Bölgesel güvenlik bağlamında Afganıstan'ın istikrari ve Orta Asya ülkeleri ile ilişkileri
Afghanistan's stability in the context of regional security and its relations with Central Asian countries
- Tez No: 977300
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMET SAVAŞ KAFKASYALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Afganistan, Bölgesel Güvenlik, Orta Asya, İstikrarsızlık, Taliban, Afghanistan, Regional Security, Central Asia, Instability, Taliban
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu Soğuk Savaş sonrasında dönüşüm geçiren güvenlik kavramı bağlamında Afganistan'daki istikrarsızlığın Orta Asya ülkeleriyle olan ilişkiler üzerindeki etkilerini kapsamlı bir biçimde analiz etmektedir. Günümüz uluslararası güvenlik literatüründe önem kazanan“bölgesel güvenlik kompleksi”yaklaşımı temel alınarak, Afganistan'da süregelen kriz ortamının bölgesel güvenlik mimarisi üzerindeki yansımaları değerlendirilmiştir. Güvenlik artık yalnızca askeri tehditlerle sınırlı olmayan, aksine terörizm, radikalleşme, uyuşturucu ve insan kaçakçılığı, düzensiz göç, su kaynaklarının paylaşımı ve enerji güvenliği gibi çok boyutlu ve karmaşık tehditleri içeren geniş kapsamlı bir olguya dönüşmüştür. Bu bağlamda, Afganistan'ın kırılgan ve istikrarsız yapısı, özellikle komşu Orta Asya ülkeleri üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiler yaratmaktadır. Afganistan, tarihsel olarak büyük güç rekabetlerine ve ideolojik çatışmalara sahne olmuş; bu durum, ülkenin siyasi istikrarının zedelenmesine ve kurumsal yapıların zayıflamasına neden olmuştur. 2001 sonrası dönemde ABD öncülüğünde inşa edilen yönetim yapıları kısa vadede belirli kazanımlar elde etmiş olsa da uzun vadeli istikrarı temin edememiştir. 2021 yılında Taliban'ın yeniden iktidara gelişiyle birlikte Afganistan'daki güvenlik dengesi köklü biçimde değişmiş; bu durum, başta Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan olmak üzere bölge ülkelerinin Afganistan politikalarını yeniden şekillendirmelerine neden olmuştur. Söz konusu ülkeler, kendi ulusal güvenliklerini teminat altına almak ve bölgesel tehditlere karşı etkili bir duruş sergilemek amacıyla yeni diplomatik, ekonomik ve stratejik yaklaşımlar geliştirme yoluna gitmişlerdir. Araştırma sürecinde hem nitel hem de nicel yöntemlerden yararlanılmış; uluslararası raporlar, akademik çalışmalar, bölgesel analizler ve resmi belgeler aracılığıyla kapsamlı ve disiplinlerarası bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu çalışma, Afganistan'ın istikrarsızlık sürecinin Orta Asya güvenlik dinamiklerine etkisini ortaya koymakla kalmayıp, aynı zamanda bölgesel iş birliği ve entegrasyon imkânlarının değerlendirilmesine de katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study comprehensively analyzes the impact of Afghanistan's post-Cold War instability on its relations with Central Asian countries within the context of the evolving concept of security. Drawing upon the increasingly prominent“regional security complex”theory in contemporary international security literature, the research evaluates the repercussions of Afghanistan's ongoing crisis on the regional security architecture. In today's global environment, security is no longer confined to military threats alone; rather, it encompasses a wide array of complex and multidimensional challenges such as terrorism, radicalization, drug and human trafficking, irregular migration, transboundary water resource management, and energy security. Within this framework, Afghanistan's fragile and unstable structure generates both direct and indirect consequences, particularly for neighboring Central Asian states. Historically, Afghanistan has been a stage for great power rivalries and ideological confrontations, which have deeply undermined its political stability and weakened institutional structures. Although the state-building efforts led by the United States after 2001 yielded limited short-term gains, they failed to ensure long-term stability. The Taliban's return to power in 2021 fundamentally altered the country's security equilibrium, compelling regional actors especially Uzbekistan, Tajikistan, and Turkmenistan to recalibrate their foreign policies towards Afghanistan. These nations have since adopted new diplomatic, economic, and strategic approaches in order to safeguard their national security and respond effectively to emerging regional threats. The research employs both qualitative and quantitative methods and draws upon international reports, academic publications, regional analyses, and official documents to construct a comprehensive and interdisciplinary framework. In doing so, the study not only explores the implications of Afghanistan's instability on Central Asia's security dynamics, but also seeks to contribute to the assessment of prospects for regional cooperation and integration.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- 11 Eylül sonrası dönemde Çin Afganistan ilişkileri
China's Afghanistan politics in the post 9/11 period
FAIZULLAH NAZARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerYalova ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ALAKEL
- A neorealist analysis of Iran-Russia relations: Tajik and Syrian civil wars
İran-Rusya ilişkilerinin neorealist bir analizi: Tacik ve Suriye iç savaşları
ESRA YANIK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA GÖÇER AKDER
DR. ZELAL ÖZDEMİR
- Afganistan dış politikasında Pakistan faktörü
Pakistan factor in afghanistan foreign policy
BESHTA AZIZI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerUfuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
- Uluslararası kuruluşlar ile Kırgız cumhuriyeti arasındaki güvenlik alanındaki işbirliğinin siyasi yönleri ve perspektifleri
Political aspects and perspectives of cooperation in the field of security between international organizations and the Kyrgyz republic
ISLAM ABDYMANOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ŞEFİKA MANGIR