Sosyal medyada değiştirilmiş benliklerin psikolojik etkileri
The psychological effects of modified self-presentation on social media
- Tez No: 977956
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ MURAT ALPARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halkla İlişkiler, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma; üniversite öğrencilerinin sosyal medyada, Instagram platformunda, gerçekleştirdikleri değiştirilmiş benlik sunumlarının psikolojik etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, 18-26 yaş aralığındaki genç bireylerin medya ortamına uyarlanmış değiştirilmiş benlik sunumlarının, kendilerine yabancılaşma düzeyleri ile yaşam tatminleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye'deki üniversitelerde öğrenim görmekte olan 18-26 yaş aralığındaki lisans öğrencileri oluşturmuştur. Nicel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen ve çalışmaya gönüllü olarak katılan toplam 400 üniversite öğrencisinden veriler yüz yüze anket tekniğiyle toplanmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan ölçekler aracılığıyla elde edilen veriler, benlik sunumu, kendine yabancılaşma ve yaşam tatmini arasındaki ilişkileri derinlemesine ortaya koymuştur. Çalışma bulguları, genç bireylerin sosyal medyada kendilerini farklı ya da daha idealize edilmiş biçimlerde sunmalarının, sosyal olarak daha fazla bağlantı kurduklarını hissetmelerine katkı sağladığını ortaya koymuştur. Bu durumun, artan beğeni, ilgi veya sosyal onay aracılığıyla yalnızlık duygusunu azaltarak yaşam tatminini artırdığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu etkinin erkeklerde daha belirgin olduğu; erkek katılımcıların değiştirilmiş benlik sunumlarıyla sosyal yalıtılmışlık düzeylerinin anlamlı biçimde azaldığı ve bu azalmanın doğrudan yaşam tatminine yansıdığı gözlemlenmiştir. Kadın katılımcılarda ise bu etkinin daha sınırlı olduğu, sosyal bağlılık kurma biçimlerinin farklılaştığı ya da benlik sunumundaki değişikliklerin yalnızlık hissini azaltmada aynı derecede etkili olmadığı düşünülmektedir. Özellikle katılımcıların önemli bir kısmı, sosyal medya profillerinde daha idealize edilmiş ve olumlu yönlerini ön plana çıkaran içerikler paylaştıklarını belirtmiş; fiziksel görünüm, sosyal çevre ve yaşam tarzı gibi unsurların abartılı biçimde temsil edildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, görüşmelerde bazı katılımcılar, sosyal medyada oluşturdukları kimliğin zamanla gerçek benliklerini gölgelemesine ve kendilerini tanıma süreçlerinde zorluk yaşamalarına yol açtığını ifade etmiştir. Bazı öğrencilerin, sosyal medya etkileşimlerinin özsaygılarını geçici olarak yükselttiği ancak bu durumun dışsal onaylara bağımlı bir benlik yapısı oluşturduğu tespit edilmiştir. Gençler, sosyal medyada benliklerini çeşitli nedenlerle değiştirmektedir. Değiştirilmiş benlik sunumu, bireylerin sosyal yalıtılmışlık hissini azaltmakta ve bu hissin azalması, bireyin kendini daha mutlu ve memnun hissetmesine neden olmaktadır. Ancak bu mutluluk çoğunlukla yüzeysel bir nitelik taşımaktadır. Bu durum, bireyin sosyal olarak yalnız hissetmesinin yaşam tatmini üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Sosyal yalıtılmışlık yaşamamak için bireyler, sosyal medyada kendilerini manipüle etmekte, mutlu görünmekte ve olumlu özelliklerini ön plana çıkarmaktadır. Bu tür sunumlar, bireyin sosyal yalnızlık hissini azaltmakta ve bu sayede mutsuzluk düzeyinde bir azalma sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the psychological effects of modified self-presentations performed by university students on social media, particularly on the Instagram platform. The main purpose of the research is to reveal the impact of modified self-presentations, adapted to media environments, on the levels of self-alienation and life satisfaction among young individuals aged 18–26. The study population consists of undergraduate students aged 18–26 who were studying at universities in Turkey during the 2024–2025 academic year. Data were collected from a total of 400 volunteer university students selected through a convenience sampling method. The data were gathered by the researcher using a questionnaire technique. The data obtained through the scales employed in the study revealed in-depth relationships among self-presentation, self-alienation, and life satisfaction. The findings indicate that young individuals' tendency to present themselves in different or more idealized forms on social media contributes to their perceived sense of social connectedness. This situation appears to enhance life satisfaction by reducing feelings of loneliness through increased likes, attention, or social approval. However, this effect was found to be more pronounced among male participants; male students' modified self-presentations significantly reduced their perceived social isolation, and this reduction was directly reflected in their level of life satisfaction. Among female participants, on the other hand, this effect was more limited, suggesting that their ways of establishing social bonds differ or that changes in self-presentation are not equally effective in reducing feelings of loneliness. A considerable portion of the participants reported sharing content on their social media profiles that emphasized more idealized and positive aspects of themselves. It was observed that elements such as physical appearance, social environment, and lifestyle were often represented in an exaggerated manner. Furthermore, during interviews, some participants stated that the identities they constructed on social media gradually overshadowed their real selves, making it more difficult for them to understand who they truly are. It was also determined that, for some students, social media interactions temporarily boosted their self-esteem; however, this process led to the formation of a self-concept dependent on external validation. Young people modify their self-presentations on social media for various reasons. Modified self-presentation reduces individuals' sense of social isolation, and this reduction leads to an increased sense of happiness and satisfaction. However, this happiness is often superficial in nature. This finding suggests that feeling socially isolated has a negative effect on life satisfaction. In order to avoid social isolation, individuals manipulate their self-presentations on social media, appear happy, and highlight their positive traits. Such presentations reduce feelings of social loneliness and, consequently, lead to a decrease in unhappiness.
Benzer Tezler
- Dijital göçmenlerin benlik sunumu
Self-presentation of digital immigrants
MERYEM DİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SosyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAFER ÇELİK
- Bir sosyal medya aracı olan Instagramda benlik inşası
Self-building on Instagram as a social media tool
ŞİRİN ITIR BÜYÜKÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İletişim BilimleriBaşkent ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN YAĞCI
- Deep learning-driven classification ofdepth image-based rendering anddynamic face warping in deepfakealtered videos for fabricated news onsocial media
Sosyal medyada uygulanmış haberler için değiştirilmiş videoların derinlik görüntü tabanlı oluşturulması ve dinamik yüz çarpıtmasının derin öğrenme odaklı sınıflandırılması
DUNYA AHMED AOLA ALKURDI
Doktora
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolAltınbaş ÜniversitesiElektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT ÇEVİK
- Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı bağlamında sosyal medyada online benlik sunumu üzerine teorik ve uygulamalı bir çalışma
Theoretical and applied study on online self-presentation in social media wi̇thi̇n the framework of uses and gratifi̇cati̇ons approach
CEREN ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerSakarya ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN IŞIK
- Formül gıdaların medyadaki tanıtım biçimleri, anneler tarafından tanınırlığı ve bunların emzirme üzerindeki etkileri
Başlık çevirisi yok
SELEN ŞİMŞEK PERVANE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL ULUKOL