Geri Dön

Örgütsel sessizlik, tükenmişlik ve örgüt kültürü ilişkisine yönelik bir inceleme

An examination of the relationship between organizational silence, burnout, and organizational culture

PDF İndir

  1. Tez No: 977852
  2. Yazar: OĞUZHAN ÇINAR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. CAVİDE DEMİRCİ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Örgüt kültürü, Örgütsel sessizlik, Örgütsel tükenmişlik, Organizational culture, Organizational silence, Organizational burnout
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Araştırmada; lise, ortaokul ve ilkokullardaki öğretmenlerin örgütsel sessizlik ile tükenmişlik yaşama düzeyleri ve bunların örgüt kültürüyle olan ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Bu araştırmada, lise, ortaokul ve ilkokullardaki öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri, tükenmişlikleri ile örgüt kültürü ilişkisinin bir takım değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmış olup, ilişkisel modelde yürütülmüştür. Araştırma, 2023-2024'te Eskişehir Odunpazarı ve Tepebaşı'ndaki lise, ortaokul ve liselerdeki basit seçkisiz örneklemeyle seçilen 793 öğretmenle yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, Çınar (2024) tarafından geliştirilen Kurum Kültürü Ölçeği, Dyne vd. (2003) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlaması bu çalışmada yapılan Örgütsel Sessizlik Ölçeği ile Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlaması bu araştırmada yapılan Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formundan elde edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, okullarda en az güç odaklı kültür görülürken en çok ilişki odaklı kültüre rastlanmıştır. Öğretmenlerin kültüre ilişkin algıları; okul türüne, eğitim durumuna ve cinsiyete göre farklılaşmakta ancak, mesleki kıdeme ve okul hizmet yılına göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin tükenmişlik algıları en az Duyarsızlaşma, en çok Duygusal tükenme boyutunda görülmüştür. Öğretmenlerin tükenmişlik algıları cinsiyete, eğitim durumuna ve okul türüne göre farklılaşmakta, ancak okul hizmet yılına ve mesleki kıdeme göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları sırasıyla en fazla Korumacı sessizlik, Kabullenici sessizlik ve Korunmacı sessizlik alt boyutlarında görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları cinsiyete, mesleki kıdeme ve okul türüne göre anlamlı farklılaşmakta, ancak eğitim durumu ve okul hizmet yılına göre anlamlı farklılaşmamaktadır. Başarı ve rekabet odaklı kültür, t tipi kültür, yenilik odaklı kültür ve ilişki odaklı kültür tükenmişlik ve sessizlik düzeylerini azaltırken, güç odaklı kültürün örgütsel sessizlik ve tükenmişlikle olan ilişkisi ya zayıf ya da olumsuz yöndedir. Tükenmişlik boyutları ise, kabullenici ve korunmacı sessizlik ile pozitif ilişki göstermektedir. Sonuç ve Öneriler: Okullarda en çok ilişki odaklı kültüre, en az ise güç odaklı kültüre rastlanmıştır. Bu durum, okullarda sosyal ilişkilerin, karşılıklı saygının daha güçlü olduğu, ancak otoriter yapıların daha az hissedildiğini göstermektedir. Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyi en fazla duygusal tükenme, en az ise duyarsızlaşma boyutunda görülmüştür. Bu durum, öğretmenlerin duygusal olarak tükenmişlik yaşadıklarını ancak öğrencilerine karşı ilgilerini kaybetmediklerini göstermektedir. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeyleri en fazla korumacı sessizlikte, en az ise korunmacı sessizlik alt boyutunda görülmüştür. Bu durum, öğretmenlergin kurumsal zararı en aza indirmek için sessiz kaldıklarını ve kurumun faydasını ön planda tuttuklarını östermektedir. Kurum kültürü ölçeğinin güç odaklı kültür alt boyutu hariç, diğer dört alt boyutu tükenmişlik ile negatif ilişkilidir. Bu, bu kültürlerin öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerini azalttığını ve işle olan bağlılıklarını artırabileceğini düşündürmektedir. Örgüt kültürü ile örgütsel sessizlik arasında ilişkiler bulunmaktadır. Sonuç olarak, her kültür tipi, çalışanların sessizlik davranışlarını şekillendiren farklı dinamiklere sahiptir. Bu araştırmanın bulgularına dayanarak, okullarda güçlü bir kültür oluşturulmalı, öğretmenlerin iş yükü dengelenmeli ve tükenmişliği azaltmaya yönelik destek sağlanmalıdır. Örgüt kültürü, örgütsel sessizlikle ilişkili olarak ele alınmalı ve sessizliği azaltıcı politikalar geliştirilmelidir. Gelecek araştırmalar, okul kültürü, tükenmişlik ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkileri daha derinlemesine incelemelidir.

Özet (Çeviri)

Purpose: The aim of this study is to examine the levels of organizational silence and burnout among teachers in high schools, middle schools, and primary schools, as well as the relationships between these variables and organizational culture. Method: In this research, the relationship between organizational silence, burnout, and organizational culture among teachers in high schools, middle schools, and primary schools was examined based on several variables, using a correlational research design. The study was conducted in 2023-2024 with 793 teachers selected through simple random sampling from high schools, middle schools, and primary schools located in Odunpazarı and Tepebaşı districts of Eskişehir. The data were collected using the Organizational Culture Scale developed by Çınar (2024), the Organizational Silence Scale developed by Dyne et al. (2003) and adapted into Turkish within the scope of this study, and the Maslach Burnout Inventory - Educators Survey developed by Maslach and Jackson (1981) and also adapted into Turkish in this study. Results: According to the research findings, among the cultural types observed in schools, relationship-oriented culture was found to be the most prevalent, while power-oriented culture was the least observed. Teachers' perceptions of culture varied significantly based on school type, educational background, and gender, but did not differ according to professional seniority and years of service at the current school. In terms of burnout, teachers experienced the highest level in the dimension of emotional exhaustion and the lowest in depersonalization. Burnout levels differed according to gender, educational background, and school type, but showed no significant difference according to years of service and professional seniority. Regarding organizational silence, teachers exhibited the highest levels in protective silence, followed by acquiescent silence and defensive silence. Organizational silence perceptions significantly varied according to gender, professional seniority, and school type, but not according to educational background and years of service. Achievement and competition-oriented culture, T-type culture, innovation-oriented culture, and relationship-oriented culture were found to reduce levels of burnout and silence, whereas power-oriented culture showed either a weak or negative relationship with organizational silence and burnout. Additionally, the dimensions of burnout were positively associated with acquiescent and defensive silence. Conclusion and Suggestions: In schools, relationship-oriented culture was observed most frequently, while power-oriented culture was observed the least. This suggests that social relationships and mutual respect are stronger in schools, while authoritarian structures are less prominent. Teachers' burnout levels were highest in emotional exhaustion and lowest in depersonalization, indicating that while teachers experience emotional exhaustion, they have not lost interest in their students. Teachers' organizational silence levels were highest in protective silence and lowest in defensive silence, indicating that teachers tend to remain silent to minimize potential harm to the institution and prioritize the institution's benefit. Except for the power-oriented culture sub-dimension, all other sub-dimensions of the organizational culture scale were negatively correlated with burnout, suggesting that these cultures may reduce teachers' burnout levels and increase their commitment to work. There are also significant relationships between organizational culture and organizational silence, with each culture type influencing employees' silence behaviors through different dynamics. Based on the findings, it is recommended to establish a strong organizational culture in schools, balance teachers' workloads, and provide support to reduce burnout. Organizational culture should be addressed in relation to organizational silence, and policies should be developed to minimize silence. Future research should further investigate the relationships between school culture, burnout, and organizational silence in greater depth.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    630289

    Öğretmenlerin örgütsel sessizlik ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişki ve bazı değişkenlere göre incelenmesi

    The relationship between organizational silence and professional burns of teachers and evaluation of some variables

    PELİN TURAÇ ERGÜL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İLHAN AKAR

  2. Tez No

    677072

    Öğretmenlerin örgütsel tükenmişlikleri ile örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between the organizational burnout and organizational silence of teachers

    ÇİĞDEM GÜVEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT GÜRKAN GÜLCAN

  3. Tez No

    813227

    Özel eğitim kurumlarında örgütsel sessizliğin mesleki tükenmişlikle olan ilişkisi (Elâzığ ili örneği)

    The relationship between organizational silence and professional burnout in private educational instituitions (Example of Elâzığ province)

    ESRA SARAÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ÖZKAN

  4. Tez No

    408548

    Tükenmişliğin örgütsel sessizlik ile ilişkisi ve bir araştırma

    The relationship between burnout and organizational cynicism and a research

    ELİF DUYGU ZAFER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    İşletmeBahçeşehir Üniversitesi

    İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CANAN ÇETİN

  5. Tez No

    463366

    Dönüşümcü liderliğin örgütsel çıktılara etkisi: Bir meta-analiz çalışması

    Effect of transformational leadership on organizational outputs: A meta-analysis study

    SELİN BOZALP ÜNAL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    İşletmeEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ENGİN KARADAĞ

Geri Dön