Kentsel boşluk kavramının izmit kent merkezi örneği üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of the concept of urban void through the case of İzmit city center
- Tez No: 976196
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KIVANÇ KUTLUCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık ve Kent Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentsel boşluklar, kent dokusunun yalnızca fiziksel değil; aynı zamanda sosyal, işlevsel ve zihinsel sürekliliğini etkileyen önemli bileşenlerdir. Özellikle mimari nesnelerden oluşan doluluklar arasında yer alan bu boşluklar, kentteki kullanım pratikleri ve mekânsal düzenlemeler doğrultusunda kimi zaman kamusal yaşamı besleyen potansiyel alanlara dönüşürken, kimi zaman da tanımsız, kayıp veya atıl alanlara evrilmektedir. Bu bağlamda kentsel boşluklar; parklar, meydanlar ve rekreasyon alanları gibi pozitif etkiler üreten işlevsel mekânlar olabildiği gibi, çevresine katkı sağlamayan, işlevini yitirmiş ya da tanımsız alanlar şeklinde de karşımıza çıkabilmektedir. Literatürde, kentsel boşluğun tanımı ve mekânsal karşılığı farklı disiplinler tarafından çeşitli biçimlerde ele alınmış; bu durum, kavramın terminolojik zenginliğini ortaya koymuştur. Aslında kentsel boşluklar, tüm bu farklı tanımların evrensel kümesini oluşturur. Bu çalışmada, kentsel boşluklar; mekânsal, sosyal, işlevsel, yönetsel ve mülkiyet temelli boyutlarıyla çok katmanlı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Kocaeli ili İzmit ilçesi kent merkezinde yürütülen saha çalışmasında, Carmona'nın pozitif, negatif ve muğlak boşluk tipolojisi temel alınarak 69 farklı kentsel boşluk belirlenmiştir. Seçilen örneklem alanlar, geliştirilen analiz formları aracılığıyla; fiziksel özellikleri, kullanım biçimi, kullanıcı profili, çevresel ilişkileri, mülkiyet yapısı ve yönetim biçimi gibi ölçütler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kentsel boşlukların durağan değil; çevresel bağlam, planlama anlayışı, mülkiyet rejimi ve kullanıcı deneyimlerine göre şekillenen dinamik yapılar olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, kentsel boşluklara yönelik daha bütüncül ve bağlamsal yaklaşımların geliştirilmesinin, kentlerin sürdürülebilirliği ve yaşanabilirliği açısından önemli katkılar sunabileceğini önermektedir. Ayrıca kentsel boşluk kavramının terminolojik altyapısına ilişkin kavramsal bir çerçeve sunması ve bu kavramların Kocaeli genelinde mekânsal olarak sınıflandırılmasına yönelik yapılan ilk çalışma olması bakımından, literatüre özgün bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Urban voids are critical components that influence not only the physical continuity of the urban fabric but also its social, functional, and mental continuity. Located between the built masses of architectural objects, these voids can sometimes transform into potential spaces that foster public life, depending on urban usage practices and spatial arrangements, while at other times they evolve into undefined, lost, or idle spaces. In this context, urban voids may appear as functional spaces with positive impacts—such as parks, squares, and recreational areas—or as spaces that do not contribute to their surroundings, have lost their function, or remain undefined. In the literature, the definition and spatial counterpart of urban voids have been addressed in various ways by different disciplines, revealing the terminological richness of the concept. In essence, urban voids constitute the universal set of all these varying definitions. This study approaches urban voids through a multi-layered perspective, considering their spatial, social, functional, administrative, and ownership-based dimensions. Based on fieldwork conducted in the city center of İzmit, Kocaeli province, 69 different urban voids were identified using Carmona's typology of positive, negative, and ambiguous spaces. The selected sample areas were evaluated through specially developed analysis forms, based on criteria such as physical characteristics, usage patterns, user profiles, environmental relations, property structure, and management approaches. The findings reveal that urban voids are not static but dynamic structures shaped by environmental context, planning paradigms, property regimes, and user experiences. The study proposes that developing more holistic and contextual approaches to urban voids can significantly contribute to urban sustainability and livability. Furthermore, by offering a conceptual framework for the terminological basis of urban voids and providing the first spatial classification of these concepts across the Kocaeli region, the study is expected to make an original contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Camın mekan kurgusunda yersizlik/zamansızlık kavramı, havaalanı örneklemesi
Placelessness/timelessness consept of glass in environment set up, airport sampling
ALİ ÇİĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
MimarlıkEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞEN ÇELEN ÖZTÜRK
- Mimarlıkta boşluk
Space / void in architecture
GİZEM KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL KURUÇ
- Kentsel mekanın ihtilaflarla üretimi: Haliç üzerinden bir okuma
The production of urban space through conflicts: a reading on Golden Horn
AHMET BENDER UĞURLİ
- Heykel-boşluk ve çevre ile ilişkisi
Relations of statua-space and environment
TÜLAY ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiHeykel Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BULAT
- Kentsel risklerin belirlenmesi kapsamında afetlerde güvenli şehir değerlendirme ölçütlerinin tespiti
Determination of“safe city assessment in disasters”criteria for with in scope of urban risks
MELİKŞAH TURAN
Doktora
Türkçe
2021
Kamu YönetimiGümüşhane ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EKREM CENGİZ