Psikolojik Besin Bağlılığı Ölçeği'nin (PFIS) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the Psychological Food Involvement Scale (PFIS)
- Tez No: 977524
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLŞAH KANER TOHTAK, PROF. DR. MELİH KAAN SÖZMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Psikoloji, Nutrition and Dietetics, Psychology
- Anahtar Kelimeler: besin bağlılığı, beslenme, psikoloji, geçerlik ve güvenirlik, food involvement, nutrition, psychology, validity and reliability
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmanın amacı, tüketici ile besin arasındaki derin sembolik ilişkiyi daha iyi anlamak üzere geliştirilen Psikolojik Besin Bağlılığı Ölçeği'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasıdır. Yöntem: Çalışma, Eylül 2024-Şubat 2025 tarihleri arasında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi personel ve öğrencileri ile yürütülmüştür. Çalışmaya 373 kadın, 201 erkek olmak üzere 18-60 yaş arası toplam 574 birey dahil edilmiştir. Çalışma verileri yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Anket formu; Genel Bilgiler, PFIS-TR, Besin Neofobisi Ölçeği, Yiyecek İçecekte Çeşitlilik Arayışı Ölçeği, Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği ve Besin Tüketim Sıklığı Formu olmak üzere altı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın istatistiksel analizi, IBM SPSS Statistics 29.0.2.0 (Statistical Package For The Social Sciences) programı, Jamovi (v2.6) yazılımı ve R tabanlı SEMLj modülü kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Orijinali 19 maddeden oluşan Psikolojik Besin Bağlılığı Ölçeği'ne doğrulayıcı faktör analizi uygulanarak dört boyut ve 18 maddeden oluşan haliyle ölçeğin yapı geçerliği sağlanmıştır (x²/sd=4,50, RMSEA=0,078, SRMR=0,060, CFI=0,994 ve TLI=0,993). İç tutarlılık analizi sonucunda, boyutlar arasında 0,80 ile 0,91 arasında değişen Cronbach alfa katsayıları güvenilir bir yapı sergilemiştir. Kadın bireylerin PFIS-TR toplam puanlarının erkek bireylerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu; PFIS-TR alt boyutları ile Besin Neofobisi Ölçeği, Yiyecek İçecekte Çeşitlilik Arayışı ve Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği gibi değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Bu bulgular, psikolojik besin bağlılığının bireylerin yeme tutumları ve sağlık davranışları ile çok boyutlu ilişkiler taşıdığını göstermektedir. Sonuçlar: Çalışma bulguları, Psikolojik Besin Bağlılığı Ölçeği'nin (PFIS-TR) Türk yetişkin örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek; duygusal denge, kendini gerçekleştirme, sosyal onay ve sosyal bağlanma olmak üzere dört alt boyutta yapılandırılmış toplam 18 maddeden oluşmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of the study was to conduct a Turkish validity and reliability study of the Psychological Food Involvement Scale, which was developed to better understand the deep symbolic relationship between consumers and food. Methods: The study was conducted with the staff and students of Izmir Katip Celebi University between September 2024 and February 2025. A total of 574 individuals between the ages of 18-60, 373 women and 201 men, were included in the study. The study data were collected by face-to-face questionnaire method. The questionnaire form consisted of six sections: General Information, PFIS-TR, Food Neophobia Scale, Seeking Variety Seeking Tendency Scale, Mediterranean Diet Adherence Scale and Food Consumption Frequency Form. Statistical analysis of the study was performed using IBM SPSS Statistics 29.0.2.0 (Statistical Package For The Social Sciences) program, Jamovi (v2.6) software and R-based SEMLj module. Results: Confirmatory factor analysis was applied to the Psychological Food Involvement Scale, which originally consisted of 19 items, and the construct validity of the scale was ensured with four dimensions and 18 items (x²/sd=4.50, RMSEA=0.078, SRMR=0.060, CFI=0.994 and TLI=0.993). As a result of the internal consistency analysis, Cronbach's alpha coefficients ranging from 0.80 to 0.91 across dimensions showed a reliable structure. The PFIS-TR total scores of female individuals were significantly higher than those of male individuals; in addition, statistically significant correlations were found between the PFIS-TR dimensions and variables such as Food Neophobia Scale, Seeking Variety Seeking Tendency Scale and Mediterranean Diet Adherence Scale. These findings suggest that psychological food involvement has multidimensional relationships with individuals' eating attitudes and health behaviors. Conclusion: The findings of the study revealed that the Psychological Food Involvement Scale (PFIS-TR) is a valid and reliable measurement tool in the Turkish adult sample. The scale consists of a total of 18 items structured in four dimensions: emotional balance, self realization, social affirmation and social bonding.
Benzer Tezler
- Postmenopozal kadınlarda akdeniz diyetine uyumun depresyon, menopoz semptomları ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship of mediterranean diet compliance with depression, menopause symptoms and quality of life in postmenoposal women
KEVSER ALTUNKALEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT KARAHAN
- Polikistik over sendromlu kadınların akdeniz diyetine uyumlarının yaşam kalitesi, gıda takviyesi ve fonksiyonel gıda tüketim durumları ile ilişkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationships between adherence to the mediterranean diet in women with polycystic ovary syndrome and quality of life, food supplement intake, and functional food consumption
SELİNSU KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CAN ERGUN
- Bireysel egzersiz programının ve neurofeedback uygulamalarının oyun bağımlılığı, kişilik özellikleri, psikolojik belirtiler ve beyin dalgaları üzerine etkisi
The effect of individual exercise program and neurofeedback applications on game addiction personality, psychological symptoms, and brain waves
HANDE BABA KAYA
Doktora
Türkçe
2018
SporSakarya ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET SOYER
- Korpus kallozum büyüklüğü ile beş büyük kişilik özelliği ilişkisi
Relationship between corpus callosum size and big five personality traits
PINAR IŞIK
- Evliliğe hazırlık programının çift ilişkileri ve ilişki istikrarı üzerindeki etkisi
The effects of marriage preperation program on dyadic relationship and relationship stability
ÖZLEM HASKAN AVCI
Doktora
Türkçe
2013
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM YILDIRIM