal süreklilik ve değişim: Güney (Tavşandere) nekropolü
Necro-social continuity and change in parion in hellenistic and roman periods: The necropol of the south (Tavşandere)
SADIK TUĞRUL
- Şeftali, nektarin ve kayısılarda şarka hastalığına dayanıklılık ıslahı üzerine araştırmalar
Researches on resistance breeding of sharka disease in peach, nectarine and apricots
CEREN ÜNEK
Doktora
Türkçe
2015
BiyoteknolojiÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYZİN KÜDEN
- H.1069 m.1658/1659 tarihli Harput Şerʻiyye Sicili (Transkripsiyon ve değerlendirme) (s.1-80)
Harput Shar'iyyah Record dated H.1069/M.1658-1659 (Transcription and evaluation) (P.1-80)
BUKET EĞİTMEN