Osmanlı Devleti'nde bir iletişim aracı olarak karikatür: Tiyatro gazetesi örneği (1874-1875)
Caricature as a means of communication in the Ottoman Empire: The example of theater newspaper (1874-1875)
- Tez No: 975791
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AZİZ TEKDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Karikatür, Gazete, Batılılaşma, İletişim, Toplum, Caricature, Newspaper, Westernization, Communication, Society
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nde karikatürün bir iletişim aracı olarak nasıl kullanıldığını incelemek amacıyla, 1874-1875 yılları arasında yayımlanan Tiyatro gazetesinde yer alan karikatürleri merkezine almıştır. Tanzimat sonrası dönemin toplumsal, siyasi ve kültürel dönüşümünü yansıtan karikatürler; mizah yoluyla halk ile yönetim arasındaki ilişkiyi ortaya koymakta ve dönemin kamuoyuna dair değerli ipuçları sunmaktadır. Tez kapsamında, Tiyatro gazetesinin üç serisinde yer alan toplam 107 karikatür incelenmiş, bu karikatürler temalarına göre sınıflandırılmış ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Söz konusu karikatürlerde özellikle toplumsal eleştiri, siyasi yergi, eğitim, kadın temsili, ekonomik sıkıntılar ve kamu hizmetlerine ilişkin aksaklıklar öne çıkan temalar olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda, gazetenin sadece bir eğlence yayını değil, dönemin sorunlarını mizah diliyle görünür kılan ve kamuoyu oluşturma işlevi üstlenen bir yayın organı olduğu anlaşılmıştır. Karikatürlerde yer alan semboller, abartılı figürler ve hiciv unsurları aracılığıyla; halkın içinde bulunduğu durum mizahi bir anlatımla resmedilmiş, aynı zamanda eleştirel bir söylem geliştirilmiştir. Bu durum, Osmanlı basın tarihinde mizahın ve karikatürün ne kadar etkili bir ifade aracı olduğunu göstermektedir. Çalışma sonucunda, karikatürlerin yalnızca sanat ya da edebiyat ürünü değil; aynı zamanda tarihsel belgeler ve toplumsal eleştiri araçları olduğu ortaya konmuştur. Bu bağlamda Tiyatro gazetesi, karikatürlerin tarih araştırmalarında nasıl birer görsel tanıklık aracı olarak değerlendirilebileceğini göstermesi bakımından önemli bir örnektir. Tez, karikatürlerin tarihsel kaynak niteliğini vurgulamakta ve bu görsel malzemelerin tarih yazımında daha etkin biçimde kullanılabileceğini savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study focuses on the cartoons included in the Theatro newspaper published between 1874 and 1875 in order to Decipher how caricature was used as a communication tool in the Ottoman Empire. Cartoons reflecting the social, political and cultural transformation of the post-Tanzimat period reveal the relationship between the people and the administration through humor and offer valuable clues about the public opinion of the Decadent period. Within the scope of the thesis, a total of 107 cartoons included in the three series of the Theater newspaper were examined, these cartoons were classified according to their themes and evaluated by the method of content analysis. In particular, social criticism, political criticism, education, women's representation, economic difficulties and disruptions related to public services were identified as prominent themes in the cartoons in question. In this direction, it has been understood that the newspaper is not just an entertainment publication, but a publication organ that makes the problems of the period visible with the language of humor and undertakes the function of creating public opinion. Through the symbols, exaggerated figures and satirical elements contained in the cartoons, the situation of the people was depicted with a humorous narrative, and at the same time a critical discourse was developed. This situation shows how effective humor and caricature were as a means of expression in the history of the Ottoman press. As a result of the study, it has been shown that cartoons are not only a product of art or literature; they are also historical documents and tools of social criticism. In this context, the Theater newspaper is an important example in terms of showing how cartoons can be considered as a means of visual testimony in historical research. The thesis emphasizes the historical source nature of cartoons and argues that these visual materials can be used more effectively in historiography.
Benzer Tezler
- Rusya'nın Ortadoğu'ya yönelik dini politikalarında misyoner kurumları (1840-1917)
The missionary institutions in Russia's religion policies for Middle East (1840-1917)
ARZU ÇETİNKAYA
- Elektronik para sistemlerinin İslam ekonomisi yönünden analizi ve kripto paralar üzerine bir değerlendirme: Bitcoin örneği
Analysis of electronic money systems in Islamic economics and an evaluation on cryptocurrencies: Bitcoin sample
MUSTAFA KOCAİZMİRLİ
Doktora
Türkçe
2024
İşletmeİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
- Alemdar ve İkdam gazeteleri ve Milli Mücadele
Alemdar and Ikdam newspaper and Turkish War of Indepence
SEZER MARALLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TarihEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRİ YETİM
- Atatürk inkılâplarının Türk ulusal basınındaki yansımaları (1922-1938)
Reflections of Atatürk's reforms in Turkish national press (1922-1938)
DOĞAN KOÇAK
Doktora
Türkçe
2023
Türk İnkılap TarihiAtatürk ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL EYYUPOĞLU
- Osmanlı Devleti'nde modern Batı düşüncesinin söylemsel inşasında yazılı basının rolü: Meşveret (1895-1898) ve Mizan (1896-1897) karşılaştırması
The role of the print press in the discourse of modern Western thought in the Ottoman Empire: Comparison between Mechveret (1895-1898) and Mizan (1896-1897)
SALİHA ŞAHİN