Tarihten günümüze mushaf imlâsı ile ilgili yaklaşımlar
Approaches to the orthography of the mushaf from past to present
- Tez No: 975359
- Danışmanlar: PROF. DR. RECEP ORHAN ÖZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Mushaf, Kur'ân, imlâ, resm, cem'u'l-Kur'ân, Mushaf, Kur'ân, imlâ, resm, cem'u'l-Kur'ân
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Kur'ân'ın özellikle yazı olarak nüzulünden günümüze kadar geliş serüveni ve bu kapsamda özellikle resmu'l-Mushaf üzerinde olan tartışmalar ve yaklaşımların ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Hz. Peygamber (s.a.v.) döneminde gelen vahyin sahabe tarafından yedi harf üzere yazıya dökülmesi, Hz. Ebû Bekir döneminde yine yedi harf üzere onun iki kapak arasında cem' edilmesi, Hz. Osman döneminde de olabildiğince yedi harfin gözetilmekle beraber Kureyş lügatiyle resmedilmesi ve farklı bölgelere gönderilmesi, Hz. Osman döneminde çoğaltılan Mushaflar arasındaki bazı imlâ farklılıklarına dair yaklaşımların neler olduğu akademik ve sistematik bir formatta izah edilmesi hedeflenmiştir. Bu araştırmada literatür tarama, sistematik tahlil ve değerlendirme yöntemi kullanılmıştır. Resmu'l-Mushaf ve Kur'ân tarihine dair klasik ve çağdaş eserler aslî kaynak, bu meseleleri dolaylı olarak da olsa ele alan çalışmalar ise fer'î kaynak olarak kullanılmıştır. İki ana bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde resmu'l-Mushafa dair ıstılahların yanı sıra Kur'ân'ın nüzulünden itibaren nasıl yazı ile kayıt altına alındığı, Hz. Ebû Bekir döneminde daha önce sahabe tarafından yazılan sayfaların ayet ve sure tertiplerinin gözetilerek iki kapak arasında bir araya getirildiği, Hz. Osman döneminde de bunun istinsah edilip farklı bölgelere gönderilmesi, resmu'l-Mushafa ittiba etmenin gerekliliği ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ise istinsah edilen bu Mushaflardaki bazı lafızların gerek aynı Mushafta gerekse diğer bir Mushafta farklı yazılmasının hikmetleri, bunun arka planı ve buna dair ortaya konulan yaklaşımlar serdedilmiştir. Sonuç olarak sahabenin kitabet ve imlâyı gayet iyi bildiği, bizzat Hz. Peygamber'in emri ve tavsiyesiyle vahyin onlar tarafından yazı ile kayıt altına alındığı, Hz. Ebû Bekir döneminde sahabedeki sayfaların bir heyet tarafından sistematik bir şekilde yerleştirilip iki kapak arasına alındığı, Hz. Osman döneminde ise bunun bir komisyon tarafından istinsah edilip farklı bölgelere gönderildiği, resmu'l-Mushafa tâbi olmanın vâcib olduğu konusunda icma edildiği tespit edilmiştir. Bununla beraber resmu'l-Mushafın tevkîfî mi ictihadî mi olduğu konusunda ihtilafın bulunduğu görülmüştür. Ayrıca istinsah edilen Mushafların farklı lügatler ile yazılıp yazılmadığı konusunda ihtilaf olmakla beraber Kureyş lügatiyle resmedildiği konusunda genel bir kanaatin oluştuğu, bu Mushafların aynı formatta resmedilmiş olsa da Mushaflarının imlâ yapısında külliyen bir bütünlüğün söz konusu olmadığı saptanmıştır. İstinsah edilen bu Mushafların resmedilmesindeki ihtilafların arka planının ne olduğu ve bir hikmete binaen yapılıp yapılmadığı konusunda da on farklı yaklaşımın olduğu tespit edilmiş ve bunların her biri detaylarıyla birlikte ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the development of the Qur'an, particularly in its written form, from the time of its revelation to the present day with a specific focus on the debates and scholarly approaches related to rasm al-Mushaf (the orthographic conventions of the Qur'anic text). In this context, it is aimed to systematically and academically explain how the revelation received during the time of the Prophet Muhammad (peace be upon him) was transcribed by the Companions according to the seven ahruf, compiled between two covers during the caliphate of Abū Bakr within the same framework, transcribed during the caliphate of ʿUthmān with attention to the seven ahruf but primarily in the Quraysh dialect and sent to various regions, and how scholars have interpreted the orthographic differences found among the copies reproduced in that period. In this research, literature review, systematic analysis and critical evaluation methods have been employed. Classical and contemporary works related to rasm al-Mushaf and the history of the Qur'an serve as primary sources, while studies that address these subjects indirectly are considered secondary sources. This study consists of two main sections. The first section addresses the terminology related to rasm al-Mushaf, the process by which the Qur'an was recorded in writing from the time of its revelation, the compilation of previously written pages by the Companions into a single volume during the caliphate of Abū Bakr with attention to the order of verses and surahs, the reproduction and distribution of these codices to various regions during the caliphate of ʿUthmān, and the necessity of adhering to rasm al-Mushaf. The second section explores the rationale behind the variations in the written form of certain words -both within the same codex and across different codices- as well as the background of these differences and the scholarly interpretations concerning them. As a result, it has been determined that the Companions were well-versed in writing and orthography, and that the revelation was recorded in writing by them under the instruction and guidance of the Prophet himself. During the caliphate of Abū Bakr, the pages written by the Companions were systematically compiled by a committee and gathered between two covers. In the time of ʿUthmān, these pages were copied by an official commission and sent to different regions. There was a consensus (ijmāʿ) that following the rasm al-Mushaf is obligatory. However, it has also been observed that scholars differ on whether the rasm al-Muṣḥaf is divinely fixed (tawqīfī) or based on human reasoning (ijtihādī). In addition, although there is some disagreement as to whether the copied Mushafs were written using different dialects, there is a general view that they were transcribed in the Quraysh dialect. While these Mushafs were produced in a standardized format, complete consistency in their orthographic structure was not achieved. It has also been found that there are ten different scholarly approaches concerning the background of these orthographic variations and whether they were made intentionally based on certain wisdoms, each of which is presented in detail in the study.
Benzer Tezler
- Tavşanlı Zeytinoğlu Kütüphanesi'nde bulunan el yazması Kur'an-ı Kerimler
The manuscript Qurans i̇n the Li̇brary of Tavşanlı Zeyti̇noğlu
ESRA HAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
El SanatlarıSüleyman Demirel ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. CELALETTİN KARADAŞ
- TSMK. EH. 67 No'lu Mushaf'ın tezhip sanatı açısından incelenmesi
The analysis of the tezhip art in the mushaf TSMK. EH. No.67
FATİMETÜZZEHRA DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. ÖMER FARUK TAŞKALE
- Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunun Fazıl Ahmet Paşa 8 numaralı Mushafın tezhip sanatı açısından değerlendirilmesi
Analysis of Suleymaniye Library Fazıl Ahmet Paşa Mushaf number 8 in terms of illumination art
EMİNE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİDE NUR ÖZSOY
- التفسير اللغوي عند الشيخ عبد الرحمن حسن حبَنَّكَة الميداني
Hasan Habenneke Meydânî'de filolojik tefsir / The linguistic interpretation of Sheikh Abdul Rrahman Hassan Habannaka al-MaidaniSana Bakdash
SANA BAKDASH
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖZEL