Yaratıcı endüstrilerin coğrafyası: Türkiye'de mekânsal yoğunlaşma, ekonomik etkiler ve politika söylemi
The geography of creative industries: Spatial clustering, economic effects, and policy discourse in Türkiye
- Tez No: 976405
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA KAHVECİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Kamu Yönetimi, Economics, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaratıcı endüstriler, kültürel üretim bağlamının yanı sıra teknolojik yenilik üretimini içeren yapısıyla zamanla bölgesel kalkınma politikalarının bir parçası olarak ele alınmaya başlamıştır. Türkiye'de bu alana yönelik ilginin arttığı, politika belgelerinde ve akademik çalışmalarda daha sık vurgulanmaya başladığı görülmektedir. Ancak yaratıcı sektörlerin ekonomik etkilerine dair ampirik bulgular hâlâ sınırlıdır. Bu çalışma, kalkınma planlarında yaratıcı ekonominin işlenişini incelerken eş zamanlı olarak bölgesel düzeyde ne ölçüde ekonomik katkı sağladığını test etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç çerçevesinde, 2013–2023 döneminde Türkiye'de yaratıcı sektörlerin bölgesel ekonomik büyüme üzerindeki etkileri sayısal verilerle incelenmiştir. Analiz, Türkiye'nin 81 ili için oluşturulan ve sektör, yıl ve bölge düzeyinde 8.910 gözlem içeren bir panel veri setine dayanmaktadır. Veriler, yaratıcı sektörlere ait uzmanlık katsayıları (LQ), Türk Patent ve Marka Kurumu'nun patent başvuru verileri, kişi başına düşen GSYİH, rekabetçilik oranı ve eğitim düzeyi gibi değişkenleri kapsamaktadır. Ekonometrik modeller hem bölgesel hem yıllık sabit etkileri kontrol altına alacak şekilde kurulmuştur. Değişkenlerin gecikmeli halleri ve komşu illerin yaratıcı sektör yoğunluğunu yansıtan bir mekânsal değişken (komşu şehirlerin uzmanlaşma ortalaması) de analizlere eklenmiştir. Böylece sadece yerel etki değil, bölgeler arası etkileşim de dikkate alınmıştır. Elde edilen sonuçlar üç temel noktada yoğunlaşmaktadır. Birincisi, yaratıcı sektörlerin yerel yoğunluğu (LQ), modelde komşu illerin etkisi kontrol edilmediğinde ekonomik büyüme üzerinde anlamlı bir etki göstermemektedir. İkincisi, komşu illerdeki yaratıcı yoğunluk arttıkça, ilgili ilin büyüme performansı olumsuz etkilenmektedir. Bu durum, Türkiye'de bölgeler arası bilgi paylaşımından çok rekabetin ön planda olduğunu düşündürmektedir. Üçüncüsü, yaratıcı sektörler gruplandırıldığında dijital ve teknoloji odaklı alanların büyümeye katkısı, kültürel ve geleneksel sektörlere göre daha yüksektir. Ayrıca, 1963–2028 dönemini kapsayan kalkınma planları üzerinde yapılan metin analizi,“yaratıcı ekonomi”ve“kümelenme”kavramlarının özellikle 9. Plan'dan itibaren kalkınma söylemine daha fazla girdiğini göstermektedir. Ancak bu söylemin bölgesel düzeyde ölçülen ekonomik çıktılarla tam olarak örtüşmediği görülmektedir.
Özet (Çeviri)
In addition to industrial, cultural, and production contexts, the concept of technological innovation has become part of Turkey's regional development policies, particularly with a focus on creative industries. Turkey has begun to emphasize this issue in its political and academic work. However, empirical findings regarding the effects of creative industries on economic growth are limited. This study aims to analyze the extent to which the creative industries contribute to economic growth at the regional level, while examining their integration into development plans. For this purpose, a panel data set consisting of 8,910 observations for 81 provinces in Turkey for the period of 2013-2023 was used to analyze the effects of sectors on regional economic growth using numerical data. The variables cover aspects such as locational quotients (LQ) of creative sectors, patent applications to the Turkish Patent and Trademark Office, GSYİH per capita (GDP per capita), competition rates, and education levels. Econometric models were constructed to control for both regional and temporal fixed effects. Spatial variables reflecting the density of creative sectors in neighboring and adjacent provinces (spatial spillovers) were also included in the analyses. Thus, only the local effects and inter-regional interactions were taken into account. The results obtained can be summarized in three main points. First, the local density of creative sectors (LQ) does not show a significant effect on economic growth. Second, as the density of creative industries in neighboring provinces increases, the growth performance of the province is negatively affected. This suggests that inter-regional competition for information sharing is more prominent than cooperation in Turkey. Third, when creative sectors are grouped, digital and technology-focused areas show higher growth than cultural and traditional sectors. Furthermore, a textual analysis of development plans covering the period of 1963-2028 shows that the concepts of“creative economy”and“clustering”have been included more in development since the 9th plan. However, these concepts do not fully align with the measured economic outputs at the regional level.
Benzer Tezler
- Geography of social networks: The case of creative industries in Tomtom Neighborhood
Sosyal ağların coğrafyası: Tomtom Mahallesi'ndeki yaratıcı endüstriler örneği
ÖZLEM TEPELİ TÜREL
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK DEMİREŞ ÖZKUL
PROF. DR. SİLVİA MUGNANO
- Mekansal planlamada uygulama aracı olarak kültürel haritalama: Uşak kenti örneği
Cultural mapping as a tool of spatial planning: Case study of the city of Uşak
AYŞENUR ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaSüleyman Demirel ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞİRİN GÜLCEN EREN
- Yaratıcı endüstrilerin küresel kültür politikalarına yansıması: Netflix üzerine bir inceleme
The effect of creative industries on global cultural policies: An examination on Netflix
DAMLA AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriÇukurova Üniversitesiİletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR DURSUN
- Yaratıcı endüstrilerde eğitim ve işgücü ilişkisi: İstanbul çalışması
A Istanbul case study of reciprocal relationship bewteen higher education and employment in creative industries
BÜŞRA GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU KERİMOĞLU
- Spatial dynamics of creative industries: The case of computer programming sector in Ankara
Yaratıcı endüstrilerin mekansal dinamikleri: Ankara'da bilgisayar programlama sektörü analizi
BÜŞRA DURMAZ ERÇETİN
Doktora
İngilizce
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP KAYASÜ