Mâtürîdiyye ile eş'ariyye arasındaki lafzî ihtilaflar
Literal disagreements between Maturidiyya and Ash'ariyya
- Tez No: 975008
- Danışmanlar: PROF. DR. RECEP ARDOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kelâm, Mâtürîdiyye, Eş'âriyye, ihtilaf, lafzi, Kalām, Māturīdiyya, Ashʿariya, disagreement, literary
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hikmeti ilahî gereği insanlar arasında görüş ayrılıklarının olması kaçınılmazdır. Zira Allah Teâlâ insanları tek tip fikir ve tek tip topluluk halinde yaratmamıştır. Dolayısıyla insanlar var oldukça fikir ayrılıkları da olmaya devam edecektir. Bu fikir ayrılıkları olumlu yönlerde kullanıldığı zaman insanın yaşadığı toplumun ilerlemesi ve yükselmesi için bir kazanım olacaktır. Hz. Peygamber'in vefatından sonra ortaya çıkan yeni soru ve sorunlara çözüm önerileri sunarken Müslümanlar farklı fikirlere sahip olmuşlardır. Her kişi ve grup kendi bilgi birikimine göre bir düşünce ortaya koymuş ve nihâyetinde itikâdî ve fıkhî ekoller ortaya çıkmıştır. Bunların içinde ön plana çıkan mezhepler ise itikâdî ekollerden Mâtürîdiyye ve Eş'âriyye olmuştur. Bu iki mezhep her ne kadar aynı kaynaklardan istifade etmiş olsa da sosyal, kültürel, siyasi sebeplerin yanı sıra meselelere yaklaşım metotlarındaki bazı farklardan kaynaklı ihtilafa düşmüşlerdir. Bu ihtilaf konuları küfre nispet ve sapıklık ithamı olmadan, konuları fikri ve ilmi düzeyde tartışmadan öteye geçmemiştir. İşte biz de söz konusu çalışmamızda temel Kelâm kaynaklarının taranması esas olmak üzere konu ile ilgili özel ve genel bağlamda yazılmış günümüz eserlerine de başvurarak, lafzî ihtilafları incelemek istedik. Bunun yanında iki ekolün üzerinde birleştiği ortak akîdevî ilkelere ve aralarında var olan temel ihtilaf maddelerine de değinmiş olduk. Sonuç olarak çalışmamız göstermiştir ki iki büyük Kelâm ekolü arasındaki lafzî/terminolojik olarak yaklaşım farklılıkları söz konusu olsa da aslında öz olarak ikisi de aynı hedefte buluşmuş görülmektedir. O da Allah Teâlâ'nın ulûhiyetine en ufak bir noksanlık nispet etmeden Hz. Peygamber ve ashabının temiz ve pak düşüncelerini her türlü iç ve dış müdahaleye karşı korumaktır. Bunu yaparken de bu tarz lafzî farklılıklarının olmasının insanın tabiatı ve zihin yapısı gereği doğal karşılanması gerektiğini düşünmekteyiz.
Özet (Çeviri)
It is inevitable, by divine wisdom, that differences of opinion exist among people. This is because Almighty Allāh did not create human beings in a monolithic state of thought or as a single, uniform community. Consequently, as long as humanity exists, intellectual differences will persist. When these intellectual divergences are utilized constructively, they become an asset for the advancement and prosperity of the society in which a person lives. Following the passing of the Prophet Muḥammad, Muslims held diverse opinions while presenting proposed solutions to new questions and problems that arose. Each individual and group formulated an idea based on their own accumulation of knowledge, which ultimately led to the emergence of theological (Kalām) and jurisprudential (Fiqh) schools of thought. Among these, the most prominent theological schools were the Māturīdism (Māturīdiyya) and the Ashʿārism (Ashʿariya). Although both schools utilized the same sources, they differed due to social, cultural, and political reasons, as well as some differences in their methodological approaches to issues. These differences have never escalated beyond intellectual and scholarly discussions, free from accusations of apostasy (Kufr) or deviance. In this study, our objective is to examine these verbal/terminological differences by primarily surveying fundamental Kalām sources and consulting contemporary specialized and general works related to the subject. Furthermore, we will address the common creedal principles upon which the two schools agree and the fundamental points of dispute between them. Ultimately, our research has indicated that although there are differences in the verbal/terminological approaches between these two major schools of Kalām, they seem to converge on the same essential objective. This objective is to safeguard the pure and immaculate beliefs of the Prophet and his Companions against all internal and external intervention, without attributing the slightest imperfection to the Divinity (Ulūhiyya) of God Almighty. In doing so, we believe that such terminological differences should be viewed as natural, given the inherent nature and cognitive structure of human beings.
Benzer Tezler
- Osmanlı döneminde eş'ârî – mâtürîdî kelam okulları arasındaki ihtilaflarla ilgili çalışmalar: Kemal Paşazâde örneği
Studies on the disputes between ash'ari and mâtürîdî theological schools during the Ottoman era: The case of Kemal Paşazâde
HAMID AMEEN HUSSEIN HUSSEIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ŞIK
- Fahreddin Râzî'de akıl vahiy münasebeti
Reason-revelation relationship of Fakhr al-din ar-Razi
SABRİ BAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiKelam Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN AYDIN
- Ebü'l-Muîn en-Nesefî'de ilâhî ilim
The divine knowledge in Abu'l-Muin an-Nasafi
BÜŞRA ÖZGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA ALPER
- سليمان فاضل أفندي (ت. 1134هـ/1722م) وكتابه“الفوائد السنية في شرح العقائد العضدية”: تحقيق وتحليل
Süleyman Fazıl Efendi'nin (D. 1134/1722) el-Fevaidu's-seniyye fi şerhi'l-Akaidi'l-Adudiyye adlı eseri: (Tahkik ve tahlil)
MOHAMMED SALAH ALİ
Doktora
Arapça
2024
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET CÜNEYT GÖKÇE
- İbn Teymiyye' de insan fiilleri
Human acti̇ons i̇n Ibn Taymi̇yya
AHMET KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinSinop ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM TOPRAK