Türkiye Türkçesinden Rusçaya geçen verintilerin etimolojik analizi
Etymological analysis of the borrowings that transferred from Turkish to Russian
- Tez No: 976964
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL BAYAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Batı Dilleri ve Edebiyatı, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türkçe, Rusça, Etimoloji, Verinti, Turkish, Russian, Etymology, Borrowing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi aracılığı ile Rusçaya geçen verinti sözcükler analiz edilmiştir. Rusça ve Türkçe, geçmişten günümüze kadar karşılıklı («взаимное влияние языков») bir şekilde etkileşim ve ilişki halinde olan iki ayrı dildir. Bu iki dil arasındaki etkileşimi edebi yönden temel alan sayıca çalışma mevcuttur. Ancak ele alınan çalışmalardan yola çıkarak Rusça ve Türkçe dillerinin dilbilgisel yönden etkileşimini inceleyen araştırmaların yetersiz olduğunu ifade etmek mümkündür. Oysa iki dil arasındaki süregelen etkileşim göz önünde tutulduğunda Rusça ve Türkçe dillerinin birbirini etkilediği ve bunun sonucunda ise birçok sözcük aktarımının mevcut olduğu görülebilir. Kaynaklar aracılığı ile yapılan araştırmalarda Rusçada kullanılan Türkiye Türkçesi kökenli sözcüklerin dilsel aktarım sonucunda ses, yapı ve anlam değişimine maruz kaldığı, yeni anlamlar kazandığı, anlamsal bakımdan daraldığı, tamamen farklı bir göstergeyi nitelediği ve kökensel anlamına yeni anlamlar kazandırdığı görülmüştür. Ulaşılan sonuç doğrultusunda bu araştırmada Türkiye Türkçesinden Rusçaya geçen verinti sözcüklerin başta etimolojik özellikleri olmak üzere ses, anlam, yapı ve tür bakımından analizleri yapılmış ve kullanımları ele alınmıştır. Ardından Rusçadaki Türkçe kökenli sözcüklerin kaynak dilde hangi kökene sahip olduğu, türetilen sözcüklere, gelişimlerine ve anlamlarına da yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, borrowed words that entered the Russian language through Turkish have been analyzed. Russian and Turkish are two distinct languages that have been in mutual interaction and relationship from the past to the present (“взаимное влияние языков”– mutual influence of languages). There are numerous studies focusing on the literary interaction between these two languages. However, based on the existing studies, it can be stated that research examining the grammatical interaction between Russian and Turkish is insufficient. Yet, when the ongoing interaction between the two languages is taken into account, it becomes evident that Russian and Turkish have influenced each other, resulting in the transfer of many words. Research based on various sources has shown that Turkish-origin words used in Russian have undergone phonetic, structural, and semantic changes as a result of linguistic transfer they have acquired new meanings, experienced semantic narrowing, come to denote entirely different concepts, or gained additional meanings alongside their original etymological sense. In line with these findings, this study analyzes the borrowed words that entered Russian from Turkish in terms of their etymological characteristics, as well as their phonetic, semantic, morphological, and grammatical features, and examines their usage. Furthermore, the roots of these Turkish-origin words in the source language, their derived forms, developments, and meanings are also addressed.
Benzer Tezler
- XIX. yüzyıl Rus edebiyatında Türkiye Türkçesinden Rusçaya geçen kelimelerin tarihsel (etimolojik) açıdan incelenmesi
The study of the words which came from Turkish Turkey into the XIX. century of Russian literature
NÜKHET ELTUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
DilbilimAnkara ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE DIETRICH
- Akıllı Kirpinen Ayneci Tilki (Akıllı Kirpi ile Hileci Tilki) Transkripsiyon, tercüme, metnin grameri, sözlük
Başlık çevirisi yok
KEVSER YÜREKLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZİKRİ TURAN
- Köroğlu Destanı (Azerbaycan varyantı) inceleme-metin
Başlık çevirisi yok
GÜLŞEN SEYHAN
Doktora
Türkçe
1990
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiEski Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM ERGİN
- Kırgızistan'da yaşayan Tatar Türklerinin dil tercihleri, sürdürümleri, tutumları ve etnik dilsel canlılıkları
Language preferences, maintenance, attitudes and ethnical linguistic vitality of Tatar Turks who live in Kyrgyzstan
FATİH BAŞKAPAN
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURUL SAGINBAYEVA
- Toplumdilbilim açısından Antalya'da yaşayan Ahıska Türklerinin dil incelemesi
Language analysis of the Meskhetian Turks living in Antalya in terms of social linguistics
ELİF AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EKREM AYAN